null Beeld

ColumnPatrick Jansen

De recreatiedrukte in de natuur loopt uit de hand, ten koste van wilde dieren

Afgelopen weekend ­bezochten mensen massaal moerassen en uiterwaarden om te genieten van het prachtige natuurijs. Sommigen schaatsten waar het niet mocht en joegen dieren op. In de Rhedense uiterwaarden belandde een ree in een wak en verdronk, een andere brak een poot en werd afgemaakt.

Een weekend eerder trokken mensen massaal de bossen in om te genieten van het betoverende sneeuwdek. Ongehoorzame baasjes lieten hun honden uitgelaten door het bos rennen. Die joegen wilde dieren op. Boswachters waarschuwden dat ze uitgeputte en dode reeën vonden.

Het weekend dáárvoor verzamelden zich velen rond de uiterwaarden om te genieten van het opkomende rivierwater. Soms vonden dieren geen vluchtplaats, omdat op alle hogere plekken mensen stonden te kijken. Boswachters visten verdronken ­vossen uit het water.

Ook komend weekend zullen mensenmassa’s natuurgebieden bezoeken. Deze keer genieten we van de zon en het zeer zachte lenteweer, lopend of per mountainbike. En maandag zullen de kranten opnieuw schrijven over boze boswachters die boetes moesten uitdelen en toegangswegen af­sloten.

Buiten recreëren en sporten is in Nederland keihard gegroeid. We hebben gemiddeld steeds meer vrije tijd en besteden een groter deel daarvan in de buitenlucht. Dat wordt nog eens versterkt door de coronamaatregelen die andere uitjes uitsluiten.

Ondergelopen uiterwaarden langs de Waal bij Kekerdom. Beeld Patrick Jansen
Ondergelopen uiterwaarden langs de Waal bij Kekerdom.Beeld Patrick Jansen

Maar natuurgebieden zijn niet meegegroeid met die behoefte. Het is zonneklaar dat de recreatiedrukte daardoor op veel plaatsen uit de hand loopt. Mensen vergeten bovendien al te vaak dat ze te gast zijn in het thuis van wilde dieren, die door verstoring in de problemen kunnen komen.

Wat als het boerenland aantrekkelijk en toegankelijk werd

Een totaal voor de hand liggende oplossing is recreatie en sport op te vangen in die 85 procent van de ruimte die wij mensen niet voor wilde planten en dieren hebben gereserveerd, maar voor onszelf: het mensengebied. Hier liggen enorme onbenutte mogelijkheden, schreef ANWB-manager Paul Makken onlangs in deze krant.

Veel mensengebied is nu niet erg aantrekkelijk voor recreatie en bovendien ontoegankelijk. Je kunt niet zomaar iemands weiland inlopen. Maar wat als het boerenland, dat ruim twee derde van het mensengebied beslaat, wél aantrekkelijk en toegankelijk werd?

Wat als we waterschappen, boeren en andere grondeigenaren zouden ­vragen om landschapsschoon en paden te produceren, met bomen, struiken, bloemstroken en picknickbanken? Zodat je direct rondom steden en dorpen volop autovrij kunt fietsen, rennen en wandelen?

Wat als boeren hiervoor werden betaald? Zo goed betaald zelfs, dat ze wel gek zouden zijn om er niet van te profiteren?

Een bijkomend voordeel is dat het boerenland dan meer functies en waarden krijgt, naast voedselproductie. En hoe belangrijker weilanden en akkers zijn voor de recreërende mens, hoe kleiner de verleiding zal zijn om ze te bebouwen met woonwijken en ­bedrijventerreinen.

ANWB’er Makken constateerde dat recreatie en sport buiten natuurgebieden geen extra ruimte krijgen omdat het Rijk dit volstrekt onbelangrijk vindt. Hiermee blijven een oplossing én een kans liggen.

Patrick Jansen is ecoloog en universitair hoofddocent in Wageningen en schrijft voor Trouw om de week een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden