De groene puzzel raakt maar niet gelegd

In het natuurgebied Gelderse Poort langs de Rijn zorgen Gallowayrunderen voor de begrazing. Beeld Hollandse Hoogte / Flip Franssen

Het verbinden van Nederlandse natuurgebieden raakt in het slop. Provincies, samen verantwoordelijk voor die klus, slagen er nauwelijks nog in de grond te bemachtigen voor nieuwe natuur, zodat ze de groene legpuzzel afkrijgen.

Dat is niet alleen zorgelijk voor dieren, planten en wandelaars, die vrije doorgang krijgen dankzij de verbinding van paden, water en bossen. Ook voor verbetering van de insectenstand is uitbreiding van natuur van belang, net als voor de klimaatdoelen.

In het Natuurpact uit 2013 werd afgesproken dat de landelijke natuur, uiterlijk 2027, verbonden raakt. Daarvoor is 80.000 hectare nieuwe natuur nodig. Tot dusver is daarvan 36.000 hectare ingericht door provincies. Dat is slechts deels hun verdienste. In 2011 kregen ze natuurprojecten ‘cadeau’ van het Rijk, bij de decentralisatie van natuurtaken.

“Anno 2019 zit er niet veel schot meer in dit project”, stelt directeur Marc van den Tweel van Natuurmonumenten vandaag in een opiniestuk in Trouw. Hij roept provincies en Rijk, samen met ANWB-directeur Frits van Bruggen, op om in actie te komen. “Natuur is ook voor ons echt een speerpunt”, verklaart een ANWB-woordvoerder.

Waardebepaling

Provincies hebben wel nieuwe natuur op het oog, maar krijgen grond of wateren niet in handen. “Het laaghangende fruit is al geplukt”, zegt natuurexpert Rob Folkert van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). “De laatste hectares grond die nodig zijn, zijn het moeilijkst te verkrijgen.” Dat kan liggen aan grondeigenaren die niet willen wijken, of grond alleen voor de hoofdprijs willen verkopen.

Waardebepaling is een knelpunt. Een lap grond kan als landbouwareaal 70.000 euro per hectare waard zijn, maar als toekomstige natuur een taxatiewaarde van 10.000 per hectare krijgen. Provincies bieden grondeigenaren altijd de marktwaarde, verzekert Gelders gedeputeerde Peter Drent, de landelijke coördinator. “We doen dit netjes, nooit over de rug van boeren.” Natuurmonumenten speelt overigens, zo stelt hij, deels een dubbelrol, omdat die organisatie beoogde natuurgrond bezit, maar langdurig verpacht.

Voor boeren die hun bedrijf niet willen opofferen voor natuur is uitruil een optie, zegt Drent. “Zo kan een boer elders zijn bedrijf voortzetten.” Daarnaast willen provincies volgens hem vaker gaan kijken of onteigening (met vergoeding) nodig is, zoals dat bij de aanleg van autowegen gebeurt. Bij de aanleg van nieuwe natuur is onteigening nu nog ‘een laatste redmiddel’, zegt Drent.

Haalbaarheid

Provincies liggen niet expres dwars, zeggen Natuurmonumenten en ANWB. Maar hun aanpak zou te stroperig en vrijblijvend zijn. Als provincies geen vaart maken komt het landelijk natuurnetwerk voor 2027 nooit af, zegt Patrick Nuvelstijn van Natuurmonumenten. “Het klinkt ver weg, maar alle verbindingen moet dan ingericht zijn. Vanaf de aankoop van grond duurt dat allemaal jaren.”

De zorgen over de haalbaarheid nemen toe, zegt ook PBL-expert Folkert. Hij onderzoekt de vorderingen met het landelijke natuurnetwerk, eerder bekend als ‘ecologische hoofdstructuur’. “Het is echt geen gelopen race.” De provincies blijven overtuigd dat het project slaagt, zegt Gelders gedeputeerde Peter Drent uit naam van al zijn collega’s. “Het is niet makkelijk, maar we zijn er druk mee.”

Hetzelfde zei minister Carola Schouten (natuur, ChristenUnie) in december vorig jaar nog op basis van een inventarisatie. Dat de uitvoering trager ging, merkte zij wel op.

Lees ook: 

Waar blijft al die nieuwe natuur die de provincies ons hebben beloofd?

Natuur moet een nationaal project zijn, gebaseerd op één visie, stellen Marc van den Tweel en Frits van Bruggen in een opiniestuk in Trouw.

Moet de koe nu echt weg uit de veenweide?

Onder drassige veengrond willen boeren graag een lage grondwaterstand. Dat levert een nieuw probleem op: uitdrogend veen zorgt voor broeikasgas. Wat te doen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden