De nieuwe kameleonsoort, Trioceros wolfgangboehmei.  Beeld Koppetsch et al
De nieuwe kameleonsoort, Trioceros wolfgangboehmei.Beeld Koppetsch et al

Jelles WeekdierDriehoornkameleon

De kameleonkunde is springlevend: alweer een nieuwe soort

Onlangs berichtte ik in deze rubriek over een nieuwe soort dwergkameleon die op Madagaskar was aangetroffen. Kennelijk is de kameleonkunde een springlevende tak van de biologie, want er is nu alweer een nieuwe soort gevonden, in Ethiopië dit keer. Het beestje is Trioceros wolfgangboehmei gedoopt. De geslachtsnaam Trioceros duidt op de aanwezigheid van drie hoorntjes; wat dat betreft is het een etymologisch synoniem van Triceratops, de grote neushoorndino uit het Krijttijdperk.

De meeste van de ruim veertig Trioceros-soorten hebben trouwens geen drie hoorntjes. Sommige, zoals Jackson’s driehoornkameleon, hebben dat wel, een bijna prehistorische aanblik, maar er zijn ook soorten met twee of slechts één hoorntje en de meeste zijn hoornloos. De soortaanduiding wolfgangboehmei van de hoornloze nieuwe soort is gekozen ter ere van de Duitse herpetoloog (reptielendeskundige) Wolfgang Böhme. Terzijde: omdat er in wetenschappelijke namen geen accenten zoals trema’s, Umlauts, tildes, circonflexen en dergelijke mogen voorkomen, wordt van de ö in Böhme een ‘oe’ gemaakt.

Het nieuwe kameleonnetje is gevonden in het Bale Mountain National Park, een ruim tweeduizend vierkante kilometer groot natuurgebied in centraal Ethiopië, ten zuidoosten van de bekende Riftvallei waar onze voorouders vandaan komen. Het gebied ligt op meer dan tweeduizend meter boven de zeespiegel en staat bekend als een van de belangrijkste biodiversiteits-hotspots ter wereld. Er komt een groot aantal plant- en diersoorten voor die nergens anders te vinden zijn, waaronder knaagdieren, kikkers, een adder en zelfs een antilopensoort, de bergnyala Tragelaphus buxtoni. Dat het gebied wordt bedreigd door toenemende bevolkingsdruk, veeteelt en vervuiling hoef ik nauwelijks te vermelden, maar gelukkig vindt er veel onderzoek plaats en worden er nog altijd nieuwe soorten ontdekt, die bijdragen aan de faam van het gebied en aan de noodzaak tot behoud ervan.

Zo is daar nu die nieuwe kameleon, die overigens niet in het veld werd ontdekt maar in de collectie van het zoölogisch museum Alexander Koenig in Bonn. Hij was daar onder een andere naam geconserveerd; als ik hier ‘hij’ schrijf, komt dat doordat het holotype van de nieuwe soort een volwassen mannetje is. Er bleken uiteindelijk zes museumexemplaren te zijn die tot wolfgangboehmei kunnen worden gerekend. Ze zijn niet heel groot, de kop-tot-kont-lengte varieert tussen 6,0 en 7,3 centimeter en dan is er nog een grijpstaart, die soms als een ammoniet is opgerold. De totale lengte van de dieren is niet groter dan 15,6 centimeter. Ze variëren in kleur van geel en bruin tot knalgroen, met een witte wangvlek en vaak ook een witte flankstreep. De kleur is eigenlijk alleen bij levende dieren goed te zien, de op alcohol gepreserveerde museumexemplaren zijn tamelijk kleurloos geworden. Opvallend is verder een rij puntige, kegelvormige schubben die over de rug loopt en een beetje draakachtige indruk wekt.

De diertjes leven in bosranden en bij voorkeur op één tot twee meter boven de grond, maar dringen soms ook in de bebouwde kom door. Over hun natuurlijke vijanden wordt vermeld dat slechts twee gevallen van predatie bekend zijn, door een klauwier en een huiskat. Dat laatste is wel betreurenswaardig.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier dat het nieuws haalt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden