Jelle's WeekdierDe wasroos

Complete ecosysteempjes, ook op het menu?

Het blijven interessante tijden voor wie zich met faunistiek of floristiek bezighoudt, voor wie professioneel of als liefhebberij de tijd besteedt aan het inventariseren van dier- of plantensoorten. Met grote regelmaat duikt er namelijk een nieuwe soort in ons land op; dikwijls is dat een soort die uit zuidelijker streken afkomstig is. Sprinkhanen of spinnen uit Italië of Zuid-Frankrijk die zich plotseling ook in Limburg of zelfs Groningen blijken thuis te voelen, vijgenbomen die spontaan op straat ontkiemen, vissen en zeeslakken die vanuit de Golf van Biskaje in noordelijke richting oprukken, er zijn legio voorbeelden en het lijken er steeds meer te worden. Oorzaak: het warmer wordende klimaat.

Vaak verschijnen dergelijke meldingen op naturetoday.com – ondanks de naam een Nederlandse website over natuurfeitjes. Deze week waren er twee nieuwtjes, over een vlinder en een zeeanemoon. Vlindernieuws was dat de iepenpage zich over ons land uitbreidt, vooral in warmere regio’s in het oosten en zuiden en in de grote steden, maar nu was er ook een vestiging van het vlindertje in het frisse Flevoland. En in zee werd de permanente vestiging van de wasroos gemeld.

Zuigvoet

De wasroos is geen roos maar een anemoon en geen plant maar een dier: een zeeanemoon. Anemonia viridis is de wetenschappelijke naam van dit neteldier, letterlijk ‘groene anemoon’. Het is een soort die algemeen voorkomt in de Middellandse Zee en in de Atlantische Oceaan in wateren die onder invloed staan van de warme golfstroom, van de Azoren tot de zuidwestelijke kusten van de Britse eilanden en Noorwegen. Zeeanemonen hechten zich met een zuigvoet vast aan een harde ondergrond als rotsen of grote bruinwieren, behalve het koele water ook een reden waarom de vooral zandige Noordzee nooit erg in trek was. Nu blijkt toch dat de wasroos zich ook in ons land heeft gevestigd. Duikers hebben exemplaren aangetroffen op de Brouwersdam. Dammen en oesterriffen fungeren als een hard, rotsig substraat waarop zich soorten kunnen vestigen die op een zandbodem niets te zoeken hebben.

De wasroos die nu in Zeeland is aangetroffen is meestal vaalgroen van kleur met paarsige uiteinden aan de tentakels. Dat groen is afkomstig van een groen fluorescerend eiwit. Er zijn twee vormen van de wasroos beschreven: kleine kolonievormende dieren met 72 tot 192 tentakels en solitaire grote met 192 tot 384 tentakels (interessant: dat zijn veelvouden van twaalf). De anemonen voeden zich met plankton dat met de vele armen wordt gevangen en naar de mond gebracht. Grotere exemplaren kunnen ook garnaaltjes en ander klein grut verorberen.

Gefrituurde wasrozen

In zekere zin is een zeeanemoon een compleet ecosysteempje. Wasrozen leven in symbiose met eencellige wieren die zich in hun weefsel nestelen en daarnaast profiteren diverse diersoorten – waaronder een visje, een garnaal en een spinkrab, door zich tussen de tentakels op te houden – van bescherming die de zeeanemoon met zijn giftige netelcellen biedt. En voor wie er zin in heeft: gefrituurde wasrozen staat in zuidelijk Spanje en Sardinië op de menukaart, respectievelijk als ortiguillas en orziadas. Wie weet dus wat de Zeeuwse horeca nog voor ons in petto heeft.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier dat het nieuws haalt. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden