AnalyseGrenzen aan de groei

De ‘dramatische’ coronakrimp is slechts een dipje vergeleken bij het naderende klimaatonheil

De winkelstraat Sainte-Catherine in Bordeaux, waar een mondkapje sinds 15 augustus verplicht is. Wie niet meewerkt, riskeert een boete van 135 euro.Beeld AFP

Pijnlijk, die economische klappen, maar minder bedrijvigheid is goed voor klimaat en natuur. Of vallen de effecten tegen?

Het klimaat kon afgelopen vrijdag opspringen. De Nederlandse economie is met 8,5 procent gekrompen, een ‘historische’ terugval volgens het CBS, zelfs in de jaren dertig niet vertoond. Vervelend natuurlijk voor ondernemers en mensen die hun baan verliezen. Maar minder groei betekent minder consumptie, minder uitstoot van broeikasgassen, minder vervuiling en daar is een leefbare planeet bij gebaat.

De laatste cijfers van het CBS over de CO2-uitstoot, van eind juni, laten dat duidelijk zien. In het eerste kwartaal, toen de lockdown nog maar net van kracht was, daalde de emissie van broeikasgassen in Nederland met 8,7 procent vergeleken met een jaar eerder. Ook dat is een ‘ongekende’ daling, gezien de laatst jaren. De cijfers voor het tweede kwartaal zullen zeer waarschijnlijk ook stevig in de min uitvallen.

Een geluk bij een ongeluk, zou je kunnen zeggen. De coronacrisis is afschuwelijk, maar het klimaat heeft er tenminste iets aan. Dat is maar zeer de vraag. De economische dip verandert niets aan de hoeveelheid broeikasgassen die al in de atmosfeer zweeft. Dat er nu iets minder bijkomt, is hooguit een piepkleine meevaller. De wereld koerst – alle klimaatplannen bij elkaar opgeteld – op een drie tot vier graden warmere planeet af. Dat betekent ontwrichting; meer droogtes, extreem weer, overstromingen, stijging van de zeespiegel, klimaatvluchtelingen.

Daar komt bij dat het pad naar ‘normaal’ alweer snel gevonden is. In China nam de CO2-uitstoot sterk af, maar nu die economie weer op stoom raakt is het oude niveau snel bereikt of zelfs overschreden. Fossiele investeringen zoals kolencentrales tikken namelijk lekker aan in de economische groei, gemeten in bruto binnenlands product. De weer oplopende cijfers moeten aangeven dat het land de daar begonnen virusellende alweer te boven is.

Het klimaatbeleid staat onder druk

Het positieve effect van alle lockdowns op de leefomgeving is op zijn best een ervaring: even was te voelen hoe de samenleving eruitziet zonder luchtvervuiling, eindeloze stromen vrachtwagens, vlieglawaai. Het Venetië-effect, eindelijk weer schoon water in de grachten. Dus de schouders eronder met die doelen voor klimaat en natuur. Niet iedereen ziet deze zonnige kant. In het klimaatsceptische kamp krijgen de effecten van de haperende economie juist een andere uitleg. Dat gebeurt er dus als je het klimaatbeleid aanscherpt: stilstand, banenverlies, armoede.

Dat klopt niet. Als de wereld de opwarming niet stopt, zal de economie daar vele malen harder door geraakt worden, zo hebben tal van studies aangetoond. De ‘dramatische’ coronakrimp zal daarbij vergeleken als een dipje de geschiedenis ingaan. Toch maken de zwartkijkers duidelijk dat klimaatbeleid op dit moment onder druk staat. Hoewel het groene oproepen heeft geregend – ‘juist nu moeten we maatregelen nemen en de volgende crisis voorkomen’ – is er ook terughoudendheid. Nu even niet zo duurzaam, zegt een deel van het piepende bedrijfsleven. De minimale CO2-heffing in Nederland en de voorlopig niet-existente compensatie van broeikasgassen in de internationale luchtvaart zijn maar twee voorbeelden van een lijst geschrapte plannen.

De enige baat die ‘het klimaat’ – ofwel de kwaliteit van leven voor mensen op de langere termijn – heeft bij de coronakrimp, is als er gehoor wordt gegeven aan die groene oproepen. Er staan honderden miljarden klaar om weer uit dat economische dal te klimmen. Investeringen in hernieuwbare energie, natuurherstel en een schone leefomgeving naar voren halen, is het meest verstandige om te doen. Dat is op papier inmiddels het uitgangspunt van vele regeringsleiders, de Europese Unie, het IMF, de VN en andere gremia. Komend najaar, als er een begin wordt gemaakt om die berg geld ook daadwerkelijk te gaan uitgeven, zal duidelijk worden hoe de pandemie echt zal uitpakken voor het klimaat.

Lees ook:

Onze economie krijgt een enorme ram

De Nederlandse economie beleeft in juli en augustus een lichte omslag. Maar de coronacrisis hakt er diep in en is nog niet voorbij.

Experts: ‘Steun niet de oude economie; nu is het moment om vergroening te versnellen’

Financiële experts en De Nederlandsche Bank dringen aan op een groen herstel van de economie. Nu is het moment een ander pad in te slaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden