ReportageE-boten

De pleziervaart gaat om: in Brouwershaven kan de boot aan de snellader

Iman Padmos plugt zijn boot in bij de snellaadpaal in Brouwershaven. Beeld Arie Kievit
Iman Padmos plugt zijn boot in bij de snellaadpaal in Brouwershaven.Beeld Arie Kievit

Het Zeeuwse Brouwershaven heeft een snellaadpaal voor elektrische pleziervaartuigen. Een landelijke primeur. Nu nog e-boten die er kunnen laden.

Quirijn Visscher

Iman Padmos vaart een demonstratierondje in een knaloranje reddingsboot door het oude stadshart van Brouwershaven. Een elektrische ronde langs jachten die een dieselmotor hebben. Een geluid- en trillingsvrije ronde. De ondernemer uit dit Zeeuwse stadje aan het Grevelingenmeer verkoopt al jaren scheepsdieselmotoren. Maar toen hem in 2017 eens naar elektromotoren werd gevraagd, zag hij het ineens scherp: “Hier ligt een markt om te ontginnen.” Hij begon meteen.

Vier jaar later staat er in de binnenstadhaven een heuse laadpaal voor pleziervaartuigen en ook voor elektrische bedrijfsschepen, zoals die van Padmos. De snellaadpaal (22 kWh) is te activeren met een pasje voor autolaadpalen. Het laadpunt is eigendom van de gemeente Schouwen-Duiveland, die zich liet overtuigen door Padmos en de stadsraad. Stichting Zeeuwse Publieke Belangen betaalde 80.000 euro mee. En nu is Brouwershaven klaar voor de elektrische pleziervaart.

Elektrisch varen is cool

Hoe staat het met de elektrische pleziervaart? Die vraag werpt de Zeeuwse snellaadpaal wel op. Veel van de dik half miljoen pleziervaartuigen, van kleine sloep tot luxe jacht, hebben een dieselmotor. In Brouwershaven is Padmos voorlopig de enige bij de snellaadpaal. Om te voorkomen dat onwetende dieselschippers deze unieke plek bezetten, legt Padmos zijn e-boten daar standaard aan de kade. “Ik heb altijd aanspraak als ik ga laden”, zegt Padmos. “Mensen willen weten hoe het vaart.”

En, hoe vaart dat? Elektrisch varen is cool, vertelt Jim Post aan de telefoon. Post is een bekende in de waterrecreatiewereld. Hij kent als hoofdredacteur van Deining Magazine en oud-journalist bij wijlen de Waterkampioen zijn pappenheimers. Of zoals Post zegt: eigenheimers. Mensen die met hun boot hun vrijheid koesteren. Een paar dingen moeten we weten, legt hij uit. Anders dan auto’s gaan boten lang mee. En: dit is een markt voor particulieren. En nee, de meeste eigenaren zijn niet rijk.

Diesel is de norm in de watersport

Diesel is de norm in de watersport. Vaarplezier is de sleutel tot het succes van elektrisch varen, zegt Post. “Want pleziervaart is iets dat leuk moet zijn. Heel belangrijk. De charme van elektrisch varen is de stilte, een ervaring die herkenbaar is voor zeilers. In de Biesbosch heb ik laatst elektrisch gevaren met een motorjacht. Heel stil. Ik zag een bever en een vos. Die had ik vast niet gezien als ik met een diesel had gevaren. Elektrisch varen leuk maken, daar moeten we naar toe.”

Ook bij scheepsaandrijving draait het om prestaties. Diesel geldt als vertrouwde, beproefde techniek. Elektromotoren hoeven in kracht niet onder te doen voor diesels. De crux is echter de accucapaciteit: is er genoeg stroom aan boord? Post zegt: “De weerstand is een energievreter. Sommige merken met elektrische schepen werken met draagvleugels, hydrofoils. Eenmaal op snelheid laten de vleugels een boot boven water zweven. Weg weerstand. En goed voor het stroomverbruik.”

Binnendijks kun je elektrisch al een vaardag hebben

Het aanbod van elektrische pleziervaartuigen groeit. De allerkleinste bootjes zijn standaard al vaak elektrisch, zoals sloepen voor de stadsgrachten. Maar ook kleinere plezierjachten zijn inmiddels met elektromotoren leverbaar, soms ondersteund door een dieselgenerator. Een hybride aandrijving is een tussenvorm voor wie voldoende actieradius wil. Gevestigde scheepsmotormerken, zoals Volvo Penta, maken inmiddels ook elektromotoren. De markt komt in beweging.

“Diesel of elektrisch: dat moet je niet te zwart-wit zien”, vindt Post. “Wie dagen weg wil met de boot, het Wad op, heeft hybride nodig. Het accupakket zou anders niet te huisvesten zijn, zo groot zou dat moeten zijn. Maar zelfvoorzienend varen, off grid, dat leeft. En binnendijks kun je met een volledig elektrische boot al een vaardag hebben. Dan vaar je van oplaadpunt naar oplaadpunt.” Opladen kan bij walstroompunten die je overal vindt aan kades en in jachthavens.

null Beeld Arie Kievit
Beeld Arie Kievit

Schippers van plezierjachten halen bij het walstroompunt normaliter de energie voor hun koelkast en televisie. Maar de batterij opladen voor de elektrische aandrijving kan daar ook, al duurt zoiets veel langer dan bij de snellaadpaal van Brouwershaven. De accu’s van elektrische jachten tot 10 meter lang zijn na een nachtje weer opgeladen. Zonnepanelen op het dak kunnen je bovendien helpen aan stroom voor de koelkast.

De rust van elektrisch varen

Een gevestigde naam in elektrisch varen is De Stille Boot. De missie van het bedrijf is sinds 2004 niets minder dan het écht laten doorbreken van elektrisch varen in Nederland. Marcel Schaap en zijn team leveren elektrische scheepsmotoren en toebehoren aan dealers en werven. “Het bewustzijn groeit enorm”, zegt Schaap. “Er is een transformatie gaande. Ook de markt van de bestaande boten heeft potentie: de ombouw naar elektrisch. Veertig jaar oude boten zijn vaak in topconditie.”

Vooral gemeenten stimuleren de elektrificatie in de pleziervaart. Steden zoals Haarlem, Alkmaar en vooral Amsterdam zijn er druk mee bezig. De Amsterdamse grachten moeten in 2025 al zo goed als dieselvrij zijn. Een zero-emissie binnenstad willen hebben, dat betekent ook: zero dieselboten. “De landelijke overheid is er niet mee bezig”, zegt Schaap. “Wat Amsterdam doet, werpt zijn schaduwen vooruit. Wie daar een nieuwe boot wil, denkt: doe mij meteen maar een elektrische.”

Consumenten vragen ook vaker om elektrische aandrijving. Zowel Schaap, Post als Padmos komen hen steeds vaker tegen. Mensen met een elektrische auto die het logisch vinden om een elektrische boot te nemen. Klanten die de rust wensen van elektrisch varen. En natuurlijk de mensen die willen pronken. “Bij luxe superjachten is elektrisch varen een hebbedingetje”, vertelt Padmos. Hij merkt dat nu er scheepsarchitecten zijn die hem als ‘elektropionier’ beginnen te benaderen.

‘Een landelijk systeem is beter’

Toch moet de pleziervaart nog grote hobbels nemen om te elektrificeren. De gemeente Schouwen-Duiveland mag dan één eenzame snellaadpaal hebben geplaatst, de rest van Zeeland en Nederland is ervan verstoken. Wel heeft Haarlem zeven ‘gewone’ scheepsstroompalen neergezet. En Amsterdam wil een laadnetwerk voor boten. “Dat Amsterdam dit wil, is een mooi begin”, zegt Post. “Maar rol dit liever landelijk uit, zodat je overal elektrisch varen kunt introduceren.”

Een standaardstekker lijkt nodig om plezierschippers van haven naar haven te laten varen. “Met onze snellaadpaal benadrukken we dat je veilig kunt laden”, vertelt Eric Caspers, de beleidsstrateeg van de gemeente Schouwen-Duiveland. Natuurlijk zijn er ook havens met krachtstroom en kun je urenlang aan de gewone stekker opladen, maar een landelijk systeem zoals bij elektrische auto’s is beter. “We moeten toe naar één standaard om elektrisch varen te bevorderen.”

Schouwen-Duiveland voorziet een toekomst waarin alle Zeeuwse havens snellaadpalen hebben naar Brouwershavens model. Gevoed met de stroom van Windpark Krammer. Caspers ziet meer toekomstkansen: overtollige stroom tijdelijk gaan opslaan in accu’s van honderden elektro-schepen in de jachthavens. Toch zal het voorlopig rustig blijven bij Padmos’ laadpaal, denkt Schaap. “Elektrische plezierboten die kunnen snelladen, zijn er niet of nauwelijks. Maar: dat is een kwestie van tijd.”

Wat is er zoal nieuw te koop?

Candela Een Zweeds merk dat bevrijding van fossiele brandstof predikt. Levert elektrische boten met innovatieve draagvleugels.
Domani Nederlandse jachtenbouwer met elektrische en hybride boten.
Edorado Powerboats. Nederlands merk van snelle elektrische boten.
Nexus (Natural Yachts)
Nordmann (Natural Yachts)
Rand Boats Een Deens merk van kleinere luxe elektrische motorboten.
X-Shore Een Zweeds merk dat de kleinere motorboot Eelex 8000 levert met snellaadmogelijkheid

Lees ook:

De binnenvaart gaat elektrisch, dankzij Bon Jovi

Een nieuw elektrisch aangedreven containerschip van Nedcargo, dat morgen wordt gedoopt, bewijst dat de binnenvaart minder afhankelijk wil worden van fossiele brandstof.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden