De druk om ook statiegeld te heffen op blikjes neemt toe

Recycling van petflessen, ze worden verzameld en vermalen tot een grondstof voor nieuwe producten. Beeld ANP

Drankblikjes vormen een uitzondering op de regeling voor statiegeld. Gevreesd wordt dat producenten van flesjes overstappen op blik. 

De druk op staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66) om het statiegeld op kleine flesjes uit te breiden naar blikjes neemt toe. Oppositiepartijen in de Tweede Kamer willen verbreding van de wettelijke regeling. Ook de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) vraagt dat. In een brief aan de Kamer schrijft de VNG te vrezen dat het verpakkende bedrijfsleven voor veel producten zal overstappen op blikjes als op plastic flesjes statiegeld wordt ingevoerd. 

Volgens professioneel zwerfafvalraper Dirk Groot uit Purmerend, alias @Zwerfinator, zijn de blikjes, flesjes en ander afval dat hij op straat aantreft in aantal niet geslonken. Groot registreert alle afval dat hij raapt in een app. Na 2,5 jaar rapen ziet hij geen vermindering van het aantal drankverpakkingen in zwerfafval. Groot publiceert deze week zijn onderzoek. “Het gemiddelde aantal stuks afval per kilometer blijft hetzelfde, ondanks acties en maatregelen om het zwerfafval terug te dringen.” 

Gemiddeld liggen er volgens Groot per kilometer bijna 37 drankverpakkingen op straat. Meer dan 60 procent daarvan bestaat uit blikjes (vooral Red Bull, Heineken, Slammers, coca-cola en Amstel), 23 procent uit plastic flesjes. 

Minder zwerfafval

Dirk Groot met een deel van zijn bijeengeraapte zwerfafval. Beeld Zwerfinator

De staatssecretaris heeft het bedrijfsleven ruimte gegeven om vóór 2020 te zorgen dat er veel minder plastic flesjes in het zwerfafval zitten. Het percentage moet volgend jaar met 70 zijn teruggebracht. Vooruitlopend daarop werkt zij aan een regeling om per 1 januari 2021 statiegeld in te voeren als het bedrijfsleven in 2020 niet aan de eis voldoet. De staatssecretaris zonderde de blikjes uit van de regeling, een beslissing die haar op kritiek kwam te staan.

Tijdens een overleg met de Tweede Kamer over de circulaire economie wil GroenLinks donderdag aandringen op uitbreiding van statiegeld. De fractie vindt dat er in de huidige regeling te veel gaten zitten die het bedrijfs­leven kan gebruiken om de pijn van statiegeld te ontwijken.

De oppositie wil dat Van Veldhoven in de wettelijke regeling ook vastlegt dat statiegeld op grote flessen verplicht is. Op dit moment is de inzameling van grote flessen vrijwillig, maar gevreesd wordt dat het bedrijfsleven de inzameling alsnog staakt als het tot extra actie wordt gemaand. Ook de VNG pleit voor het wettelijk vastleggen van statiegeld op grote flessen.

Draagvlak

Volgens de VNG staan gemeenten massaal achter uitbreiding van het statiegeldsysteem. De maatregel is nodig om draagvlak voor het afvalbeleid te krijgen, zo staat in de brief aan de Kamer. “Er is een brede gedragsverandering nodig om de transitie naar een circulaire economie verder te brengen”, aldus de vereniging.

Vrijwel alle gemeenten (95 procent) hebben zich aangesloten bij de Statiegeldalliantie, een samenwerkingsverband van organisaties die voor uitbreiding zijn van statiegeld. Weert, de eerste gemeente die zich aansloot, stelt in een brief aan het ministerie van infrastructuur en waterstaat dat het wetsontwerp voor statiegeld op flesjes ‘volkomen te kort schiet’. “Blikjes komen tweemaal zo vaak voor in zwerfafval als flesjes, die ongeveer 15 procent vormen van het totale volume.”

Als blik in het zwerfafval erbij wordt geteld, komt dat percentage op 40, aldus de gemeente. “Dat is een cruciale ondergrens om een kritische massa te bereiken die leidt tot gedragsverandering over de volle breedte van het zwerfafval.”

Lees ook: 

‘Producenten van blikjes en dranken houden niet van statiegeld en supermarkten vinden het gedoe’

Recycling: zonder goed systeem voor het innemen van flessen en blikjes komt daar weinig van terecht, zegt de topman van Tomra.

Engeland gaat statiegeld invoeren en gaat meteen verder dan Nederland

Decennialang waren ze ervan gevrijwaard. Maar nu moeten ook de Britten statiegeld gaan betalen voor blikjes, plastic en glazen flessen. 

Overheid geeft bedrijfsleven twee jaar de tijd om te recyclen, anders komt er statiegeld op plastic flesjes

Het kabinet voert in 2021 statiegeld in op plastic flesjes, tenzij het bedrijfsleven binnen twee jaar 90 procent van de weggooi-flesjes hergebruikt. Ook het aandeel plastic flesjes in zwerfafval moet dan met 70 tot 90 procent zijn teruggebracht. De afspraak geldt niet voor drankblikjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden