Stookschaamte

De houtkachel mag blijven branden in Nederland

Terwijl het debat oplaait over biomassa in grote installaties, laat Nederland de houtkachel snorren. “Onbegrijpelijk.”

De houtkachel verbieden wilde het kabinet niet, maar er moesten wel maatregelen komen om vervuiling en overlast door houtstook te verminderen, waaronder een systeem om stokers te waarschuwen als de weersomstandigheden te ongunstig zijn om de kachel aan te steken.

Dat systeem is er nu. Iedereen, van kachelbezitter tot gemeenteambtenaar en ziekenhuisdirecteur, kan zich op de site van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (rivm.nl) inschrijven op Stookalert, en krijgt dan een bericht zodra houtstook wordt afgeraden. Windstilte kan reden zijn voor zo'n bericht, of een atmosfeer die door andere bronnen al te veel verontreinigd is. 

De kachelbezitter kan de alerts gebruiken om zijn stookgedrag aan te passen, gemeenten kunnen ze gebruiken in hun voorlichting, en de ziekenhuisdirecteur kan meer ademhalingsproblemen verwachten op zijn spoedeisende hulp. Stookalert is een aanvulling op stookwijzer.nl, waar je per postcodegebied kunt zien of de atmosferische omstandigheden zich lenen voor houtstook.

Het is de vraag of het veel gaat helpen. Staatssecretaris van milieu Stientje van Veldhoven meldde de Tweede Kamer eerder dit jaar dat stookwijzer.nl zo'n duizend keer per maand wordt bezocht. Dat is dus een druppel op heel veel gloeiende kachels.

Maar het kabinet doet meer: er komen scherpere eisen voor houtkachels, op basis van nieuwe Europese richtlijnen. Die zouden in 2022 van kracht worden, maar het kabinet heeft besloten ze naar voren te halen: per 1 januari moeten nieuwe kachels aan de scherpe regels voldoen. Reden voor die versnelling zijn België en Duitsland. Die landen zijn  voortvarender in de aanpak van houtkachels, dus er werd gevreesd voor een stroom van verouderde kachels uit het zuiden en oosten naar de Nederlandse markt.

Maar hoeveel gaat het schelen? 

De versnelde invoering van de scherpe milieueisen wordt door iedereen in de branche toegejuicht. Maar ook hier komt de vraag hoeveel het gaat schelen. “Qua uitstoot maken nieuwe kachels die voldoen aan de Europese richtlijn een groot verschil”, zegt Jaap Koppejan van ingenieursbureau ProBiomass. “Maar als je ziet hoeveel kachels er in Nederland staan, dan gaat het heel lang duren voor die allemaal vervangen zijn.”

In Nederlandse huishoudens branden op dit moment zo’n 800.000 houtkachels. En die mogen blijven branden zonder aan de nieuwe normen te voldoen. Nederland, zegt Koppejan, had een voorbeeld moeten nemen aan Duitsland. Daar is een uitfasering afgekondigd van oude houtkachels; er ligt een tijdschema waarin iedereen kan zien wanneer hij zijn oude kachel moet vervangen door een nieuwe. In Nederland is zo'n ingreep achter de voordeur onbespreekbaar gebleken.

Het gaat niet alleen om de hoeveelheid uitstoot, zegt Koppejan, maar ook om de kwaliteit ervan. Belangrijkste probleem bij houtstook is de uitstoot van fijnstof. En die kan in samenstelling enorm verschillen en dus ook in zijn effect op de gezondheid. Bij een goede, volledige verbranding zijn dat vooral zoutdeeltjes. Bij een onvolledige verbranding, zoals in oude kachels en open haarden, is het vooral roet en teer.

Koppejan: “Fijnstof uit moderne kachels en ook uit grote installaties zoals biomassacentrales is veel minder schadelijk dan de uitstoot van oude kachels. Maar dat wordt in Nederland niet erkend. En terwijl we die oude kachels laten branden, krijgt biomassa een slechte naam en komt een hele sector onder druk. Onbegrijpelijk.”

Lees ook:

Biomassa ligt onder vuur. Is dat terecht?

Eén van de pijlers onder het klimaatakkoord, biomassa, ligt onder vuur. Is dat terecht, en zouden we ook zonder kunnen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden