De oceaansoep krimpt, maar is dat wel goed nieuws?

Drijvend afval op zee, gezien van onderaf. Beeld AP
Drijvend afval op zee, gezien van onderaf.Beeld AP

Het goede nieuws: de plastic soep die in onze oceanen drijft neemt in grootte af. Het slechte nieuws: het afval wordt opgegeten door zeedieren en kan dus terecht komen in ons ecosysteem (en in ons voedsel). Dat is althans de conclusie van een nieuwe studie naar de omvang van de oceaansoep.

Afval verzamelt zich vaak midden op de oceaan, in het midden van een oceaanstroming. Door de cirkelvormige beweging van zo'n stroming wordt afval naar binnen gezogen. Daar vormt het een eiland van plastic. Dit wordt 'oceaansoep' genoemd, omdat het plastic door slijtage (door zon en zee) uiteenvalt tot piepkleine stukjes. Het is dus geen letterlijk eiland.

Er is een aantal beroemde 'soepkommen' te vinden in de oceanen, zoals de Great Pacific Garbage Patch en de North Atlantic Gyre Patch. De auteurs van de studie onderzochten er vijf. Hun conclusie: de omvang van de hoeveelheid plastic in de oceanen is veel kleiner dan verwacht. Het gaat om maximaal 40.000 ton, terwijl de verwachting was dat het om miljoenen tonnen zou gaan.

Tot zover het goede nieuws. Volgens de onderzoekers staat het 'buiten kijf' dat vissen en andere zeedieren van de oceaansoep eten. De gevolgen daarvan zijn nog niet onderzocht, maar het is mogelijk dat het plastic in het mariene voedselweb terechtkomt en vervolgens in ons ecosysteem.

Meer onderzoek is nodig om de gevaren voor dier en mens in kaart te brengen, maar duidelijk is dat de plastic soep voor veel problemen zorgt. De soep ligt zo ver uit de kust dat geen enkel land verantwoordelijkheid neemt voor het opruimen ervan. Toch zijn er verschillende (Nederlandse) initiatieven die het probleem te lijf willen gaan. Hieronder enkele op een rijtje:

Passief verzamelen
De 19-jarige Boyan Slat, student aan de TU Delft, is één van bekendste voorvechters van plasticvrije oceanen. Zijn oplossing: het afval 'passief' verzamelen door gebruik te maken van de zeestromingen. Slat heeft een installatie voor ogen met lange drijvende armen in de vorm van een V. Door de zeestroming komt het plastic vanzelf naar de punt van de V toe. Daarna wordt het omhooggepompt, opgeslagen en opgehaald. Volgens Slat vormt zijn systeem geen gevaar voor planten en dieren, want die worden onder de armen door meegenomen door de stroming.

Zero Plastic Week
De naam zegt het al. Duizenden deelnemers probeerden onlangs een week plasticloos te leven, of in ieder geval geen ingepakte producten te kopen. Acht landen deden mee, waaronder Canada, Duitsland, Rusland en Zuid-Afrika. Doel van de actie is om te laten voelen en zien hoeveel plastic een mens per jaar eigenlijk weggooit. Gemiddeld is dat tussen de zestig en tachtig kilo. Tien procent daarvan, zo'n 13.000 kilo afval, komt in de zee terecht.

Tijdens Zero Plastic Week is de Nederlandse kunstenaar Merijn Tinga begonnen aan een recordpoging. Hij gaat op een board, gemaakt van afval uit de Noordzee, langs de hele Nederlandse kust surfen. Zijn doel is om ruim vijfhonderd kilometer af te leggen deze zomer. Tinga begint in Oostende in België en surft naar Borkum in Duitsland.

Plastic Whale
De 'plastic walvis' is een boot gemaakt van Amsterdams Grachtenplastic. Daarmee geeft Marius Smit van Plastic Whale het signaal af: plastic is geen afval, maar een grondstof. Zijn bedrijf vist dagelijks plastic op uit de Amsterdamse grachten om het te bewerken tot iets nieuws. Het is tevens bekend van het evenement Oud-Amsterdamsch Plastic Visschen.

Smit is niet de eerste die een boot van plastic afval heeft gemaakt. Markus Ericsen creëerde eerder al de Junkraft en David de Rothschild bouwde de Plastiki.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden