De hamburger krijgt een tweede leven

Beeld Flickr/Harry Howard Potts

McDonald's heeft het moeilijk, de hamburger daarentegen totaal niet. Dat is opvallend, want de hamburger stond lang model voor alles wat slecht is aan ons eten. Maar hij is aan een tweede leven begonnen en ontluikt in allerlei vormen, van supervlees tot supervega.

De fabriekshamburger van de Amerikaanse keten lijkt zijn langste tijd gehad te hebben. Wát het bedrijf met de bekende gele M ook probeert, de verliezen blijven zich opstapelen. Ook de laatste, duurzame zet om het tij te keren - voor de productie van het gebruikte vlees mogen geen oerwouden meer worden gekapt - zal waarschijnlijk weinig indruk maken.

De klant wil iets anders. Die gaat steeds meer mee in de trend naar vers, gezonder en duurzamer eten. De opkomst van de betere burger is een uiting van die hogere consumentenverwachtingen. "De voorgeproduceerde burger van onduidelijke herkomst op een broodje dat ook uit de fabriek komt, is een aflopende zaak", zegt Monique van Loon, foodblogger en oprichter van de culinaire website Culy.nl.

Volgens Van Loon kwam zo'n vijf jaar geleden bij chefs in de VS en Engeland de behoefte aan een betere burger op. "Er was altijd weinig aandacht voor kwaliteit, alleen voor kwantiteit: er werd geconcurreerd op grootte. Daarin hebben sommige chefs verandering gebracht. Met mooi vlees van een lokale boer dat ter plekke wordt vermalen en op een vers broodje van de bakker gaat, met heerlijke augurken en verse sla en tomaten. Dat is natuurlijk super.

"Als ik naar Nederland kijk, is het de laatste twee jaar ontploft wat betreft de betere burger. Overal duiken zaakjes op met mooie, vaak zelf verzonnen burgers. Op festivals zie je dat ook steeds meer. Het aantal foodtrucks met betere burgers is niet aan te slepen. Festivals draaien om fun, de alternatieve burger wordt ook gezien als fun. Ik ken geen festival waar niet tenminste één burger wordt aangeboden", zegt de foodblogger, die afgelopen voorjaar voor het eerst haar eigen Culy Food Festival organiseerde.

Heel diner
Op zoek naar een verklaring voor de veerkracht van de burger, constateert Van Loon dat de burger de ultieme vorm van gemaksvoedsel is. "Makkelijk klaar te maken, makkelijk op te eten. Het is een heel diner, je bent er uren vol van, maar het voelt als een snack. Het is een perfect gerecht voor luie mensen. Voor kinderen is het een traktatie."

Een luxe-burger.Beeld Flickr/Alpha
Een Triple TripleBeeld Trouw

Ook in landen met een prachtige, oude eetcultuur is de burger uiterst populair. Zelfs in Vietnam, toch jarenlang in oorlog met de VS, het land dat door de staatspropaganda is neergezet als boeman. Van Loon: "Dat klopt. Als je naar landen in Zuid-Amerika of Oost-Azië kijkt, ligt de opkomst van de burger ook aan de populariteit van de Amerikaanse cultuur. Die uit zich in bijvoorbeeld schoonheidsproducten, maar ook in het eten. Je hoort erbij als je op z'n Amerikaans eet. De VS zijn cool."

Er zijn nu zelfs hamburgers die worden gemaakt van zo'n beetje het duurste vlees dat er is, dat van het Japanse wagyu-rund. Als het een speciaal wagyu-rund betreft, de Tajima-ushi, kan de prijs per kilo oplopen tot duizend dollar.

"Het leuke is dat je ook steeds meer vegetarische burgers ziet. Die zijn gemaakt van bonen of linzen. Er is er ook een van tomaten, de tomeato-burger. Die wordt gretig besteld."

Weedburger
De supervlees- en supervegaburger duiken regelmatig naast elkaar op, beaamt Van Loon. "Voor de echte vleeseter is zo'n vegaburger inmiddels zeer acceptabel. Sinds kort is er de Dutch weedburger. Machomannen met baarden zetten met groot genoegen hun tanden in dit broodje met burger gemaakt van zeewier. Je moet er soms bij zeggen: 'Dit is geen vlees, jongens'. Ze proeven het dikwijls niet eens."

Die vegaburger is trouwens niet per se gezond, zegt culiwatcher Van Loon. "De burger is dat wel, maar als je het hele broodje bekijkt, zitten er vaak vette sauzen bij of een flinke schep blauwe kaas met gecaramelliseerde uien. Ik hoef ook niet altijd iets wat nadrukkelijk gezond is. Maar anderzijds is een burger met zoete aardappel een van mijn favorieten."

Culy.nl heeft een hele reeks ideeën op de site gezet voor alternatieve burgers. Vooral voor mensen die geen brood willen eten. Je kunt het broodje vervangen door bij voorbeeld een portobello - een paddestoel met grote hoed -, een schijf ananas, een schijf gegrilde bloemkool, gegrilde aubergines, of dikke plakken in de oven gegaarde zoete aardappel.

Triple Triple
Dat naast de vegaburger ook de steeds grotere vleesburger opgang maakt, is vooral iets Amerikaans. "In de VS is alles wat extremer. Er zijn nu chefs aan het experimenteren met sprinkhanenmeel waarvan ze een schijf maken. Anderzijds zie je ook groot, groter, grootst bij de traditionele hamburger. Bij de honkbalclub Philadelphia Phillies verkopen ze de Triple Triple, een hamburger met negen vleesschijven met kaas ertussen die 2200 calorieën bevat. Dat is alles wat een mens dagelijks aan energie nodig heeft."

Hoe ziet de burgertoekomst eruit? "Brasseriën gaan de burger op het menu zetten. Straks is dit broodje ook in het Amstel Hotel te verkrijgen. Dat is de clou. De goede burger kan steeds vaker in luxueuze eetgelegenheden worden besteld. Daar hoef je je als kok en als klant niet meer voor te schamen. Hij is net zo lekker als een mooie steak. Van net zulk goed vlees en met dezelfde aandacht bereid."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden