De natuur gaat langzaam

Maquette van ¿Tempo¿ van Boto van der Meulen, Museumbos Flevoland. (Trouw)

Flevoland is bij uitstek geschikt voor Land Art. De open vlakte van de jonge provincie heeft veel kunstenaars geïnspireerd tot werk waarin het landschap centraal staat. In het Museumbos worden tien kavels door tien ontwerpers tot kunstwerken gemaakt. Vanmiddag wordt een begin gemaakt met ’Berg’.

Het is een beetje dwalen door de polder voor je het Museumbos gevonden hebt. En als je er eenmaal bent, is het nog niet eenvoudig te zien wat wat is, zeker niet voor een stedeling die een eik nauwelijks van een linde kan onderscheiden.

„Is dit niet een vlierbes?”, vraagt mijn reisgezelschap. Dan moet dit het Vlierbomenbloesembessenbos zijn. Prachtig in het voorjaar, als ze in bloei staan, en leuk om te plukken als de bessen begin september rijp zijn en je er jam of limonade van kunt maken. Verder is er niet veel te zien. Maar dat hoeft ook niet. In het Museumbos zijn geen witte zalen – je mag er klimmen op de kunst, of ervan plukken.

Stichting Bosland schreef in 2002 een prijsvraag uit voor tien kavels van elk één hectare. Maar liefst 111 kunstenaars, ontwerpers, landschaps- of tuinarchitecten, of gewoon mensen die in de buurt woonden, stuurden ontwerpen in voor een landschapskunstwerk van één hectare. De tien interessantste ontwerpen werden geselecteerd om uit te werken. Inmiddels zijn zes ontwerpen aangelegd.

Een prachtig ontwerp is ’Tempo’, van landschapsarchitect Boto van der Meulen. Het is een vierkante grid van honderd bij honderd meter, met daarbinnen honderd stenen met jaartallen. Elk jaar wordt hier een jonge linde geplant, zodat een ’aflopende’ serie bomen te zien is, van oud naar jong. Onder elke boom wordt een fles begraven met daarin een ’boodschap voor de toekomst’.

Andere kavels lijken meer bos dan kunstwerk. ’Zalm in Blik’, van Ruud van den Bosch, heeft vier palen op de hoeken, en daarbinnen mag het stuk bos gewoon groeien hoe het zelf wil. ’Bos der Verandering’, van Stichting Bosland, bestaat uit groene bomen, die in de loop der jaren vervangen worden door rode, zodat tot slot een roodachtig bos ontstaat. Als je er niet op verdacht bent, zou je dit niet voor een kunstwerk houden.

„Je hebt er een beetje fantasie voor nodig”, zegt Titia Frieling, een van de initiatiefnemers van het Museumbos en medeontwerper van een van de kavels, ’Labyrint’. „En tijd. De natuur gaat nu eenmaal niet zo snel.”

Aan ’Groene Kathedraal’, een werk van Marinus Boezem dat niet ver van het Museumbos ligt, kun je zien hoe de tijd een landschapskunstwerk kan vormen. Twintig jaar geleden geplant als een serie armzalige sprietjes, is het werk inmiddels uitgegroeid tot een imposant kunstwerk van populieren met het grondpatroon van de kathedraal van Reims. Het Museumbos zal in de loop der jaren ook gaan groeien en zich ontwikkelen.

Vanmiddag wordt de eerste schep grond van ’Berg’ geplaatst, een berg die 30 meter hoog moet worden, met een kronkelend pad naar de top. Eenmaal boven zal zich een spectaculair uitzicht ontvouwen over de rest van het Museumbos en het land eromheen. Maar het zal nog wel even duren voor het zover is. Grondbank Nederland, makelaar in grond, gaat het mede ontwikkelen. Als in Almere bijvoorbeeld een parkeergarage aangelegd wordt, kan de grond die daarbij afgegraven wordt, gebruikt worden voor de Berg.

Landschapskunstwerken krijgen na verloop van tijd geen craquelures in de vernislaag. Maar onderhouden moet je ze wel, en soms vrij intensief. De vlierbessen groeien prima zonder hulp, maar een labyrint van beukenhagen op dijkjes moet regelmatig gesnoeid worden en beschermd tegen reeën. „Daar is wel rekening mee gehouden bij het selecteren van ontwerpen”, zegt Frieling. „Het moesten niet alleen bijzondere kunstwerken worden, maar ze moesten ook haalbaar zijn en niet té onderhoudsintensief. Over twintig jaar moet het nog steeds mooi zijn – nog veel mooier eigenlijk.”

Het Museumbos lijkt een bos als vele andere, en zo is het gedeeltelijk ook bedoeld. Inwoners van Almere – bijvoorbeeld uit de nabijgelegen villawijk Almere Hout en de wijk-in-ontwikkeling Almere Overgooi – kunnen hier hardlopen of hun hond uitlaten. „Het moet een gewoon bos zijn, waar toch iets bijzonders te beleven is. Zonder dat het direct een pretpark wordt.”

(Trouw)
¿Tempo¿, Museumbos Flevoland. (FOTO'S BOTO VAN DER MEULEN)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden