Neerslagtekort

De natte Kerst ten spijt: de droogte is nog niet voorbij

Het Wierdense Veld is een hoogveengebied dat veel last heeft van verdroging.Beeld Vincent Jannink, Hollandse Hoogte

Geen witte maar een natte kerst – was dat een oplossing voor de droogte in het land? Nee, niet overal. Het watersysteem moet anders.

Regen, regen, regen. Het water staat op de landerijen, zelfs in het oosten van Nederland. En toch is het niet genoeg om de verdroging tegen te gaan. Vooral de lente van 2020 was droog en recordzonnig, meldt het KNMI. Dat valt niet te compenseren met een zomer waarin het gemiddelde nat was en opnieuw een droog en warm begin van de herfst, legt woordvoerder Josine Camps uit.

“Het regenwater vult de grondwaterstand wel aan”, zegt dijkgraaf Hein Pieper van waterschap Rijn en IJssel. “In het westen is het zelfs te veel, daar hebben enkele collega’s de pompen al aan moeten zetten. Maar op de hoge zandgronden in het oosten zitten we nog niet aan onze taks. Die plassen op het land moeten echt in de grond zakken en het grondwater aanvullen. Een paar weken geleden hadden we nog een tekort van 200 millimeter, dat is nu waarschijnlijk iets afgenomen, maar nog niet voldoende.”

In zandgrond zakt het water diep weg. Pieper ziet dat goed in zijn werkgebied in de Achterhoek en Twente, maar ook op de Veluwe en in Brabant zorgt de droogte voor problemen. “Vorig jaar was de grondwaterstand bijna hersteld, maar na acht weken droogte in het voorjaar was het grondwater weer weg. We zijn blij met de regen die nu is gevallen, maar het is nog te weinig, het water zakt diep weg en het systeem is ingericht op afvoer, niet op vasthouden van het water”, vat de dijkgraaf samen.

Grondwatermotor herstellen

Rijn en IJssel probeert het regenwater langer vast te houden door rivieren en beken te laten meanderen. “Een deel van de Berkel stroomt nu 20 kilometer lang in plaats van 10. We plaatsen kleine stuwtjes in het water; volgend jaar hebben we er al een kleine duizend. Ook stimuleren we boeren om het organische stoffengehalte in de bodem te verbeteren, dat is ook goed om nutriënten vast te houden. We willen de grondwatermotor herstellen.”

Gekeken naar het neerslagtekort behoort 2020 tot de droogste jaren, maar het KNMI meet dat alleen tussen 1 april en 30 september. Na de droge jaren 2018 en 2019 was 2020 voor het oosten en zuidoosten van het land opnieuw erg droog, zegt KNMI-woordvoerder Camps. “Maar aan de westkust was het juist een vrij nat jaar.”

Het probleem van de zandgronden is anders dan dat van andere delen van het land, legt dijkgraaf Pieper uit. “We moeten ons watersysteem aanpassen een het nieuwe klimaat.

Meer regen én meer droogte

De hoeveelheid regen neemt toe, maar het is ook droger geworden. Doordat het water van de Noordzee warmer wordt, valt er meer regen, maar die slaat vooral voor Utrecht neer. Daardoor is het in het westen snel te veel en in het oosten te weinig.”

Regenwater langer vasthouden is maar een van de oplossingen, denkt Pieper. “We zijn hier al zeker tien jaar mee bezig, maar die drie droge zomers zorgen wel voor een versnelling. We kunnen leren van andere landen, die al veel langer een regen- en een droogteseizoen kennen. We moeten met de natuur samenwerken, want ook de natuur is aan het veranderen. De klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Maar als er één land goed is in waterbeheer, dan is het Nederland.”

Lees ook:

Hoe houden we dat regenwater vast? ‘In Spanje gebruiken ze elke regendruppel vier keer’

Nederland is goed in water wegwerken en tegenhouden, niet in vasthouden. Toch is gedegen waterbeheer hard nodig nu de droogte weer toeslaat.

Het is nu alle hens aan dek tegen de droogte

Nederland heeft de strijd tegen het water gewonnen. Maar in de tweede ronde is de droogte een gevaarlijke tegenstander. Daarvoor waarschuwen de Gelderse gedeputeerde Peter van ’t Hoog, dijkgraaf Hein Pieper, van het Waterschap Rijn en IJssel en Joost van Oostrum, voorzitter van het bestuurlijk overleg Achterhoek.

Veel natuur gaat verloren door de droogte. Wat valt er aan te doen?

Veel natuur gaat verloren door de droogte, concluderen Natuurmonumenten, Landschappen.nl en het Wereld Natuur Fonds. Hoe erg is dat? En wat valt er aan te doen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden