Interview

De jeugd waakt over ons voedsel

'DiscoSoep' is inmiddels een wijdverbreid verschijnsel: jongeren, zoals hier in het Franse Reims, koken met overgebleven voedsel en eten dat daarna ook samen op.Beeld anp

Joszi Smeets van de Youth Food Movement is optimistisch over een eerlijker en gezonder voedselsysteem. 'Wij zijn zonder ballast.'

Eerlijk gezegd weet ik nog niet hoe mijn voedselvisie eruit ziet", zegt Joszi Smeets, het nieuwe boegbeeld van de Youth Food Movement (YFM). Ze kijkt op, ziet grijze haren en aarzelt een moment, om dan toch te zeggen waar het op staat. "Het huidige voedselsysteem loopt op zijn laatste benen. Jong en oud zijn het erover eens dat er urgentie is om het aan te pakken. Jouw generatie is echter vooral cynisch, pessimistisch en blijft te lang hangen in de eigen waarheden. Wij jongeren zijn optimistisch en oplossingsgericht, pragmatisch dus. Daarom is er ook een voedselbeweging van jongeren. Die kijkt fris en open, en zonder ballast uit het verleden, tegen de problemen aan. Daar hoort ook bij dat je toegeeft wat je nog niet weet en daarbij vragen stelt."

Smeets (26) wordt, als aanvoerder van de jongeren in de voedselbeweging, geacht na een nieuwe serie voedseldebatten in de Rode Hoed (zie kader) een visie te geven op ons toekomstig voedselsysteem. Waar gaan we heen, waar willen we heen, wat zijn de dilemma's? "Ik zal goed luisteren naar wat al die deskundigen te berde brengen en meedoen aan de discussies. Ik vraag me echter af of er wel één voedselvisie is. Ik denk van niet. Problemen en oplossingen zullen van plek tot plek verschillen.

"Klimaat en bodemgesteldheid zijn niet overal hetzelfde. Wat ik wel weet is dat er een radicale verandering nodig is. Het huidige systeem gaat te veel om geld verdienen. Dat leidt tot vervuiling van ons leefmilieu. Daarnaast lijden enerzijds een kleine miljard mensen honger en eten anderzijds ruim een miljard mensen te veel en worden daar ziek van. Het nieuwe systeem moet gaan om mensen voeden met vers en gezond voedsel dat in harmonie met de omringende natuur wordt geteeld."

DiscoSoep
Dat jongeren daarin een hoofdrol vervullen is voor Smeets duidelijk. "Wij hebben de toekomst en voelen ons aangesproken over die urgentie. Jongeren hebben ook de potentie en de energie om de wereld leefbaar te houden. Wij werken zelf aan alternatieven, in plaats van te verwachten dat de politiek alles gaat veranderen. Dat is ook een breuk met de oudere generatie. Die vindt dat de politiek zaken moet veranderen, maar die is niet vooruit te branden. Daarom willen jongeren zelf aan de slag."

Daarbij speelt internet een grote rol. Er worden wereldwijd makkelijk contacten gelegd, zegt Smeets. "Ken je het verschijnsel DiscoSoep? Dan treedt er in een hal of tent een dj op, terwijl een grote groep jongeren samen soep staat te maken van verspild eten. Samen eten ze dat ook op. Het is begonnen in Berlijn.

"Wij hebben iets dergelijks gedaan tijdens Damn Food Waste op het Museumplein in Amsterdam. Eenmaal op internet gezet, kregen we onmiddellijk reacties. Nu hebben we contacten met jongeren uit uiteenlopende landen als Zuid-Korea, Kazachstan, Oeganda, maar ook Italië. Het is zo'n simpel format. Het kan overal worden gekopieerd en het slaat overal aan."

Zo'n los voorbeeld is inderdaad simpel, maar complete voedselsystemen zijn uiterst complex, onderschrijft ook Smeets. Het kost tijd om daar grip op te krijgen. "De YFM heeft in ieder geval drie uitgangspunten geformuleerd die een voedselvisie moeten dragen. Wij willen good, clean en fair voedsel. Good staat voor respect voor wat er op je bord ligt, respect voor de makers ervan. Het gaat ook om smaak, niet om je maag vullen. Eten is een sociale bezigheid. Het verbindt mensen. Samen aan tafel is belangrijk. Clean staat voor zo min mogelijk gebruik van chemische middelen bij de teelt en ook dierenwelzijn. Fair betekent dat alle schakels in de keten een faire prijs krijgen voor hun inspanningen. Wij staan voor die waarden en willen jongeren prikkelen daarover na te denken."

Netwerken bouwen
YFM heeft dat onder meer gedaan door het opzetten van de YFM-academie. "Nu al weer zes jaar gaan 25 jonge talenten uit alle takken van de voedselsport - van vissers tot Ahold-medewerkers - met elkaar de voedselketen in. Zo komen ze in contact met de problemen en dilemma's.

"Het doel is dat ze met elkaar aan de slag gaan en netwerken bouwen. Dat betekent dat niet ieder voor zich in het eigen hokje blijft, maar samen door de voedselketen heen aan oplossingen werkt. Dat samenwerken is de sleutel. Uiteraard blijven er dilemma's bestaan en gaat er wel eens wat fout, maar waar mensen samenwerken kan er sneller worden ingegrepen als zich iets voordoet."

Het samenwerken met vertegenwoordigers van grote concerns, toch spelers in de huidige vastlopende voedselketen, is voor de YFM geen probleem, stelt Smeets nadrukkelijk. "Aversie tegen grote ondernemingen is toch weer iets van de oudere generatie. Wij van de YFM zeggen: waar het schuurt is het interessant. Daar komen dikwijls de innovaties vandaan. Er werken bij Ahold, de Rabobank, FrieslandCampina, noem al die spelers uit de huidige keten maar op, individuen, jong vaak, die inzien dat het anders moet.

"Neem nou zo'n restaurant Instock. Dat is opgezet door jonge medewerkers van Ahold die de verspilling bij de AH-filialen wilden tegengaan. In hun restaurant wordt met de voedselresten van de filialen gekookt. Zo'n actie maakt echt iets duidelijk. Of neem een inkoper van de restaurantketen La Place die bij ons op de academie heeft gezeten. Die werd elke maandag bij zijn baas geroepen om te vertellen hoe de YFM denkt over de voedselketen. Dat soort openheid, dat past erg bij ons jongeren."

Scholen
Daarbij denkt Smeets en haar YFM ook aan jongeren uit milieus waarin doorstuderen en netwerken bouwen niet zo vanzelfsprekend is. "Het staat nog in de kinderschoenen, maar we gaan proberen hen ook te betrekken. We proberen nu contacten te zoeken via de leraar op school. We laten ze in de klas films zien en geven daarbij uitleg. Je merkt best wel dat ze het interessant vinden. Wat wij in Nederland missen is iemand als Jamie Oliver. Zo'n icoon die ook veel op scholen optreedt, krijgt vele deuren geopend."

Oliver of geen Oliver, het vliegwiel van de verandering draait, stelt Smeets met genoegen vast. "En niet alleen bij het voedselsysteem, ook in andere sectoren voel je verandering op til. Wij jongeren moeten ook wel de handen uit de mouwen steken. Het is onze toekomst. Ik heb nog geen kinderen, maar ik hoop dat zij terecht komen in een wereld die leefbaar blijft. Voedsel is een belangrijk onderdeel van die leefbare wereld."

Is dat niet een verwijt aan de oudere generatie die het heeft laten gebeuren? "Nee, zou dat moeten? Wat schiet je op met verwijten? Het is zonde van onze energie."

Wie is Joszi Smeets?

Joszi Smeets (1988) is opgeleid als sociaal geograaf en schreef haar afstudeerscriptie over sociale bewegingen rondom duurzaamheid. Werkend bij het Amsterdamse filmhuis Studio/K als producent van festivals en evenementen, organiseerde zij in 2011 het eerste Food Film Festival. Zo kwam ze in contact met de Youth Food Movement. Later doorliep ze de YFM Academie. Sinds oktober 2014 is Smeets directeur van YFM als opvolger van Joris Lohman.

Volg Joszi Smeets op Twitter.

Nieuwe serie voedseldebatten
Op dinsdag 3 februari gaat in de Amsterdamse Rode Hoed de zesde serie voedsel- en landbouwdialogen van start, georganiseerd door de Stichting Centrum voor landbouw en milieu en Ecominds. Onder de titel 'It's the Food, my Friend!' zijn er zes avonden met sprekers en discussies over uiteenlopende onderwerpen variërend van de ecologische bronnen van onze voedselproductie en de toekomst van de supermarkt tot aande visserij en de invloed van geld op ons voedselsysteem. Aan de laatste avond zit ook een diner vast waarbij vijf jongeren van de Youth Food Movement terugkijken op de vijf voorgaande avonden. De Youth Food Movement (YFM) zet zich in voor een eerlijker en gezonder voedselsysteem. Via evenementen zoals eat-ins, debatten en het Food Film Festival wil de YFM jongeren bewust maken van hun voedselkeuzes. Aan het eind van de laatste sessie geeft YFM-directeur Joszi Smeets haar visie op ons toekomstig voedselsysteem.

Losse kaarten kosten 12 euro, passe-partout (inclusief slotdiner) 78 euro. Voor lezers van Trouw zijn er speciale kortingsbonnen. Meer informatie vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden