Onverwoestbare woekeraar

De Japanse duizendknoop is een ‘horrorplant’, die het de haven van Rotterdam knap lastig maakt

In de haven van Rotterdam zijn tegelijk met de Japanse duizendknoop grote hoeveelheden grond afgevoerd. Beeld Iv-Groep
In de haven van Rotterdam zijn tegelijk met de Japanse duizendknoop grote hoeveelheden grond afgevoerd.Beeld Iv-Groep

Op talloze plekken in de haven van Rotterdam is de bijna onuitroeibare Japanse duizendknoop gezien. Het Havenbedrijf huurde ingenieurs in voor de bestrijding van het plantje.

Ingenieursbureaus horen bruggen, waterkeringen en sluizen te ontwerpen en havens horen grote containerschepen en tankers te verwelkomen. Het wordt een beetje vreemd als het het havenbedrijf van Rotterdam en het Papendrechtse Iv-Infra zich met plantjes bezighouden. Toch doen ze dat, al een paar jaar.

Het moet dan om een bijzonder plantje gaan en dat is ook zo: de Japanse duizendknoop, berucht bij tuiniers, plantsoenendiensten, gemeenten, Rijkswaterstaat en de Nederlandse Spoorwegen. De plant verstikt andere planten, is vrijwel onuitroeibaar en oersterk. Leon Oomen, Japanse-duizendknoopdeskundige van ingenieursbureau Iv-Infra laat foto’s zien: duizendknopen die door een laag asfalt zijn gegroeid, duizendknopen die vanuit een muur groeien, duizendknopen die zich door elektriciteitshuisjes hebben gewurmd. Een ‘horrorplant’’, een ‘woekerplant’ en ‘een monster dat alles verdringt’ is de best aardig ogende, inheemse plant in de media al gedoopt.

In opdracht van het havenbedrijf werkt Oomen aan manieren om de plant te bestrijden. Grote ongelukken heeft de duizendknoop nog niet veroorzaakt in de haven, maar de kans dat zulke ongelukken gaan gebeuren is allesbehalve denkbeeldig. Als er ergens veel wegen, bruggen, viaducten en kades liggen, dan is dat wel in het havengebied tussen de Maasvlakte en Rotterdam. En dan zijn de waterleidingen, kabels en rioleringen nog niet eens genoemd. Soms betrapt Oomen zich wel eens op de gedachte dat er eens een kunstwerk zou moeten verzakken of inzakken. Want pas dan, vermoedt hij, zal het voor de goegemeente duidelijk zijn dat de duizendknoop een risicofactor van formaat is.

Maaien heeft geen zin, de restanten groeien weer uit tot nieuwe planten

De duizendknoop is, vertelt Oomen, op ongeveer honderd plekken in het havengebied aangetroffen. Soms op stukken grond van 5 tot 30 meter, soms op stukken van 200 tot 300 meter. Zelfs op een met zand opgespoten gebied heeft hij ze ontdekt. Maaien heeft geen zin. Dan groeien de restanten weer uit tot nieuwe planten. Met zout water bestrijden, werkt niet. Uitdrogen werkt niet op grote schaal. Het omstreden bestrijdingsmiddel glyfosaat werkt ook niet. Begrazen met schapen evenmin.

Wat wel werkt, zegt Oomen, is het afgraven en afvoeren van duizendknopen en de planten mét grond vervolgens verbranden. Maar die oplossing is duur. Er moet veel worden afgegraven, die grond moet getransporteerd, er mogen nergens duizendknooprestanten achterblijven en de afgevoerde grond moet worden vervangen door nieuwe.

Vorig jaar beproefden Iv-Infra en het havenbedrijf een andere methode. Duizendknopen met afgegraven grond werden naar een depot op de Maasvlakte gereden, over een speciaal daarvoor aangelegde weg en onder toezicht, want er mag geen plantje, takje of worteltje van de vrachtwagen af vallen. Vervolgens werden planten en grond afgedekt. “De hoop is dat de planten zich zo dood groeien”, zegt Oomen. Het depot is inmiddels vol, vier kleine depots ook. Of de proef succesvol is, zal pas blijken na een jaar of vijf. Een garantie op succes kan Oomen niet geven. De duizendknoop is nu eenmaal een hele taaie.

Japanse duizendknoop Beeld Iv-Groep
Japanse duizendknoopBeeld Iv-Groep

Inmiddels zijn er andere proeven gaande. Met elektrische bestrijding. Planten worden dan even onder hoogspanning gezet. “Dat lijkt te werken”, meldt Oomen. Perspectief biedt ook thermisch reinigen – planten en grond worden dan in een depot gestort en vervolgens verwarmd. Er zijn proeven met biologische bestrijdingsmiddelen – “redelijk veelbelovend”, zegt Oomen. Bij een van die proeven worden de duizendknopen eerst gemaaid, waarna er eiwitrijke korrels in de bodem worden gefreesd. De grond wordt natgemaakt en vervolgens afgedekt met zuurstofwerende folie. De korrels trekken bacteriën aan. Het zuurstofgehalte van de grond daalt naar nul en de planten sterven af.

Bij steile taluds of kades zie ik niet goed hoe je planten kan afgraven

Wat de beste oplossing is, ook in financieel opzicht, is volgens Oomen nog niet te zeggen. Welke methodes er in de toekomst voor de bestrijding van de duizendknoop in de haven worden gebruikt, is ook nog onduidelijk. “Waarschijnlijk meerdere”, zegt Oomen. “De keuze hangt niet alleen af van de werkzaamheid van de methode maar ook van de omstandigheden. Grond afgraven is lastig, zo niet onmogelijk, als er veel leidingen of kabels in die grond liggen. Of als de planten tussen basaltblokken staan. En bij steile taluds of kades zie ik niet goed hoe je planten kan afgraven. Daar is het onder hoogspanning zetten één van de weinige methodes vooralsnog.”

En dan is er natuurlijk corona. In april stond een duizendknoopseminar gepland waar veel betrokken partijen, waaronder gemeenten en spoorwegbeheer ProRail, zich voor hadden aangemeld. Dat seminar ging vooralsnog niet door. Oomen vreest dat de bestrijding van de plant in gevaar komt nu gemeenten als gevolg van de coronacrisis in financiële problemen komen. Niks doen, zal de problemen in de toekomst alleen maar groter maken, denkt hij. Wat niet wil zeggen dat de problemen helemaal oplosbaar zijn. Na drie jaar ervaring met de Japanse wroeter zegt hij: “De problemen zijn aan te pakken. Maar uitroeien? Nee. Van de duizendknoop komen we nooit meer af.”

Lees ook:

De monsterlijke Japanse duizendknoop overwoekert Nederland

Een frisgroene plant, met mooie bladeren, is uitgegroeid tot een groen monster. Hoe worden we de Japanse duizendknoop ooit nog de baas?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden