Interview Zero waste

Dat lege cosmeticapotje kan best nog een keer mee

Beeld Getty Images/iStockphoto

Fans van zero waste hebben er een optie bij. Lege potjes en flacons van cosmeticamerk Beauty Kitchen kunnen terug naar Holland and Barrett om te worden hervuld in plaats van hergebruikt.

Het heeft even ­geduurd, maar de ­cosmetica-industrie heeft recycling hip verklaard. The Body Shop kondigde ­onlangs een innamesysteem voor lege verpakkingen aan in winkels in het Verenigd Koninkrijk, Australië, Canada, Frankrijk en Duitsland. Shampoomerk Head & Shoulders claimt flessen te maken die voor een kwart uit gerecycled plastic bestaan. En L’Oréal heeft vorig jaar een duurzaam initiatief voor verpakkingen opgezet dat samenwerking in de sector moet vergemakkelijken.

Of deze grote jongens hun plasticconsumptie op termijn ook echt gaan verminderen, valt te bezien. Beauty Kitchen is nu al zover. Het cosmeticamerk is naar eigen zeggen het eerste ter wereld dat gebruikte verpakkingen gaat inzamelen, schoonmaken en hervullen.

Het inzamelen voor hergebruik is niet zo nieuw. Cosmeticamerk Lush doet dat al ­jaren, al worden de plastic potjes voor crème en gezichtsmaskers vervolgens versnipperd en tot nieuwe producten gegoten. Door verpakkingen te hervullen in plaats van recyclen, wil oprichtster en mede-eigenaar Jo Chidley van Beauty Kitchen de kringloop sluiten.

Passiepunten voor lege flacons

“De verpakking is een essentieel en relatief duur onderdeel van een cosmeticaproduct”, zegt Chidley. “Het is zonde als die eenmalig wordt gebruikt. Cosmetische chemici die producten formuleren, weten amper iets over verpakkingen, omdat het maar een heel klein deel van hun opleiding is. Ik stel ze continu vragen om te kijken of het niet beter kan. Waarom gebruiken we dit ­ingrediënt? Waarom hebben we dit materiaal nodig? Zijn er milieuvriendelijker alternatieven?”

Voor het inzamelen van de lege verpakkingen werkt het Schotse merk samen met drogisterijketen Holland & Barrett (voorheen De Tuinen). Wie een lege pot of flacon terugbrengt naar een van de winkels, krijgt 200 passiepunten op de klantenkaart. Dat staat gelijk aan 2 euro korting. Vervolgens gaan de verpakkingen via een centraal ­ophaalpunt in Nederland naar Schotland, waar ze worden gewassen en hervuld.

Het is nog niet helemaal duidelijk of ­hervullen ook echt duurzamer is dan hergebruiken, geeft Chidley toe. “De organisatie Zero Waste Scotland kijkt zes tot twaalf maanden mee en berekent voor ons de ­milieu-impact van het vervoeren, wassen en hervullen. Voor het wassen gebruiken we geen water en schoonmaakmiddel, maar UV-licht. In laboratoria wordt apparatuur daarmee gereinigd.”

Jo Chidley.

Deksels en pompjes zijn de volgende stap

De potten crème en flesjes gezichtsolie zijn van glas, de pompflacons met gezichtsreiniger van aluminium. Deze materialen zijn stevig en goed te hervullen. Toch is Chidley al bezig met de volgende stappen. “De deksels van de potten zijn van plastic. Ze worden gerecycled maar nog niet gewassen en hergebruikt. We onderzoeken hoe we dat kunnen doen. In het deksel zit een plastic inlegstuk, dat we zo hebben herontworpen dat het niet meer gelijmd hoeft te worden. De volgende stap is om het er helemaal uit te halen.”

Het pompmechanisme in de flacons is ook van plastic, wat hergebruikt bemoeilijkt, vervolgt ze. “We kunnen klanten vragen de pomp te houden en te hergebruiken in een hervulbaar product met alleen een dop. Als dat niet lukt, kunnen ze de pomp weggooien bij het plastic afval.”

De samenwerking tussen Beauty Kitchen en Holland & Barrett krijgt de goedkeuring van de Plastic Soup Foundation. Deze organisatie houdt de cosmetica-industrie al sinds 2012 scherp in de gaten. Toen bleken op grote schaal microbeads – plastic scrubkorreltjes – in cosmeticaproducten te zitten die in het oppervlaktewater belanden. De cosmetica-industrie heeft microbeads naar eigen zeggen uitgefaseerd, al zijn er inmiddels varianten van biologisch afbreekbaar plastic op de markt. Het is de vraag of dat echt een verbetering is.

Ook kijken naar microplastic en palmolie

De Plastic Soup Foundation heeft de definitie van microplastics in cosmetica intussen uitgebreid. “Het Europees chemicaliënagentschap ECHA heeft in januari een lijst van 550 stoffen openbaar gemaakt die als microplastic zouden kunnen gelden in cosmetica”, zegt Maria Westerbos van de organisatie. “In maart hebben we in samenwerking met de Vrije Universiteit in Amsterdam onderzoek gedaan naar microplastics in een crème van Olaz. Er zaten meer dan anderhalf miljoen plastic deeltjes in een pot van 30 milliliter.”

Om consumenten te helpen microplastics te vermijden, heeft de organisatie het keurmerk Look for the Zero ontwikkeld. Dat garandeert dat cosmeticamerken geen ingrediënten gebruiken die zouden kunnen gelden als microplastic. Beauty Kitchen voert dit keurmerk en is ver op weg in het certificeringsproces van Cradle to Cradle. Bovendien heeft het bedrijf het proefdiervrij-logo en zijn de producten veganistisch.

Hoewel ze continu benadrukt dat het ­allemaal niet perfect is, heeft Chidley over vrijwel alle duurzame aspecten van haar ­bedrijf nagedacht. De essentiële oliën, die producten parfumeren en conserveren, kunnen bij mensen bijvoorbeeld allergie veroorzaken. Ook zijn ze schadelijk voor het waterleven. Daarom gebruikt Beauty Kitchen niet de citrusvarianten, die het aggressiefst zijn. De andere oliën zitten in zulke lage concentraties in de producten dat ze volgens Cradle to Cradle geen kwaad kunnen.

Chidley volgt de ontwikkelingen op de voet. “Er is een bedrijf dat op een natuurlijke manier de allergenen uit essentiële oliën probeert te halen. Dat is nu nog erg duur. We weten sowieso weinig over de precieze werking van essentiële oliën. Omdat je ze niet kunt patenteren, zijn ze oninteressant voor de cosmetica-industrie.”

Het gebruik van palmolie is een andere afweging. “Op dit moment gebruiken we vier palmoliederivaten in zeven producten. We kopen geen palmolie uit Maleisië maar uit Latijns-Amerika en alleen die met het RSPO-keurmerk voor duurzame palmolie. Ik weet niet zeker of stoppen met palmolie de oplossing is, als dat betekent dat grote aantallen mensen van hun levensonderhoud worden beroofd.” Tegelijkertijd ­gebruikt de cosmetica-industrie maar twee procent van de wereldwijde productie, weet ze. “De voedselindustrie is een enorme ­afnemer, je kunt geen pak koekjes kopen zonder palmolie. Er zijn wel alternatieven. Een klein Schots bedrijf verwerkt koffieprut tot olie. Van koffie-olie kun je dezelfde schoonmaakstoffen maken als van palmolie. Het is nu nog niet rendabel, maar in de nabije toekomst misschien wel.”

Lees ook: 

De aanpak van microplastics zit vol haken en ogen

Microplastics zijn een bron van milieuvervuiling. De EU wil ze daarom aanpakken, maar welke precies is nog vaag. 

Shampooflessen van strandplastic? Dat is pure ‘greenwashing’

Shampoomerk Head & Shoulders, onderdeel van multinational Procter & Gamble, bracht hem in 2017 met veel tamtam op de markt. Een beperkte oplage van flessen van strandplastic was dat jaar te koop in de Franse supermarktketen Carrefour.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden