Mooiste Nederland

De Alde Feanen, het land van de doerebout

Doerebouten in de Alde Feanen Beeld Flip van Doorn

Juist in de donkere dagen van december ontvouwt zich de verstilde schoonheid van het grootste laagveenmoeras van Europa: Nationaal Park De Alde Feanen.

Een grote zilverreiger houdt me nauwlettend in de gaten. Als ik te dicht nader, kiest hij waardig het luchtruim en zweeft weg over de rietlanden van De Alde Feanen. Beneden hem steken de stompe, bruine koppen omhoog die ik altijd ‘sigaren’ heb genoemd. Het zijn de aren van de lisdodde. 

De Friezen hebben er een andere naam voor: doerebout. Ik heb het opgeschreven in mijn boekje met mooie Friese woorden, net als de earebarre - de ooievaar - die hier ook voorkomt, maar zich vandaag niet laat zien. Wel de zilverreiger. De tijd lijkt hij tot stilstand te dwingen, wanneer hij zo glanzend wit boven de zachtjes wiegende rietpluimen hangt. Het diffuse licht van de laagstaande zon legt een roodkoperen glans over het plaatje. Ik zou mijn penselen willen pakken om het vast te leggen op canvas. Zo mooi.

Het was een schilderij dat mij dit veenmoeras in lokte. Het hangt op een tentoonstelling met werk van Friese expressionisten in Museum Drachten, hemelsbreed nog geen 10 kilometer hiervandaan. In een poging te ontkomen aan lichtjes, bomen, kersthits en winkelgenot was ik het museum in gevlucht. In de tijd van het jaar waarin de natuur zich naar binnen keert, voel ik de sterke behoefte daarin mee te gaan. Me over te geven aan stilte, contemplatie. Schoonheid. Te midden van kleurrijke doeken trok een meer ingetogen werk mijn aandacht. Bruine rietkragen aan de waterkant, een zweem oranje in de schemerlucht, een kerktoren in de verte. Klaas Koopmans bleek de maker, ‘Alde Feanen’ de titel.

Volendamisering

Diep verscholen in Nationaal Park de Alde Feanen is het dorpje Earnewâld een dag later het vertrekpunt van mijn wandeling. Rond de kerk staan nog wat bescheiden huisjes die de barre tijden van turfwinning in herinnering roepen, verderop heeft de volendamisering toegeslagen. Maar de viswinkels en de snackbars zijn gesloten en ook in het bezoekerscentrum brandt geen licht. Het pontje erheen houdt zijn winterslaap.

 Weinig zo ontluisterend als een toeristendorp buiten het toeristenseizoen, maar op zijn minst schalt er geen ‘All I Want For Christmas’ uit de boxen. Het Skûtsjemuseum is dicht, het naastgelegen gebouw van de ijsclub nog niet open. Wat rest is een kuierpad door de leegte van De Alde Feanen. Precies wat ik zoek.

Windmotor in De Alde Feanen. Beeld Flip van Doorn

De nacht heeft een dun laagje ijs over de sloten gedrapeerd, maar dat zal snel verdwijnen. Het is wat gaan waaien. Als publiek tijdens een bergetappe in de Tour de France staat het riet in dikke rijen langs het pad, opgezweept door de wind moedigt het me aan. Binnen de kortste keren zie ik het tafereel dat Klaas Koopmans schilderde, even verder weer, en nog eens. De geelbruine rietstengels, de glans op het water.

De horizon licht op in tinten te subtiel om met mijn camera te vangen. Was ik een expressionist, dan zou ik met oranje en een toefje violet het grijs van de hemel kleuren. ‘Reid om ’e krite’ heet dit moerasland. Het is de titel van een kunstwerk. Weer een zilverreiger, deze blijft staan. Een aalscholver scholft aal en in de donkere schaduw die even later in de verte opwiekt, meen ik een bruine kiekendief te herkennen.

Kwak poep

Van de kant van het dorp waaien geluiden aan die ik aanvankelijk houd voor kinderstemmen op een schoolplein. Het blijken ganzen die verontwaardigd opvliegen, kennelijk in hun bezigheden gestoord door een andere wandelaar. Hun kabaal is mijn Jingle Bells, de rietpluimen mijn kerstslingers en uit de pluizende doerebouten zie ik engelenhaar tevoorschijn komen.

Op een vlonderpad heeft een vogel een sneeuwwitte kwak poep geloosd. Zelfs in de vogelhut lieten gevleugelde vrienden als dank het een en ander achter. Uit een bak trek ik een folder die is gevuld met activiteiten. In de decembermaand staat onder andere een midwinterwandeling op het programma en een vaartocht bij schemer en volle maan. Fijn voor wie De Alde Feanen wil verkennen en daarbij de geborgenheid van een groep verkiest. Ik koester me in de stilte, de leegte, het grijs dat zich langzaam sluit over de laatste kleuren aan de hemel. Het zijn niet voor niets de donkere dagen.

Nationaal Park De Alde Feanen

Met ruim 4000 hectare is De Alde Feanen, hartje Friesland, Europa’s grootste laagveenmoeras. Tijdens de kerstvakantie organiseert het bezoekerscentrum in Earnewâld vaarexcursies, winterwandelingen en andere activiteiten voor kinderen en volwassenen. 

Fries expressionisme

De verrassende tentoonstelling ‘Fries expressionisme: Not Afraid of the New’ is opgezet rond het werk van de naoorlogse kunstenaarsgroep Yn ’e line, waartoe onder anderen Klaas Koopmans en Jan Frearks van der Bij behoorden. Ook is er werk van hun tijdgenoten te zien, met een prominente plek voor Gerrit Benner. De succesvolle expositie is te zien in Museum Drachten tot en met zondag 24 februari. 

Voor ‘Het mooiste Nederland’ probeert de redactie van Trouw de mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland uit. Lees meer in ons dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden