Stikstofuitstoot

De rechter wijst de ‘milieuvriendelijke’ veestal af

Koeien op stal. Volgens de rechter bestaat er twijfel over het effect van technieken die de stikstofuitstoot uit veestallen moeten beperken. Beeld Hollandse Hoogte / Flip Franssen
Koeien op stal. Volgens de rechter bestaat er twijfel over het effect van technieken die de stikstofuitstoot uit veestallen moeten beperken.Beeld Hollandse Hoogte / Flip Franssen

Voor het eerst wijst een rechter een ‘milieuvriendelijke’ koeienstal af. Die uitspraak kan verstrekkende gevolgen hebben.

Boerenorganisatie LTO Nederland en landbouwminister Schouten komen nog deze week voor spoedoverleg bijeen. Aanleiding is een uitspraak van de rechter in Groningen over stikstofuitstoot, met mogelijk verstrekkende consequenties. De rechter oordeelde over een vergunning voor de bouw van een nieuwe melkveestal in het Friese Ee. De provincie Friesland verleende hiervoor een vergunning, omdat de boer een zogeheten ‘emissiearme’ stal wil bouwen, waarbij er dankzij allerlei technische maatregelen veel minder stikstof (in de vorm van ammoniak) zou vrijkomen dan bij een reguliere stal. Volgens de rechter is dat evenwel maar de vraag: er bestaat twijfel over de effectiviteit van deze milieuvriendelijke staltechnieken. Daardoor is niet uit te sluiten dat de natuur alsnog verslechtert door de bouw van de nieuwe koeienstal. Om die reden had de provincie geen vergunning mogen verlenen.

Het is voor het eerst dat een rechter tot dit oordeel komt. Dat is een tegenvaller voor de boer in kwestie, maar ook voor andere boeren in Nederland én voor minister Schouten. Boeren en minister hechten namelijk veel waarde aan ‘emissiereducerende technieken’, zoals stalvloeren die ervoor zorgen dat mest en urine van dieren zich niet kunnen mengen, waardoor er geen ammoniakvorming optreedt. In de nieuwe stikstofwet, die deze maand door de Eerste Kamer is aangenomen, staat dat de regering de komende tien jaar in totaal twee miljard euro uittrekt voor dergelijke ‘innovatie en verduurzaming van stallen’.

Geen uitbreidingen meer?

De zaak tegen de provincie Friesland was aangespannen door de Nijmeegse milieuorganisatie MOB, die vele rechtszaken voert die te maken hebben met stikstofuitstoot. De nieuwe stikstofwet van minister Schouten is ook een direct gevolg van een proces van MOB, waarin de organisatie aantoonde dat de Nederlandse stikstofaanpak in strijd was met de Europese wet. Volgens de jurist van MOB heeft de uitspraak van de rechter in Groningen als gevolg “dat vrijwel geen nieuwe uitbreidingen van veehouderijbedrijven meer kunnen worden toegestaan.” Tegen de uitspraak is nog hoger beroep mogelijk.

Voorzitter Sjaak van der Tak van boerenorganisatie LTO Nederland spreekt in een reactie op de uitspraak van “een keiharde tegenvaller”. Nog deze week, zo bevestigt een woordvoerder van minister Schouten, gaat de minister met LTO in overleg over de uitspraak. De rechter legt namelijk de bijl aan de wortel van het stikstofbeleid van de landbouwminister: de Friese boer baseerde zich in zijn vergunningaanvraag op tabellen van het ministerie waarin precies staat welke staltechniek leidt tot hoeveel vermindering van uitstoot.

Bij twijfel: geen vergunning

Onderzoek van onder meer het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft echter aangetoond dat uit ‘emissiearme’ stallen meer stikstof vrijkomt dan verwacht. Volgens de rechter staat daarmee niet vast of de rekentabellen van het ministerie – waar elke Nederlandse boer mee werkt – wel juist zijn. En als er ook maar enige twijfel bestaat of de natuur niet verslechtert, mag er geen vergunning worden verstrekt voor uitbreiding van een boerenbedrijf.

Het is de tweede keer in korte tijd dat een rechter de regering wijst op beperkingen van het stikstofbeleid. Begin dit jaar honoreerde de Raad van State bezwaren tegen het tracébesluit van de snelwegen A12 en A15 bij Arnhem. Minister Van Nieuwenhuizen (infrastructuur en waterstaat) moet duidelijk maken dat zij ondanks haar beperkte rekenmethode voor stikstofuitstoot, die niet verder kijkt dan vijf kilometer van de snelwegen, tóch kan garanderen dat de natuur niet verslechtert.

Lees ook:

De zogenaamd schone stal is net zo vervuilend als de traditionele stal

Minder stikstof in de mest betekent meer stikstof in de lucht. De milieuvriendelijke stal levert amper milieuwinst op. Dit komt doordat milieutechnieken in veestallen niet of slecht werken.

Dure geurfilters in varkensstallen werken nauwelijks

Varkensboeren overtreden onbedoeld op grote schaal milieuregels. De ‘luchtwassers’ waarmee zij de uitstoot van schadelijke stoffen uit hun stallen proberen te beperken, blijken namelijk veel minder effectief dan gedacht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden