Klimaattop Madrid

De klimaattop in Madrid was een flop. Wat nu?

De voorzitter van de klimaattop, Carolina Schmidt, tijdens het slotoverleg van de klimaattop in Madrid. Beeld AP

De wereld bereikte in Madrid geen overeenstemming over het Parijs-akkoord, dat de opwarming van de aarde moet beteugelen. Landen stellen besluiten uit, naar 2020. Wat zijn de gevolgen?

Mét een slotakte in de koffer vertrokken de onderhandelaars van 194 landen gisteren uit Madrid, na twee weken vergaderen. Ze hebben de VN-klimaattop niet laten klappen. Er is een ‘deal’. Wie die deal leest, treft echter een kopietje aan van het ‘Parijs-akkoord’ uit 2015, bedoeld om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden Celsius, om tal van catastrofes af te wenden.

‘Handtekening eronder, klaar’, was de afronding in Madrid. Van afspraken om ‘Parijs’ ook echt uit te voeren, kwam niets terecht. Niet alleen oliestaten blokkeerden progressie. De frictie was breder en complexer, nu het op uitvoering van de Parijs-beloftes aankwam. Het duurzame wensenlijstje van de EU bleef ongelezen. China, India, Australië, Rusland: niemand zette stappen.

Dat moet later dan maar, spraken de landen af. Delegaties hopen dat het er in 2020 wél inzit. Nieuw klimaatoverleg staat al in hun agenda’s, de locatie wordt het Schotse Glasgow. In de zomer is vooroverleg, en eind 2020 is de volgende VN-klimaattop.

Uitstel is geen blamage

Is dat erg, dat uitstelgedrag in Madrid? Er lijkt één reden om te zeggen: nee, uitstel is geen blamage. Had de wereld Madrid niet verlaten met een ‘agree to disagree’, dan waren er mogelijk onwenselijke zaken beklonken. Veel te slappe of onuitvoerbare afspraken bijvoorbeeld. 

Toch wegen de redenen om het uitstelgedrag te betreuren aanzienlijk zwaarder. De uitkomst van de VN-top komt niet tegemoet aan maatschappelijke verwachtingen. Jongeren roeren zich wereldwijd, in het belang van klimaat.

Bovendien legt het doorschuiven hoge druk op ‘Glasgow’ om de achterstand in te lopen. En garanties dat van het uitstel geen afstel komt, konden de onderhandelaars in Madrid niet geven. Dat staat haaks op conclusies en aanbevelingen van de wetenschap. De tijd waarbinnen de Parijs-doelen haalbaar blijven raakt op, stelde het VN-klimaatbureau. Hoe langer de landen ferm klimaatbeleid vooruit schuiven, hoe lastiger ze het maken, ook voor zichzelf. De milieubeweging is zodoende gepikeerd over de afloop in Madrid.

“Het resultaat schiet tekort”, oordeelt ook Helen Mountford, baas van het World Resources Institute, een kennisinstituut voor klimaat. Behalve een mening is dat een feit. De onderhandelaars waren niet vrijblijvend bijeen in Madrid. Ze hadden een taak, een agenda. Naast de oproep van de jeugd- en milieubeweging om veel meer te doen, wilden onderhandelaars zelf ook al iets bereiken. Hun eigen agendapunt was: CO2-certificatenhandel.

Landen wilden het systeem gaan uitbuiten

Dat dit een taai onderwerp is, wisten ze. Zie het maar eens uit te leggen. Een poging: alle wolkjes CO2 die ergens op aarde de lucht in gaan, kun je tellen. En CO2-wolkjes die juist níét de lucht in gaan, bijvoorbeeld doordat ergens bomen worden geplant die broeikasgas opzuigen, kun je ook tellen. Deze niet-uitgestoten CO2 willen landen gaan turven, en omzetten in CO2-certificaten. En die certificaten kun je verhandelen, op internet. Dat mag van ‘Parijs’. In Madrid was de vraag: hoe?

Brazilië, Rusland en Oekraïne wilden er groots mee uitpakken. Australië, een vervuiler met veel steenkool zag dat wel zitten. Met het kopen van buitenlandse certificaten wilde het land ‘virtueel’ zijn klimaatdoelen halen, dus zonder windmolens of zonnepanelen te plaatsen. Dat stuitte op veel verzet. “Landen wilden het systeem gaan uitbuiten”, zegt expert Sam van den Plas van het non-gouvernementele Carbon Market Watch in Madrid.

Afrikaanse landen waren bang voor landroof en uitbuiting, als er een grote handel zou opstarten in CO2-certificaten die berusten op bosprojecten. Als het er toch van zou komen, moet geld van de opbrengst van certificatenhandel naar Afrika, eisten zij onder aanvoering van Egypte. Die eis viel slecht bij rijke landen. Zij hebben in Parijs al 100 miljard dollar per jaar aan arme landen beloofd voor klimaatschade. Dat is genoeg, betoogden zij. Ook die grote geldkwestie blijft liggen.

Lees ook:

Wat schiet het klimaat op met nóg een top?

In Madrid begon twee weken terug de nieuwe VN-klimaattop. Wereldleiders, diplomaten, milieuactivisten, bedrijfslobbyisten en media uit de hele wereld kwamen daar twee weken samen. Hoe zinvol is dat nog, vroeg Trouw aan experts, nu blijkt dat landen steeds veel beloven maar weinig uitvoeren?

Op de klimaattop wordt nog steeds onderhandeld over een akkoord

Of landen het eens worden over uitvoering van het Klimaatakkoord van Parijs valt te bezien. Het frustreert de jongeren op de klimaattop. ‘Zie daar de kloof tussen het politieke proces en de wens van de straat’, zegt Europarlementariër Bas Eickhout.

Klimaatcrisis? In Madrid bleek de term ‘urgentie’ een splijtzwam

De VN-klimaattop in Madrid wordt dit weekend pas echt afgesloten, voorzagen de experts vrijdag al. Landen bakkeleiden nog over spelregels, interpretatie en de taal van het akkoord van Parijs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden