Column Esther Bijlo

De klimaatscepsis gaat hand in hand met vrouwenhaat

Het klimaatprobleem verbindt. Volgens een onderzoek onder 190.000 mensen in twintig landen maakt een groeiende meerderheid van de burgers zich zorgen om de schade die de mensheid toebrengt aan de planeet. Was in 2014 nog 71 procent verontrust, dat is gestaag gestegen naar 77 procent in de laatste meting, onlangs gepubliceerd.

Die toenemende bezorgdheid gaat door alle bevolkingsgroepen heen, volgens deze peiling van het bureau Glocalities, de internationale poot van het Nederlandse Motivaction. Of het nu om inwoners van rijke of opkomende landen gaat, om oud of jong, hoog of laag opgeleid, man of vrouw, gelovig of niet, in alle segmenten en alle sociale lagen stijgt de bekommernis om klimaatverandering en aantasting van de natuur.

De onderzoekers trekken uit hun cijfers de conclusie dat “de bescherming van ons gemeenschappelijke huis geen deel uitmaakt van een culturele oorlog tussen progressieven en conservatieven, maar een gevecht is met een gedeelde tegenstander: hebzucht, onwetendheid en roekeloze exploitatie, de diepere oorzaken van de ecologische crisis”.

Ouder, rechts en man tegenover jong, vrouw en activistisch

Dat klinkt hoopvol op een moment dat klimaatontkenners de messen slijpen. Een internationale groep onder leiding van de Nederlandse klimaatsceptische club Clintel bereidt campagnes voor om te voorkomen dat in landen doelen als ‘netto nul CO2-uitstoot in 2050’ in wetgeving wordt vastgelegd. Dat brachten de klimaatnieuwssite DeSmog en de Britse krant The Independent afgelopen weekend naar buiten.

De klimaatsceptici zijn de laatste weken al los gegaan op activiste Greta Thunberg. Zij zeilde van Zweden naar New York voor de klimaatconferentie die volgende week begint. De agressie die de 16-jarige Zweedse over zich heen krijgt, kent hoegenaamd geen grenzen en komt niet alleen van de bange anoniemen. Een rijke Britse brexiteer hoopte op dag één van de tocht dat haar boot toevallig zou verongelukken. Een conservatieve Australische columnist noemde haar een ‘diep gestoorde messias van de opwarmingsbeweging’ en er gingen grif gedeelde memes rond waarop Trump het Vrijheidsbeeld een zetje geeft, om Thunbergs boot te kraken.

Beeld EPA

In de naargeestige kreten ziet het Amerikaanse tijdschrift The New Republic wel degelijk een culturele oorlog. Niet alleen Thunberg is doelwit, ook bijvoorbeeld de jonge Amerikaanse politica Alexandria Ocasio-Cortez, die zich hardmaakt voor een ‘green new deal’. Ouder, rechts, man en blank tegenover jong, vrouw en activistisch. Wetenschappelijke studies van de Zweedse Chalmers Universiteit voor Technologie bevestigen dat. Er is volgens die academici een link tussen klimaatontkenning en reactionair anti-feminisme.

Beledigingen en bedreigingen voor ‘klimaatbarbie’

De klimaatsceptici ervaren niet dat de leefomgeving wordt bedreigd, in hun ogen staat juist de moderne, industriële samenleving onder druk die gedomineerd wordt door hun perceptie van mannelijkheid. Hun groepsidentiteit, hun manier van leven, wordt bedreigd door mensen als Thunberg en Ocasio-Cortez, analyseren de onderzoekers. Rechts-nationalisme, antifeminisme en klimaatontkenning overlappen steeds meer en bevruchten elkaar.

Deze mannen zien de natuur als een instrument in handen van de mens. Grondstoffen en hulpbronnen mag je gebruiken en exploiteren. De natuur is helemaal niet kwetsbaar, in die visie, die lost het zelf ook wel weer op. Het pleiten voor maatregelen tegen opwarming van de atmosfeer is voor deze groep iets vrouwelijks. De conclusies van Chalmers sluiten aan bij Amerikaanse studies die een grote man-vrouwkloof laten zien als het gaat om het klimaat en duurzaamheid. Allerlei acties, zoals het meenemen van een eigen boodschappentas naar de supermarkt, riepen vrouwelijke associaties op, blijkt daaruit, ook als ze door mannen werden uitgevoerd.

De Zweedse wetenschappers vrezen dat door het opkomend nationalisme aan de rechterkant, deze verwevenheid van klimaatontkenning en vrouwenhaat de komende tijd alleen maar zal toenemen. Het laatste bericht van dit front: de Canadese minister van milieu Catherine McKenna staat sinds dit weekend onder politiebescherming. Dankzij McKenna heeft Canada doelen vastgelegd om de CO2-uitstoot te verminderen. De beledigingen en bedreigingen die de ‘klimaatbarbie’ over zich heen krijgt, zijn zodanig fors, dat ze bewaking nodig heeft.

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden