Jelle's WeekdierLynx

De lynx uit de Ardennen is voorlopig nog niet hier

De lynx in de Ardennen, vastgelegd via een wildcamera.Beeld MAARTEN CUVELIER / WELKOMLYNC.BE

In 1999 werd The Atlas of European Mammals gepubliceerd, een dikke stoeptegel met een overzicht van alle in Europa ten westen van de lijn Noordkaap-Istanbul voorkomende landzoogdieren. Van onbedoeld cynisme getuigt het feit dat ze allemaal staan ingeklemd tussen twee exoten. De als eerste vermelde soort, Bennetts wallaby, is vanuit Australië ingevoerd en als laatste is daar de moeflon die vanuit Sardinië en Corsica in grote delen van continentaal Europa is geïntroduceerd (waaronder de Hoge Veluwe). Daartussen staan alle andere soorten van spitsmuis tot wisent. Een daarvan is de lynx, de grootste wilde katachtige van ons continent. De poes met de karakteristieke pluimoren werd in 1758 door Linnaeus van de Latijnse naam Felis lynx voorzien, later werd dat Lynx lynx. De soort wordt ook wel Euraziatische lynx genoemd; de verspreiding loopt inderdaad over vrijwel geheel Europa en Azië, van Noorwegen in het westen tot de Beringstraat in het oosten, en van de Poolzee tot de Himalaya. In 1827 bleek er nog een tweede soort te bestaan, de alleen in Spanje en Portugal voorkomende pardellynx of Iberische lynx, Lynx pardinus.

Het verspreidingskaartje uit de Atlas van 1999 laat zien dat de lynx toen in zo ongeveer heel noordwestelijk Europa ontbrak, maar volop aanwezig was in Scandinavië en in de beboste ­gebieden van Midden-Europa zoals de Alpen, de Karpaten en de Balkan. Bijna geheel Frankrijk, Duitsland, Denemarken en de Benelux zijn op het kaartje wit.

De kat niet op het spek te binden

Maar er zijn nu verschuivingen gaande en dat leidde zeer onlangs tot de melding van een lynx in België. Het dier was haarscherp en full colour door een in het bos opgehangen ­camera vastgelegd, ergens in het dal van de Semois – de exacte plek is niet bekendgemaakt om (pun intended) de kat niet op het spek te binden. In Duitsland kwamen lynxen na eerdere uitroeiing en herintroductie onder andere weer in de Eifel voor, in Frankrijk zit een populatie in de Vogezen. Vanuit daar zijn de Belgische Ardennen dichtbij.

Lynxen zijn echte bosbewoners en moeilijk waarneembaar. Terwijl wolven grote afstanden afleggen door open gebied en zich betrekkelijk eenvoudig laten zien, zijn lynxen schuwe bosdieren. Ze gaan niet zoals wolven achter hun prooi aan, maar liggen verstopt te wachten tot een prooidier nietsvermoedend voorbijloopt. Op het menu staan voornamelijk herten, reeën en zwijnen. Volgens de Zoogdiervereniging is de kans klein dat zich binnen afzienbare tijd ook in Nederland lynxen gaan vestigen. Er is hier gewoon te veel open landschap en daar houden ze niet van. Meldingen dat er af en toe in Zuid-Limburg een lynx rondliep zijn nooit echt bevestigd.

De ontdekking van een lynx in België, het recente verschijnen van de wolf in Nederland en het gestage oprukken van de goudjakhals in onze richting zijn verschijnselen die ik wel als contra-intuïtief wil bestempelen. Terwijl de bevolking groeit, steden maar blijven uitbreiden en de landbouw intensiveert, is er kennelijk toch leefruimte voor zulke grote roofdieren. Zou het te maken kunnen hebben met de trek van de menselijke populatie naar de steden toe, waardoor het Europese platteland steeds leger wordt?

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier dat het nieuws haalt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden