Vegan kaas wordt voornamelijk gemaakt van gefermenteerde cashewnoten en amandelen.

Groene GidsVeganistische kaas

De opmars van veganistische kaas

Vegan kaas wordt voornamelijk gemaakt van gefermenteerde cashewnoten en amandelen.

Wie kaas eet, doet het klimaat geen plezier. Is veganistische kaas een goed alternatief? 

Het veganistische kaasmerk Violife is een bekende optie voor wie een plantaardig dieet nastreeft. Voor de gezondheid kan je net zo goed naar een ‘gewone’ kaas van koemelk grijpen. Het product van het in Griekenland gemaakte Violife (te koop bij diverse supermarkten) heeft kokosolie als hoofdbestanddeel. Een vet dat minstens zo verzadigd is als melkvet – slecht voor hart en bloedvaten – en bovendien de belangrijke voedingsstof eiwit ontbeert. En de smaak? Daarover valt te twisten. 

Niet getreurd: het assortiment aan vegan kaas – dat voor 2020 tot een van de tien voedseltrends werd gebombardeerd – groeit momenteel ‘enorm’ volgens ProVeg, de organisatie die zich inzet voor plantaardige voeding. Directeur Veerle Vrindts spreekt van een revolutie in de koelvakken van de grote supermarkten.

“Vorig jaar lag daar nog nauwelijks vegan kaas”, zegt ze. “Maar inmiddels zijn er, naast Violife en het al een paar jaar verkrijgbare Duitse Wilmersburger, steeds meer nieuwe en vooral ook betere merken te vinden. Ze worden voornamelijk gemaakt op basis van gefermenteerde cashewnoten en amandelen, die een veel hogere voedingswaarde hebben dan het kokosvet waarmee de eerste generatie veganistische kaas werd geproduceerd. Ze zijn door de voortschrijdende technologie ook makkelijker te smelten als je er bijvoorbeeld een pizza of tosti mee wilt maken.”

Flexitarisch eten

Dat vegan kaas bezig is met een opmars verbaast ProVeg niks. Het aantal veganisten en vegetariërs in Nederland is weliswaar klein, respectievelijk nog geen 1 procent en 4 procent. Maar ondertussen doet volgens het Voedingscentrum ruim de helft van de bevolking drie dagen per week aan flexitarisch eten, waarbij geen vlees wordt genuttigd. Zuivelkaas ‘mag’ dan in principe wel. Maar volgens Vrindts beseffen steeds meer consumenten welke impact hun voedsel op het welzijn van dieren en vooral ook op het milieu heeft. “En kaas is wat dat betreft net zo slecht als vlees.”

Dat blijkt ongeveer te kloppen, aan de hand van een tabel van consumentenorganisatie Milieu Centraal, waarin de CO2-­uitstoot van verschillende eitwitrijke voedingsmiddelen wordt vergeleken. Kaas veroorzaakt per kilo (waarvoor 10 liter melk nodig is) weliswaar ruim drie keer minder CO2-emissie dan een runderlap, maar doet het wel weer een stukje slechter dan varkensvlees en kippenvlees. Die stoten per ­kilo respectievelijk 7,0 en 6,8 kilo CO2 uit, terwijl kaas 10 kilo CO2 voor zijn rekening neemt. Een groot verschil overigens met noten, die op de tabel in de groene cijfers staan met 3,2 kilo CO2-emissie.

Kortom: met vegan kaas van cashew­noten, amandelen of macadamia’s doen we de planeet een plezier. Onze smaakpapillen ook? Volgens ProVeg kunnen de nieuwe producten van een handjevol Nederlandse start-ups de concurrentie met Gouda en Maaslander makkelijk aan. Onder hen is het voortvarende Amsterdamse bedrijf Willicroft, waarvan sinds eind vorige maand vier soorten producten in vijfhonderd Nederlandse en Belgische Albert Heijn-filialen liggen. Engelsman Brad Vanstone, de oprichter van Willicroft, lijkt de belichaming van de vegan kaastrend. “Vorig jaar waren we nog nergens”, zegt hij, “maar dit jaar verwachten we een omzet te draaien van 2 à 3 miljoen euro, en die denken we in 2021 minimaal te verdrievoudigen.”

De kassa laten rinkelen is echter niet zijn voornaamste drijfveer, vermeldt Vanstone. “Het aantal dagen om de klimaatverandering te keren, begint op te raken. Daarom ben ik voor de basis van mijn producten nu aan het overschakelen van cashewnoten naar witte bonen, die een nog lagere CO2-emissie hebben. Dat kazen gemaakt van ­noten drie keer minder uitstoot veroorzaken dan zuivelkaas, is wat mij betreft niet goed genoeg. Volgend jaar beginnen we met een proef om Nederlandse melkveehouders de bonen te laten verbouwen.”

‘This is not a Greek white’

Inmiddels heeft Willicroft een feta-achtige kaas van witte bonen op de markt gebracht, onder de naam; ‘This is not a Greek white’. Die ligt niet in de AH-schappen. Wel een geraspte kaas van cashews, en twee soorten cream-cheese, op basis van tofu, die qua smaak aardig in de buurt van echte ­komen. Ze smaken wel minder krachtig en romig, om de vergelijking volledig te kunnen doorstaan.

Jaap Korteweg, oprichter van De Vegetarische Slager, is onverbiddelijk over vegan kaas. “Ik koop het nooit, vind het te slecht”, zegt hij. De oplossing ziet hij in de ontwikkeling van caseïne, een melkeiwit dat bepalend is voor de typische smaak van kaas. Volgens Korteweg zijn internationaal verschillende ondernemingen inmiddels bezig om het eiwit te imiteren. En ook zijn nieuwe bedrijf – Those Vegan Cowboys – gaat een poging daartoe doen in een aangekocht Gents laboratorium, dat is gespecialiseerd in de vervaardiging van humane eiwitten voor de medische sector. Daar komt een roestvrijstalen koe te staan, waar gras in gaat en uiteindelijk melk uit komt. Korteweg: “Het is niet de snelste manier – we denken zo’n zeven jaar nodig te hebben. Maar wel de meest duurzame: veeteelt neemt 70 procent van het landbouwareaal in beslag. Als je dat gebruikt voor plantaardige zuivel en vlees is minder dan de helft nodig. Goed nieuws voor het klimaat, de biodiversiteit en niet te vergeten de koeien.”

De rubriek ‘Groene Gids’ beantwoordt praktische vragen over milieubewust(er) leven. Heeft u een praktische vraag over milieubewust(er) leven? Mail naar: groenegids@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden