De landbouwlobby mengt zich in het debat over bijengif: ‘Het gaat juist goed met de bij’

Honingbijen, hard aan het werk. Beeld ANP

Agri Facts zegt dat de bij floreert en geen last heeft van ‘bijengif’. Wat is dat voor stichting? 

Het staat helemaal niet vast dat bijen en hommels in Nederland dood gaan door bestrijdingsmiddelen, vindt een stichting die voor de landbouw opkomt. Minister Carola Schouten (landbouw) moet extra onderzoek doen voordat ze het advies overneemt van de Europese voedselautoriteit om het gebruik van neonicotinoïden – ook bekend als ‘bijengif’ – verder te beperken.

De stichting Agri Facts, een organisatie die het land- en tuinbouwbeleid in Nederland kritisch wil toetsen, heeft vandaag de landbouw-woordvoerders in de Tweede Kamer gevraagd of zij de minister willen dwingen nader onderzoek te doen. Schouten moet, aldus Agri Facts, vooralsnog niet het advies volgen van de Europese voedselautoriteit Efsa, die zegt dat het beleid rond deze bestrijdingsmiddelen verder moet worden aangescherpt. De minister is dat wel van plan.

Neonicotinoïden

Er ligt inmiddels een flinke stapel wetenschappelijke studies en adviezen waaruit blijkt dat systemische bestrijdingsmiddelen – landbouwgif dat aan het zaad van gewassen wordt toegevoegd – bijdragen aan de teruggang van insecten, zoals wilde bijen en hommels. Donderdag debatteert de Tweede Kamer over aanscherping van het beleid rond deze omstreden groep van bestrijdingsmiddelen.

Volgens onderzoeksjournalist Geesje Rotgers van de stichting hebben wetenschappers wereldwijd verkeerde gegevens geanalyseerd. “Sinds 1900 zijn 46 soorten bijen verdwenen. Maar zij waren al verdwenen voordat de neonicotinoïden in de tweede helft van de jaren negentig op de markt kwamen.” Haar analyse is niet door wetenschappers getoetst.

Rotgers ontkent niet dat sommige bijensoorten het moeilijk hebben, maar ze stelt dat andere soorten juist in aantallen toenemen, volgens haar – opmerkelijk genoeg – juist in landbouwgebieden. Ze vindt dat de soorten niet op één hoop kunnen worden geveegd. Van 380 beschreven Nederlandse bijen- en hommelsoorten nemen er volgens haar 112 in aantal toe en vertonen 75 een sterk tot matig dalende trend. De teruglopende soorten leven volgens haar vooral in natuurgebieden.

Rectificatie

“Wij willen de waarheid op tafel. Er worden te veel onwaarheden gesuggereerd”,  zegt vicevoorzitter Jaap Haanstra van de stichting. Hij was jarenlang actief in landbouworganisaties. Agri Facts wil beweringen van wetenschappers, die vaak de basis vormen voor overheidsbeleid, controleren op juistheid.

Haanstra: “Met beleid gaan we in Nederland vaak de mist in. Daar willen wij wat aan doen.” Kort geleden ging Agri Facts hard in tegen een wetenschappelijke studie die aantoonde dat in mest, krachtvoer en de bodem van 24 Gelderse landbouwbedrijven, waaronder biologische bedrijven, bestrijdingsmiddelen zitten. Wetenschappers legden een verband tussen de afname van weidevogels en landbouwgif in mest, voer en bodem. Agri Facts eiste rectificatie van de studie en dreigde met een rechtszaak. Volgens Haanstra is de dagvaarding nog niet uitgebracht.

De vicevoorzitter zei vandaag dat zijn organisatie onafhankelijk is. Rotgers is per 1 juni communicatie-adviseur bij de organisatie van varkenshouders. Ze vindt dat haar werk voor Agri Facts en haar adviezen aan de varkenssector goed kunnen worden gecombineerd. “Bij sommigen zal dit misschien vragen oproepen, maar voor mij blijft de basis van de communicatie gelijk. Als onderzoeksjournalist werk ik met feiten en wetenschappelijke onderbouwing. Het gaat daarbij om de inhoud; om wat iemand zegt en niet om wíe het zegt”, aldus haar toelichting op de website van Agri Facts.

Bestuivende insecten

Koos Biesmeijer, hoogleraar in Leiden, wetenschappelijk directeur van het Naturalis biodiversiteitscentrum en expert op het gebied van bestuivende insecten, is het niet eens Agri Facts. “Bestrijdingsmiddelen zijn niet goed voor insecten, blijkt uit allerlei experimentele proeven. Neonicotinoïden hebben een duidelijk effect op wilde bijen, hommels en metselbijen. In zeventig procent van de honing in de wereld wordt ten minste één neonicotinoïde gevonden. 

Dat er volgens de rode lijst van bedreigde insecten ook veel bijen zijn die niet worden bedreigd, wil niet zeggen dat het met die bijen goed gaat. De teruggang van bijen komt door een mix van oorzaken, waaronder de intensieve landbouw, het gebrek aan voedsel voor insecten en door insecticiden.”

Lees ook: 

Mest barst van de chemicaliën en dat is slecht nieuws voor weidevogels

Nieuw onderzoek legt een verband tussen de afname van het aantal weidevogels en bestrijdingsmiddelen in mest, ook die van dieren op biologische boerderijen. 

‘Bijengif’ doodt veel meer insecten

Er is hard wetenschappelijk bewijs dat neonicotinoïden die als bestrijdingsmiddel in de landbouw worden ingezet, al in zeer lage doses grote effecten hebben op organismen waarvoor het gif helemaal niet is bedoeld. Ze doden niet alleen de plaagdieren.

Huiveringwekkend: in driekwart van de potjes honing zit bijengif

In veel honing blijkt pesticide te zitten. Niet gevaarlijk voor mensen, maar wel voor bijen en andere insecten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden