Green Deal

De EU wil af van de wegwerpmaatschappij

Minder voedsel verspillen, ook minister Schouten, hier tijdens de landelijke Food Waste Challenge, is ervoor. foto ANpBeeld ANP

De Europese Commissie presenteert haar actieplan voor een circulaire economie. Dat moet ook burgers bewuster maken van hun consumptiepatronen.

Plastic rietjes en wattenstaafjes waren de herkenbare symbolen van een vorig offensief van de Europese Commissie. In een nieuw actieplan zouden dat vooral smartphones, laptops en tablets moeten worden. Wat Brussel betreft moeten we met z’n allen (producenten én consumenten) af van het idee dat je elke paar jaar weer een nieuw apparaat koopt en dat je huis vol ligt met verschillende soorten opladers.

Van begin tot eind zouden die apparaten duurzamer moeten zijn, ten eerste door het gebruik van gerecyclede materialen bij de productie. Gaat het ding kapot, dan moet de consument het ‘recht op reparatie’ krijgen. Hoe dat er in de praktijk uit gaat zien, is nog niet duidelijk. Maar producenten en winkeliers moeten klanten meer informatie en mogelijkheden geven om defecten te herstellen of updates van software te installeren.

Een paar voorstellen

Afval

Allereerst moet worden voorkomen dat er überhaupt afval ontstaat, onder meer door minder verpakkingsmateriaal. De bouw, een van de grootste voortbrengers van afval, moet meer materiaal hergebruiken.

Plastic

De maatregelen uit 2018 (verbod op wegwerpplastic) worden uitgebreid, ook naar de microplastics (in textiel, wasmiddel, autobanden etcetera).

Textiel

Een van de energie-intensiefste en vervuilendste sectoren. Productie moet duurzamer worden, consumenten bewuster over wat ze kopen en hoe vaak.

Verpakking

De EU-burger verbruikt per jaar gemiddeld 173 kilo verpakkingsmateriaal. De Europese Commissie wil dat in 2030 alle verpakkingen herbruikbaar zijn.

Voedsel

Naar schatting 20 procent van het geproduceerde voedsel in de EU wordt weggegooid of anderszins verspild. Dat moet omlaag.

In het verleden werd onder meer Apple ervan beschuldigd de prestaties van batterijen in smartphones bewust te verslechteren, zodat gebruikers eerder een nieuwe kochten. Zulke ‘geplande veroudering’ moet verleden tijd worden. Ook moet er nu eindelijk één type oplader komen voor alle merken smartphones en tablets, iets waar het Europees Parlement al jaren voor pleit. Als de apparaten écht op zijn, moet er een goed inzamelsysteem komen zodat de onderdelen kunnen worden hergebruikt.

De voorstellen van de Europese Commissie over de zogeheten ‘circulaire economie’ (het aloude begrip ‘kringloopeconomie’ raakt in onbruik) vormen een belangrijke pijler onder de Green Deal van eerste vicevoorzitter Frans Timmermans.

Het actieplan gaat verder dan consumentenelektronica alleen. Voedsel, afval, textiel, bouw, plastic, batterijen, verpakkingen, op al die terreinen is sprake van enorme verspilling en milieuschade.

“In de economie ziet men al in dat circulair de toekomst is”, zegt Timmermans. “We kunnen ons niet veroorloven om door te gaan zoals nu, want dan hebben we tegen 2050 drie planeten nodig om aan hetzelfde consumptiepatroon te voldoen. We moeten een einde maken aan het lineaire productie- en consumptiemodel dat neerkomt op ‘opgraven, maken, gebruiken, weggooien’.”

Geen harde cijfers

Harde streefcijfers ontbreken in de voorstellen. Die moeten nog worden uitgewerkt in concrete wetten. Maar de richting is duidelijk. In feite schakelt dit actieplan een tandje bij in vergelijking met de voorstellen die de vorige Europese Commissie in 2015 deed over de circulaire economie.

De vraag is in hoeverre die nieuwe regels giganten zoals Apple en Samsung inderdaad in het gareel krijgen. Die sector zal niet staan te juichen bij de voorstellen. “Nee, maar bedrijven als Apple staan ook niet te juichen als we hardere eisen gaan stellen aan het energieverbruik van hun datacentra”, zegt Timmermans. “De apparaten in die centra geven veel hitte af en moeten vervolgens gekoeld worden. Daar zullen we ook wat aan moeten doen.”

Lees ook:
Nog nooit verbruikte de mens zoveel grondstoffen: meer dan 100 miljard ton in één jaar

De circulaire economie moet de milieuschade beperken en grondstoffen besparen. Maar dat lukt nog niet zo, blijkt uit verschillende rapporten die in januari het licht zagen.

Tien consumententips voor een circulaire economie

De Nederlandse economie moet circulair worden. Ook de consument moet aan de bak. Maar is dat niet enorm ingewikkeld?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden