NatuurdagboekKoos Dijksterhuis

De herfst nadert, de trek begint. Vooral voor de insecteneters

Beeld Koos Dijksterhuis

Het mag dan zomers warm zijn geweest, de herfst staat voor de deur en veel vogels trekken weg. Sommige arriveren uit het noorden om bij ons te overwinteren en andere trekken door van noord naar zuid.

Ik hoef maar uit het raam naar boven te kijken of ik zie huis- en boerenzwaluwen en spreeuwen overkomen. De zwaluwen vliegen zwenkend om insecten te vangen, de spreeuwen hebben een vaste koers. Maar of ze nou koers houden of zwalken, allemaal vliegen ze naar het zuidwesten.

‘Tsietik’, hoor ik, en daar golft een witte kwikstaart voorbij. Bij bijna elke vleugelslag een roepje. Zwaluwen, spreeuwen en kwik­staarten eten insecten en die zijn er ’s winters weinig. De vogels trekken dus weg. Ook vliegenvangers, roodstaarten, karekieten, grasmussen, tuinfluiters, zwartkopjes, tjiftjaffen en fitissen vertrekken. Allemaal insecteneters.

Maar mezen dan? En roodborstjes, winterkoninkjes, goudhaantjes? Die eten toch ook insecten? Ja, ze hebben vele strategieën om de dekselse winter door te komen. Ook insecten moeten overwinteren. Winterkoninkjes en goudhaantjes zijn piepklein en glippen door de smalste kieren. Ze schuimen struikgewas en boom­bast af op larven, poppen en schuilende insecten. Roodborstjes scharrelen die tussen de bladeren op en accepteren ook zaadjes. Mezen gaan over op wat de pot schaft: vetbollen bijvoorbeeld, en pinda’s.

Massale sterfte

Het scheelt ze een lange, gevaarlijke vliegreis. Daar staat tegenover dat ze, als het gaat vriezen, massaal sterven. Een koolmees haalt gemiddeld een leeftijd van twee jaar. Winterkoninkjes en goudhaantjes kunnen soms bijna allemaal doodgaan.

Tegenwoordig hebben insectenetende vogels het ook ’s zomers niet altijd gemakkelijk, daar hun voedsel door vooral insecticiden wordt uitgeschakeld. We kunnen ze een beetje helpen door onze tuin rommelig te laten, door bakjes water te serveren en nestkasten op te hangen – veilige en beschutte slaapplaatsen.

Drie keer per week schrijft bioloog Koos Dijksterhuis over iets wat groeit of bloeit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden