ColumnEsther Bijlo

De dubbelhartige relatie van de VVD met het klimaat

null Beeld

‘Heel veel klimaat.’ Dat gebeurt er als D66 én GroenLinks samen in een kabinet terechtkomen. En de VVD kijkt daar niet naar uit. Daar is ‘zorg over’. Dan ‘lichte voorkeur voor de PvdA’. De opmerkingen staan in de openbaar gemaakte formatie-aantekeningen, maar zijn door het ‘functie elders’-spektakel afgelopen week ondergesneeuwd.

Nu informateur Herman Tjeenk Willink de scherven aan elkaar mag frutselen, zal de aandacht zich verleggen van de poppetjes en de woordenboekdefinitie van het woord ‘liegen’ naar de inhoud. Tjeenk Willink wil namelijk eerst de grote problemen op tafel, daarna pas de ‘wie’-vraag. Een van die problemen, mag je hopen, is het klimaat. En dan zal de informateur stuiten op de dubbelhartige verhouding die de liberalen hebben met klimaatbeleid.

‘Klein probleem met excessieve kosten’

Het is nog maar vier jaar geleden dat Nederlandse klimaattwijfelaars erin slaagden een passage uit het vorige VVD-verkiezingsprogramma te schrappen. Door de zin dat klimaatverandering leidt tot ‘stijgende zeespiegels en hevige regenbuien’ ging een streep, op aandringen van de Friese VVD’er Gert-Jaap van Ulzen, tevens bestuurslid van de klimaatsceptische Groene Rekenkamer. “Het klimaat is een klein probleem met excessieve kosten”, gaf Van Ulzen als argument.

Inmiddels liggen er een Klimaatakkoord, een Klimaatwet en de belofte om ‘Parijs’ te halen, allemaal ondersteund door de VVD. Een rimpelingetje dus, die tekstingreep op instigatie van de Fries. Maar wie de vrees voor ‘heel veel klimaat’ combineert met het huidige verkiezingsprogramma van de VVD, moet toch de wenkbrauwen fronsen. Formeel is de partij het eens met het door zichzelf uit de klei getrokken klimaatbeleid. De VVD liet echter niet de eigen klimaatplannen doorrekenen door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) wat veel andere partijen wel lieten doen. GroenLinks nam dat klusje over en liet er een onderzoeksbureau op los. Dan blijkt dat het doel van het klimaatbeleid van Rutte-III – 49 procent reductie van broeikasgassen in 2030 – door de VVD-plannen bij lange na niet gehaald wordt. De afname blijft steken op 41 procent.

Hup, naar minstens 55 procent minder uitstoot

Nogal onlogisch, maar het kan nog gekker. Nederland – dat wil dus zeggen de regering onder leiding van een VVD-premier en een VVD-minister voor klimaat – pleitte afgelopen jaar in Europa voor aanscherping van het streefcijfer voor 2030. Dat stond in de EU nog op 40 procent, vastgesteld in 2014. Ambitieuzer moet het, zei Nederland samen met een aantal andere landen, hup naar minstens 55 procent minder uitstoot vergeleken met 1990. En het lukte. Alle 27 landen scharen zich er achter, zo bleek op de Europese top in december.

De VVD zou dit zwaar bevochten resultaat kunnen vieren als een overwinning. Maar wat meldt het verkiezingsprogramma: ‘Wanneer in Europees verband een hogere doelstelling voor CO2-reductie in 2030 wordt afgesproken, kan de nationale doelstelling worden verhoogd, waarbij een gelijk speelveld voor bedrijven voorop staat.’ Klinkt vrijblijvend, dat was toch de hele inzet, dat hogere doel? En nu alle landen zich erin kunnen vinden, na al dat moeizame geonderhandel, is er toch juist grotere kans op dat zo gewilde ‘level playing field’?

Betaalbaarheid én peperdure investeringen voor de verre toekomst

Het is eigenlijk niet te volgen, deze ambigue houding tegenover klimaatbeleid. De klimaatparagraaf achterin het verkiezingsprogramma is nog op een andere manier dubbelzinnig: de nadruk op betaalbaarheid versus een grote voorkeur voor peperdure investeringen die pas in de verdere toekomst helpen, zoals kernenergie, waterstof en CO2 onder de grond stoppen.

Het zou goed zijn als Tjeenk Willink klimaat ter discussie stelt, niet als ‘een klein probleem met excessieve kosten’, maar als ‘een groot probleem met excessieve kosten in de toekomst’. De universiteit van New York schreef onlangs alle economen aan die minstens één studie hebben gepubliceerd over klimaat in een toptijdschrift. Van de 738 wetenschappers die reageerden, denkt driekwart dat klimaatverandering de economie zeer serieus schaadt en datzelfde percentage is voorstander van onmiddellijke, drastische ingrepen. Dat moet een partij die het verkiezingsprogramma begint met het hoofdstuk ‘Economie en Ondernemen’, toch aanspreken.

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden