null Beeld

NatuurdagboekKoos Dijksterhuis

De fitis of tjiftjaf, dat is de vraag

De fitissen zijn terug. Ze waren laat dit jaar. Meestal arriveren ze eind maart uit Afrika, maar nu hoorde ik de eerste pas op 4 april en de hoofdmacht pas twee weken later. Waarschijnlijk remde de combinatie van kou en noordenwind hun animo af. Terecht, want in die kou zijn er in Nederland weinig insecten te eten.

Eind vorige week hoorde ik ze ineens overal, dat wil zeggen: in vochtige en in jonge loofbossen. Daar klonk hun melodieuze riedeltje luid en hoog beginnend, zacht en laag eindigend. Tjiftjaffen, hun lookalikes die eindeloos ‘tjif tjaf’ roepen, waren er al drie, vier weken eerder. Die hoeven ook slechts uit het Middellandse Zeegebied te komen. Fitissen steken de Sahara over.

Tjiftjaffen houden wat meer van ouder bos, maar beide soorten overlappen in leefgebied. Al zijn fitissen iets geler dan tjiftjaffen, je moet ze wel heel goed zien om dat onderscheid te kunnen maken. En zeker in de avondzon, zoals de fitis op de foto, lijkt een bleekgroen vogeltje al gauw gelig. Toch weet ik zeker dat dit een fitis was, want hij zong het fitislied.

De mannetjes zingen nu om het hardst

Fitissen en tjiftjaffen blijven de hele zomer hier en blijven wel een paar maanden zingen, en ze heffen tijdens de herfsttrek soms ook even een lied aan. Maar nu ze nog geen nestjes hebben en vrouwtjes zoeken, zingen de mannetjes om het hardst. Bovendien zijn nu de boomkruinen nog grotendeels kaal, zodat beide vogeltjes zichtbaar zijn. Een verrekijker is daarbij raadzaam, maar wie vogels leuk vindt gebruikt die uiteraard al.

Wie een weekje alert is op kleine zangvogels en hun geluid, wordt bijna zeker beloond met fitis en tjiftjaf en krijgt er als bonus een zwartkopje bij. Die is grijzer en heeft een zwarte kruin en zingt weer heel anders, als een heldere, opgewekte merel.

Maar laten we met fitis en tjiftjaf beginnen. Als u niet zeker weet welke van de twee u ziet, dan houdt u het op een fitjaf. Dat doen vogelaars ook.

Drie keer per week schrijft bioloog Koos Dijksterhuis over iets wat groeit of bloeit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden