Mooiste Nederland

De Jan-Blankenroute tussen Lek en Linge is een feest voor de fietser

Veerhaven, Gorinchem.

Of je nou wel of geen belangstelling hebt voor de wondere waterwerken van Jan Blanken, de onlangs naar hem vernoemde fietstocht door het westelijk rivierengebied is absoluut een must-do!

Een brug, enkele straten en een leuk loopje waren al naar hem vernoemd. En sinds kort draagt ook een fietsroute Jan Blankens naam. Het betreft een behoorlijk traject van dik 75 kilometer door het rivierengebied. Een extra eerbetoon voor Neerlands meest illustere waterbouwkundige, die 180 jaar geleden te Vianen het leven liet, lijkt op z’n plek. 

Dit land is bezaaid met zijn waterbouwkundige werken. En ook timmerde hij intensief mee aan de Nieuwe Hollandse Waterlinie; de - gelukkig - nimmer gebruikte verdedigingslinie, die in 2020 de Unesco-status hoopt binnen te halen.

 Fruitstalletjes 

Op een staatsieportret (het origineel hangt in het Rijksmuseum) kijkt Jan Blanken je melancholiek aan. Je zou er zomaar een gemoedelijke oudoom in kunnen zien, die op familiefeestjes er steevast net een te veel nuttigde. Ware het niet dat zijn borst is behangen met medailles. 

Voor de man die ervoor zorgde dat we generatieslang droge voeten hielden, willen we graag een dag op de trappers. Alleen niet de volle mep. Het stukje rondom de Lek - van Vianen naar Culemborg - wordt daarom geschrapt.

Het Schoonrewoerdse Wiel gezien vanaf de oostzijde op de Diefdijk. Beeld Alexander van Loon

Wat rest is nog een kilometer of zestig, en niet de minste! Wat heet; de Jan Blanken-route blijkt een feest voor de fietser, waarvoor we het eerlijk gezegd vooral deden. Om te beginnen met de Diefdijk nabij Everdingen, een walhalla voor Funda-freaks, met de ene beeldige boerderette na de andere. 

Her en der geflankeerd door hoogstamfruitbomen, bomvol blakende appelen. Je komt in de verleiding er een paar te pikken (Diefdijk!), maar niet nodig. Creatief in elkaar geknutselde fruitstalletjes van particulieren - o, klein geluk - bieden voor weinig Delcorfs aan.

Langgerekte lint

Ondertussen verbaas ik me over de veerkracht van de natuur. Nog maar een paar weken geleden was dit frisse land een dorre boel. Niet zo toepasselijk voor een tocht ter ere van Blanken. Hij verbeterde de bejaarde binnendijk, die het gebied al vanaf begin 13de eeuw moest behoeden voor overstromingen. 

Dat dat lang niet altijd lukte, daarvan getuigen twee wielen, stille wateren die het gemis aan een weids uitzicht over een rivier compenseren. Bij het Wiel van Bassa ter hoogte van Schoonrewoerd houden we halt. De grootste kolk van het land. Aan de overkant prijkt het Dordtse Waterschapshuis, waar Blanken soms zijn geniale hoofd te ruste legde. Ook weer zo’n fijn staaltje historisch vastgoed.

Langs de slingerende Linge en via een saai stukje Vijfherenlanden (het enige!) zakken we af richting de Waal. En passeren de forten Asperen en Vuren, kralen aan het langgerekte lint van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, waar de fietsroutefolder gek genoeg nauwelijks of geen melding van maakt. 

Uiteraard is er heden ten dage horeca in deze bastions, maar niet op de maandag. Dus trappen we voort over de Waaldijk, een krachtige westenwind op kop. Kleine voorbode van mijn gewoonte om na volgende maand het fietsseizoen af te sluiten.

Het geploeter over de dijk met Gorinchem in het vizier loont meer dan de moeite. Aan de overzijde ligt het hermetisch ogend Slot Loevestein; eens staatsgevangenis en beroemd dankzij de spectaculaire ontsnapping in de boekenkist. Dan scheren we langs het nog geen duizend zielen tellende Dalem; zijn fraaie historische front opvallend dicht tegen de geasfalteerde dijk aangeplakt. 

Bij Dalems driedubbele inundatiesluizen staan we die dag voor de laatste keer stil bij meneer Blanken. Hij maakte ze geschikt voor onderwaterzetting van het achterliggende gebied om zo de vijand te frustreren. Maar tegen de tijd dat die daadwerkelijk kwam, was het gevechtsvliegtuig al lang en breed uitgevonden.

Fort Vuren

We worstelen ons door de prachtig gelegen en goed geconserveerde vestingstad Gorinchem (koers op het station!), en krijgen weer landinwaarts even de zenuwen op de dijk bij Arkel (mijd er de spits!). Om ons vervolgens onder te dompelen in het oer-Hollandse poldergebied van de Alblasserwaard.

Daarna gaat het parallel aan de Route Impériale no. 2, Nederlands eerste verharde rijksweg die Napoleon liet aanleggen. Voor het tracé-ontwerp tekende Jan Blanken, vermeldt de routebeschrijving. Later lezen we in de annalen dat daarvoor een deel van zijn Viaanse buitenplaats Vijverlust was gesneuveld, die circa een halve eeuw later helemaal werd opgedoekt. Jammer, maar nog altijd bedevaartsoordjes genoeg voor de goede man.

Jan Blanken-route

De Jan Blankenroute staat op fietsknoop.nl. Wie niet het hele traject wil fietsen, kan ook alleen het stuk rondom de Lek doen: de Waterwerkenroute (29 km), met als startpunt Vianen of Culemborg. Info: nieuwehollandsewaterlinie.nl

Bij de dijk tussen Culemborg en Everdingen is het Jan Blankenpad een fijne wandeling van 3,5 kilometer. Deze struinroute loopt tussen twee bijzondere forten met horeca.

In Vianen is de tentoonstelling ‘Kroonjuwelen van Jan Blanken, Waterwerken die het Nederlandse landschap bepalen’ nog t/m 28 oktober te bekijken.

De mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland, uitgeprobeerd door de Trouw-redactie. Lees meer in ons dossier. 

Lees ook:

Nederhemert-Zuid, een vergeten schiereiland met verborgen schoonheid

Lang geleden kliefde de Maas het dorpje Nederhemert in tweeën. Het zuidelijke deel raakte steeds verder afgesloten van de buitenwereld. De schoonheid bleef bewaard.

In de duinen van Walcheren is er genoeg verrukkelijke leegte

Wat is dat toch dat de zee je doet staren naar de verte, leeg blaast en altijd weer optimistisch stemt? In de duinen van Walcheren is er genoeg verrukkelijke leegte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden