De My Little Pony’s uit de containers wijzen de oceaanroutes

Beeld EPA

De overboord geslagen containers zijn een buitenkansje voor oceanengrafen. De drijvende spullen brengen de zeestromen in kaart.

Het is een geluk bij een ongeluk. Terwijl de Waddeneilanden zich nog zorgen maken over de vervuiling van hun stranden, volgen oceanografen met argusogen de spullen die vorige week overboord zijn geslagen. De vele schoenen, meubels of My Little Pony’s laten zich nu meevoeren door de zeestromen. “Die stromingen kennen wij helemaal niet zo goed”, zegt Caroline Katsman van de TU Delft. “Er wordt wel veel gemeten maar dat is gezien de grootte van de oceanen nog altijd zeer beperkt. We moeten ons verlaten op modellen en met het gedrag van de little pony’s kunnen we checken hoe goed die zijn.”

Die modellen zijn weer belangrijk voor het klimaatonderzoek. De oceanen nemen het grootste deel van de warmte op die door het broeikaseffect wordt vastgehouden en die warmte wordt van de tropische regio naar de arctische streken vervoerd. Katsman: “Dat warmtetransport moeten wij goed in kaart brengen om een deugdelijk klimaatmodel te kunnen bouwen. Er dobberen nu wereldwijd zo’n 3500 meetboeien in de oceanen. Dat zijn er heel veel, maar voor een goede statistiek zijn het er veel te weinig.”

Bovendien, legt ze uit, meten die boeien slechts hoe sterk de stroming op die plaats is, en hoe warm of zout het water is. “Maar niet waar het vandaan komt, en waar het heen gaat. We meten de paden niet. “

Die paden worden nu door al het drijfgoed uitgestippeld. “Van al die spullen weten we waar en wanneer ze in zee zijn beland en een deel zien we straks op de stranden terug.” Katsman verwacht dat de drijfwaren nog een week of wat voor de kust blijven hangen, sommige zullen met de storm nog aanspoelen, maar dan kiezen ze het ruime sop. “Richting Noorwegen, verwacht ik. Al zullen we daar weinig bewijzen voor krijgen. De Noorse kust heeft immers nauwelijks stranden.” Het merendeel gaat dus verder noordwaarts, richting Spitsbergen en het Arctisch gebied, of buigt af naar IJsland en zet koers naar Amerika. “Ik zou wel willen weten hoe lang het duurt voor het daar aankomt. Dat is moeilijk te voorspellen. Het hangt ervan af welk deel boven water steekt en hoeveel vat de wind erop krijgt. Het zal zo’n pony heel anders vergaan dan een Ikea-stoeltje.”

Zo ver is het nog lang niet. De onderzoekers hebben nog geen idee wat dit buitenkansje hun gaat bieden en hoe ze een studie moeten opzetten. “We zijn nog bij de koffieautomaat aan het brainstormen. We hebben op dit moment maar één devies: maak overal foto’s van en gooi niets weg.”

Beroemde drijfgasten 

Badeendjes
In 1992 verliest een schip uit Hongkong op weg naar Tacoma aan de Amerikaanse westkust een container met 28.000 badeendjes. De gele plastic beestje zullen de oceanografie enorm verrijken. Vele spoelen in de jaren daarna op Australische en Indonesische stranden aan, sommige steken de oceaan over naar Chili, maar er zijn er ook die noordwaarts gaan, de Beringstraat door, en dan via de IJszee en de Atlantische Oceaan naar de Amerikaanse oostkust en de Europese stranden.

In 1992 tuimelde een container met 28.000 badeendjes het water in. Jaren later spoelen ze nog steeds aan. Beeld Brechtje Rood

Links en rechts

Op de stranden van Texel zijn de linkerschoenen in de meerderheid. Als ze in zee drijven, met hun zool naar boven en hun punt naar voren, duwt de stroming immers in de holte aan de binnenkant, waardoor een linkerschoen een afwijking naar rechts krijgt. Dat is met een noordelijke stroming een afwijking naar het oosten. Rechterschoenen drijven door hetzelfde effect meer westwaarts en stranden ergens in Noord-Schotland.

Fukushima

Door de tsunami van 11 maart 2011 verdwenen heel wat goederen de zee in. Een jaar later spoelde een Harley-Davidson bij British Columbia in Canada aan. Een Japans plaatsnaambordje kwam weer een jaar later op Hawaï terecht, terwijl een voetbal bij Alaska aan land kwam.

MH370

Op 8 maart 2014 verdween de MH370, die van Kuala Lumpur op weg was naar Peking, van de radar. Het vliegtuig stortte vermoedelijk ergens ten westen van Australië in de Indische Oceaan. Toen op Madagaskar een stuk van een vleugel werd aangetroffen, dacht men op basis van de zeestromen te kunnen herleiden waar het wrak zou liggen. “Dat is te ingewikkeld gebleken”, zegt Caroline Katsman. “Het maakt voor de berekening nogal uit welk deel van de vleugel boven het water heeft uitgestoken.”

Lees ook:

Erg die containerramp, ‘maar de plastic soep is veel erger’

Het is natuurlijk rampzalig, 270 volle containers die in één keer van een schip kukelen. Vindt ook wetenschapper Jan Andries van Franeker. Maar de aandacht voor de milieueffecten van dit incident leidt volgens hem te veel af van een groter probleem: alle plastic die al decennia in oceanen dobbert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden