Jelle's weekdier

De acaciabloesem is niet te versmaden; eet 'm vooral op!

De Parectopa robiniella.

Tijdens een vakantie in Frankrijk ontdekte ik een mij onbekende delicatesse in de boulangerie-patisserie van Rauzan, een stadje-met-kasteel ten oosten van Bordeaux. Het was een onregelmatig gevormd deegbaksel, langwerpig van vorm en er stak een steeltje uit.

Het bleken beignets de fleurs d'acacia, ofwel acaciabloesembeignets. De bloesems van de boom die wij acacia plegen te noemen waren in een bloembeslagje gedompeld en gefrituurd - precies zoals je dat ook met appelbeignets of inktvisringetjes kunt doen. Ik kon deze calorierijke verleiding niet weerstaan en heb er een zakje van gekocht; ze bleken zalig te smaken. Fleurig zoet, wel een beetje vet.

De betreffende boom, Robinia pseudoacacia, is oorspronkelijk uit Amerika afkomstig maar al rond het jaar 1600 in Europa aangeplant. Hij behoort tot de vlinderbloemigen, net als klaver, lathyrus en de vele soorten bonen. Acacia is een mooie boom met sierlijk gevederde blaadjes en een sterk gegroefde stam. Het is een favoriete laanboom, ook in ons land, en hij wordt tegenwoordig ook wel gekweekt als hardhoutleverancier.

Invasie

Maar tegelijkertijd is acacia hier en daar als een invasieve exoot aan het woekeren. Europese bossen, wegbermen en ook stedelijke gebouwplinten staan er vol mee. De smakelijke bloesems veranderen, mits niet geplukt, in de loop van de zomer in platte en harde bruine peulen, als kleine snijbonen, waar meerdere zaden in zitten die goed willen kiemen.

Het grote nadeel van veel soorten exoten is dat ze ooit bij hun verhuizing hun natuurlijke vijanden, de parasieten, predatoren en profiteurs, in het land van herkomst hebben achtergelaten. Dus terwijl onze eiken, elzen en iepen volop worden aangetast door ettelijke schimmels, bladmineerders, gallen, bladluizen en andere parasieten, staan exoten als Japanse duizendknoop, platanen en acacia's onbekommerd onbeschadigd te zijn.

Maar de natuur is vindingrijk en veerkrachtig en deze zomer werd zodoende een nieuwe bladmineerder aangetroffen op de blaadjes van de acacia. Bladmineerders zijn de minuscule rupsjes van kleine nachtvlinders die gangetjes, mijnen genoemd, graven door het bladmoes. Al in 1998 werden exemplaren van het acaciavouwmijnmotje Macrosaccus robiniella gevonden, en nu een tweede soort die nog geen Nederlandse naam heeft, maar wel een wetenschappelijke, Parectopa robiniella. 

Niet te versmaden

Mag ik vanaf deze plek de naam robiniamineermot voorstellen? De eerste exemplaren werden bij Eibergen in de Achterhoek ontdekt, maar nu zijn ze ook in Noord-Brabant gevonden en andere delen van ons land zullen ongetwijfeld snel volgen. Intussen hebben ook een bladwesp en een galmuggetje ontdekt dat Robinia pseudoacacia niet te versmaden is.

Invasieve exoten zijn al lang een probleem. Ze komen dikwijls in kolossale aantallen voor, verdringen andere soorten en richten soms ook economische schade aan. Bestrijding lijkt een nog nuttelozer bezigheid dan het spreekwoordelijke dweilen met de kraan open. Maar wat blijkt: veel soorten zijn eetbaar. Japanse oesters, Pacifische reuzekrabben, muskusratten (ofwel waterkonijn) en Japanse duizendknoop: opeten die handel! Als de natuur niet voor parasieten en predatoren zorgt, kan de mens die functie ook uitoefenen. Ecologisch bekeken kun je de clientèle van de boulangerie in Rauzan tot de Robinia-predatoren rekenen.

Tip: met poedersuiker bestrooid zijn de beignets nog lekkerder.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier. Lees alle stukken in ons dossier. 

Lees ook:

De monsterlijke Japanse duizendknoop overwoekert Nederland

Een frisgroene plant, met mooie bladeren, is uitgegroeid tot een groen monster. Hoe worden we de Japanse duizendknoop ooit nog de baas?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden