Heteronychus arator. Beeld Wikipedia
Heteronychus arator.Beeld Wikipedia

Jelle's WeekdierBladsprietkever

De Argentijnse bladsprietkever kan maar een paar weken van het leven genieten

Jelle Reumer

Bij miljoenen krioelden de kevers over de grond en elkaar. Het was een werkelijk bizar en ook wel angstaanjagend gezicht. Veel media, van nu.nl en het Jeugdjournaal tot diverse websites, hebben er korte filmpjes over vertoond. Het vreemde verschijnsel speelde zich af in een niet nader genoemd Argentijns dorp. Gangen en daken van huizen waren bedekt met een wriemelende laag bruine kevers; bij duizenden werden ze in emmers geschept. De burgemeester van het dorp wist te melden dat het door de vele regen en het warme weer zou komen. Om welke soort het gaat, heb ik tot nu toe niet kunnen achterhalen; ook de bekende keverkundige Aglaia Bouma, schrijfster van het boek Insectenrijk, kon mij niet helpen.

Al eerder deed zich in Argentinië iets vergelijkbaars voor, het is dus niet uniek. Op het internet vond ik een bericht uit 2016 over enkele stranden in de buurt van Buenos Aires die door grote hoeveelheden kevers waren overdekt; er stond bij dat het wellicht om de black maize beetle zou gaan. Deze soort, Heteronychus arator, komt oorspronkelijk uit Zuid-Afrika maar is in Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Amerika een geïntroduceerde invasieve exoot. Dat zou wellicht kunnen kloppen voor die kevers uit 2016 maar de miljoenen kevers die nu het Argentijnse dorp overspoelden, waren niet zwart maar bruin.

Kortstondig feest

Wat wel duidelijk is, is dat ze behoren tot de familie van de bladsprietkevers of Scarabaeidae. Bladsprietkevers zijn gemiddeld relatief grote kevers, denk maar aan onze meikevers en junikevers, en aan de mestkevers die bekend zijn van de bolletjes mest die ze begraven om hun eitjes in te leggen. De larven van bladsprietkevers, engerlingen genoemd, leven meestal ondergronds. Dat kunnen ze jaren volhouden. Meikeverlarven vertoeven meestal vier jaar ondergronds en komen dan min of meer massaal en tegelijkertijd tot volwassenwording. Dan kan het ook even lijken of er een meikeverplaag is. In Argentinië heeft zich naar alle waarschijnlijkheid iets vergelijkbaars voorgedaan: een plotselinge verschijning van miljoenen ontpopte volwassen bladsprietkevers. Zo’n volwassen kever (ook wel imago genoemd) leeft maar een paar weken. In die tijd wordt gegeten en gepaard, de vrouwtjes leggen eitjes en dan is het kortstondige feest weer voorbij.

Eendagsvlieg

Het is een mateloos intrigerend verschijnsel, dat een diersoort soms jarenlang in een larvestadium verkeert en maar héél even volwassen is. De eendagsvlieg, die ook in ons land voorkomt, is er wellicht het meest bekende voorbeeld van. In de Verenigde Staten komen cicaden voor van het geslacht Magicicada, waarvan de ondergronds levende nimfen pas na 13 of 17 jaar volwassen worden. De bekendste is de ‘17-year cicada’ Magicicada septemdecim, waarvan afzonderlijke populaties bestaan die op verschillende uit te rekenen jaren tevoorschijn komen.

De vraag is: wat is dan het eigenlijke dier? Je zou kunnen beweren dat de keverlarve of de cicadenimf het eigenlijke dier is, en het imago slechts een kortstondig tussenstadium dat ervoor zorgt dat er weer nieuwe larven of nimfen komen. Het lijkt een treurig bestaan, jarenlang ondergronds moeten doorbrengen en dan maar een paar weken van ‘het leven’ kunnen genieten. In een Argentijns dorp.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier dat het nieuws haalt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden