Natuurbescherming

De ‘Amazone van Europa’ is nu een biosfeerreservaat, het grootste ter wereld

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

De Unesco heeft het Mur-Drava-Donaugebied aangewezen als grootste biosfeerreservaat ter wereld. Het rivierengebied in vijf Europese landen is van belang voor biodiversiteit, schoon water en klimaatadaptatie.

Onno Havermans

Een historische stap noemt het Wereld Natuur Fonds (WWF) de erkenning van het Mur-Drava-Donaugebied als biosfeerreservaat. Unesco, de organisatie van de Verenigde Naties die vooral bekendheid geniet door zijn zorg voor het werelderfgoed, wees al eerder gebieden aan die belangrijk zijn voor de samenhang tussen natuur, biodiversiteit en menselijke activiteiten en daarom bescherming verdienen. Maar niet eerder was een dergelijk gebied zo groot (een miljoen hectare met 700 kilometer aan rivier en 900.000 inwoners) en verspreid over liefst vijf landen: Oostenrijk, Hongarije, Slovenië, Kroatië en Servië. Merijn Hougee, zoetwaterexpert van het WWF legt uit wat dit gebied zo bijzonder maakt.

Wat is eigenlijk een biosfeerreservaat?

“De biosfeer is het laagje rond de aarde waar leven mogelijk is. Maar de Unesco hanteert hier eigen criteria. Het gaat om een regio met een bijzondere culturele en natuurwaarde, die de potentie heeft om een duurzame ontwikkeling te promoten en waarin ecologie en economie hand in hand gaan. Unesco kent verschillende biosferen, het bijzondere van het Mur-Drava-Donaugebied is dat het zich uitstrekt over vijf landen, en dat de rivieren grote uiterwaarden kennen, gebieden die kunnen overstromen, zoals wij die in Nederland allang verloren zijn. De status betekent dat er meer druk komt op regeringen om dit te behouden en bedreigingen als gevolg van bijvoorbeeld zandwinning en scheepvaart tegen te gaan.”

Hoe wordt de bescherming geregeld?

“Die landen moeten gaan samenwerken. De natuur moet gezamenlijk worden gemanaged. Vanuit WWF zijn wij aan het kijken hoe we dat kunnen organiseren. Er is al een internationale Donaucommissie, net als de Rijncommissie en de Maascommissie, en daar boven moet nu een vorm van samenwerking komen. Je wilt in dit gebied geen waterkrachtcentrales, geen zand- en grindwinning, geen kanalisering voor de scheepvaart. Voor die bedreigingen moet je samen een oplossing vinden.”

Waarom wordt het gebied de ‘Amazone van Europa’ genoemd?

“Het is het grootste aaneengesloten rivierengebied van Europa, met veel natuurlijke kwaliteiten. Er is misschien niet zoveel bos als in de Amazone, maar er zijn zeldzame alluviale bossen: ooibossen die op bodems van rivierslib groeien en goed tegen water kunnen. Je hebt zand- en grindbanken, eilanden, meanderende rivieren en binnenwateren. Alleen al door de Donau, die door maar liefst elf landen stroomt, gaat een enorme hoeveelheid water, wat het gebied voor klimaatbestendigheid belangrijk maakt. Water langer vasthouden is voordelig voor droge tijden, maar ook gunstig in natte periodes, als er overstromingen dreigen. Die grote uiterwaarden zorgen daarvoor, maar ze geven ook vruchtbaar land door een natuurlijke zuivering die voedingsstoffen vasthoudt en een grote biodiversiteit. Het gebied heeft de grootste broedpopulatie zeearenden in Europa, er paaien steuren en zalmen zolang er niet teveel grindwinning is, er leven bevers en otters, oeverzwaluwen en 250.000 trekvogels komen er op krachten.”

WWF heeft hier jarenlang aan gewerkt. Waarom was deze erkenning nodig?

“We kennen al beschermde natuur in Natura2000-gebieden en er waren al individuele biosferen aangewezen in dit gebied. Door ze aan elkaar te koppelen krijg je een grote groene ring van riviernatuur. Een duurzame ontwikkeling is van belang voor de regio, maar ook de lokale bewoners profiteren ervan. En het is door de laagte van de rivieren een prachtig gebied voor toerisme, het leent zich bij uitstek voor fietsvakanties langs de Amazon of Europe Biketrail.”

Lees ook:

Beschermen van bedreigde soorten, zoet water en koolstof gaan het beste samen

Wijs specifieke gebieden aan en bescherm daar het hele ecosysteem, zeggen wetenschappers. Op die manier hebben maatregelen het grootste effect.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden