Onderzoek

De groene vrijwilliger is 62 jaar, vogelliefhebber én verdient meer waardering

Vrijwilligers planten bomen in Veldhoven als onderdeel van ‘Plan Boom’ van de Brabantse Milieufederatie, Brabants Landschap en IVN Brabant. Beeld Erik van der Burgt
Vrijwilligers planten bomen in Veldhoven als onderdeel van ‘Plan Boom’ van de Brabantse Milieufederatie, Brabants Landschap en IVN Brabant.Beeld Erik van der Burgt

Groene vrijwilligers verzamelen gegevens en onderhouden de natuur. Ze zijn van groot belang voor natuurorganisaties, concludeert promovendus Wessel Ganzevoort.

De groene vrijwilliger is een hoogopgeleide man van 62, die vogels telt en bomen plant, zo valt te concluderen uit het proefschrift Green volunteers in the spotlight waarop Wessel Ganzevoort dinsdag promoveert aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Ganzevoort is de eerste om dat beeld te nuanceren. Een gemiddelde vervaagt de grote diversiteit erachter, en dat geldt zeker voor de verscheidenheid aan vrijwilligers die zich inzetten voor de natuur. Maar toch: het vinden van jongeren blijkt lastig en de aard van de activiteiten lijkt minder vrouwen aan te trekken. Terwijl een mix van allerlei mensen en leeftijden toch de voorkeur heeft van de vierduizend vrijwilligers die Ganzevoort door middel van een enquête naar hun mening vroeg.

Meer aandacht voor de vrijwilligers

Natuurorganisaties mogen wel wat meer aandacht aan hun vrijwilligers besteden, stelt Ganzevoort. Ze zijn er immers van afhankelijk. Zo krijgt de Vlinderstichting een groot deel van haar telgegevens van vrijwilligers, onderhouden tachtigduizend vrijwilligers honderdduizend hectare voor de provinciale landschappen en geven zesduizend vrijwilligers cursussen en excursies voor IVN.

“De organisaties moeten meer vanuit hun vrijwilligers denken”, zegt Ganzevoort. “Wat hebben ze nodig? Een simpele eerste stap is vragen waarom ze meedoen.” Ook adviseert hij om vrijwilligers te laten zien wat er met hun werk gebeurt. “Koppel terug wat je met de door hen verzamelde data doet, waar het aan bijdraagt en waarom dat belangrijk is.”

Een man telt vogels met de app van stichting Vogelbescherming Nederland. Beeld ANP
Een man telt vogels met de app van stichting Vogelbescherming Nederland.Beeld ANP

Vier typen vrijwilligers

Volgens een voorzichtige schatting telt Nederland 130.000 groene vrijwilligers. Bijdragen aan de natuur is hun voornaamste drijfveer. Ganzevoort onderscheidt vier typen: tellers, herstellers, vertellers en bestuurders. Herstellers zijn de meeste tijd actief, terwijl bij de tellers de man-vrouwverhouding het meest is scheefgegroeid: driekwart is man. “Misschien komt dat omdat ze vaak alleen op pad zijn en soms in het donker”, oppert Ganzevoort. “Voor een vrouw is het ook minder aantrekkelijk om bij een groep aan te sluiten die alleen uit mannen bestaat. Al lijkt bij de vogelaars het genderverschil inmiddels wat af te nemen.”

Dat de vrijwilligers relatief oud zijn, zit hem vooral in de beschikbare tijd, vermoedt hij. Op jongere leeftijd vragen gezin, werk en andere interesses om aandacht. “Goede kans dat ze later terugkeren als het zaadje ooit is geplant. Vroeger ging dat vanzelf via de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie of de scouting, nu moeten we jongeren via school of excursies actief uitnodigen.”

Band met de natuur

Zelf zat hij als jongetje achterop de fiets als zijn ouders de natuur in trokken. Dat is precies waarom Ganzevoort zich een beetje zorgen maakt over de jongeren van nu. “Ontwikkelen die wel een band met de natuur als ze er weinig komen?” Het zou een klein voordeel van de coronapandemie kunnen zijn dat jongeren bij gebrek aan ander vermaak nu meer de natuur opzoeken. “Al neemt de druk op de natuur wel toe en gaan veel vrijwilligersactiviteiten, zoals excursies, nu niet door. Dat is heel pijnlijk.”

De openbare verdediging van het proefschrift Green Volunteers in the Spotlight vindt plaats op dinsdag 16 maart, 16:30-18:00. Geïnteresseerden kunnen het via een livestream van de Radboud Universiteit volgen. Voor een korte samenvatting, klik hier.

Lees ook:

Geef kinderen de ruimte om zonder toezicht buiten te spelen

Kinderen komen steeds minder vaak buiten. En dat is jammer, vindt promovendus Wessel Ganzevoort, want spelen in de natuur is goed voor hun fysieke en mentale gezondheid.

Vrijwilligers houden typische Hollandse boom in stand: ‘Geef ons de knotwilg terug!’

De vooruitgang heeft veel oude landschapselementen de kop gekost. Maar wat weg is, kan ook terugkomen, meent een vriendengroep van dertigers uit Deventer.

Bomen planten om CO2-uitstoot te compenseren? Dat kan ook gewoon in Nederland

Bomen planten in een ver land om je CO2-uitstoot te compenseren, dat kan met een muisklik. Maar ecoloog Franke van der Laan wil deze winter hier een miljoen bomen planten. Hoe werkt dat, planten in eigen land?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden