AnalyseBroeikasgas

CO2-opslag onder de Noordzee is een stapje dichterbij, al zijn de bezwaren nog niet weg

Een installatie waarmee CO2-uitstoot opgevangen kan worden bij een fabriek in de Amerikaanse staat Texas. Beeld Reuters
Een installatie waarmee CO2-uitstoot opgevangen kan worden bij een fabriek in de Amerikaanse staat Texas.Beeld Reuters

Het Rijk belooft zo’n 2 miljard euro subsidie aan vier grote bedrijven voor het opslaan van CO2 in een leeg gasveld onder zee. De realisatie van dat project in de Rotterdamse haven is nog geen gelopen race.

Met 2 miljard euro subsidie van het Rijk kunnen vier Rotterdamse industriebedrijven serieus aan de slag met hun voornemen om broeikasgas (CO2) uit de schoorsteen van hun fabrieken af te vangen, zodat het niet in de atmosfeer terechtkomt. Shell, ExxonMobil, Air Liquide en Air Products willen vanaf 2024 jaarlijks 2,5 miljoen ton CO2 met filters in een buis pompen. Die (nog aan te leggen) buis moet gaan leiden naar lege aardholtes onder de Noordzee. Het aardgas dat daarin zat heeft Nederland al opgesoupeerd, waardoor de aardholte nu plek biedt voor broeikasgas.

Het plan voor het toepassen van carbon capture and storage (CCS), de techneutennaam voor CO2-opslag, ligt al jaren op de plank. De industrie moet ermee aan de slag om fabrieken te verduurzamen, staat ook in het landelijk Klimaatakkoord. Toch kwam het Rotterdamse initiatief, Porthos, vooralsnog niet verder dan de tekentafel. CCS geldt als een relatief dure techniek; zonder subsidie kan het nooit uit. Voor de grote vervuilers betekent de financiële steun een doorbraak. CO2 opslaan kost ze naar schatting 80 euro per ton. De prijs die ze betalen als het broeikasgas de lucht in vliegt is momenteel 50 euro per ton. De beloofde subsidie is bedoeld om het gat, op dit moment dus 30 euro per ton, te dichten.

Ook internationaal een doorbraak

Porthos zou het eerste grootschalige project voor CO2-opslag in Nederland zijn. Ook internationaal zou het als regelrechte doorbraak gelden, want veel verder dan proeven is de CCS-techniek nog niet. Hoewel de industriereuzen uitstralen dat de realisatie van het project nu binnen bereik ligt, is het toch afwachten of het er werkelijk van komt. Het initiatief moet de vergunningen voor de aanleg van het CO2-buizenstelsel nog verkrijgen. Het is, met andere woorden, nog geen gelopen race.

Milieuorganisatie MOB vecht de milieuvergunning aan, omdat de aanleg van de buizen te veel stikstof zou uitstoten. Porthos wil toch gaan bouwen, door stikstofrechten te gebruiken die de naastgelegen gasterminal Gate overhield in een ruim afgegeven milieuvergunning. Volgens MOB deugt die overname van papieren uitstootruimte niet, omdat er in de praktijk extra stikstof zal neerslaan op kwetsbare natuurgebieden.

Als vuil onder het tapijt vegen

Er klinken meer bezwaren, zowel van milieuorganisaties waaronder Greenpeace, als van politieke partijen, lokaal en landelijk. Hoewel CCS door het wegnemen van broeikasgas uit de lucht bijdraagt aan het bestrijden van de klimaatcrisis, is de technologie zeer omstreden. Critici verzetten zich tegen het bergen van CO2 in de bodem, omdat het geen werkelijk duurzame oplossing zou zijn. Het is zoiets als het aanvegen van de vloer thuis, waarna het verzamelde vuil onder het tapijt wordt verborgen. Tegelijk zeggen organisaties, waaronder Natuur & Milieu, dat ook CO2-opslag nodig is, omdat er niet langer gewacht kan worden met het aanpakken van de klimaatproblematiek.

Eerdere plannen voor CO2-opslag in Nederland liepen op niets uit. Jarenlang beloofden bedrijven in de Rotterdamse haven om, toen onder de projectnaam Road, de CO2-uitstoot van kolencentrales onder de Noordzee op te bergen. Na die belofte ging het kabinet akkoord met het openen van de kolencentrales, maar ze kwamen hun toezegging niet na. Omdat vervuilen relatief goedkoop was – jarenlang kostte dat weinig, zo’n 5 euro per ton – was CCS economisch onaantrekkelijk. De kolencentrales, die in de Groningse Eemhaven incluis, waren ‘capture-ready’, maar daar bleef het bij. Een ouder plan, voor het opslaan van broeikasgas in lege aardholten onder Barendrecht, sneuvelde ook. Daarbij waren angst en bezwaren van bewoners doorslaggevend.

Lees ook:

Milieuorganisatie MOB laakt stikstofafkoop voor opslag van CO2 in de Noordzee

Bouwers mogen pijpen voor CO2-opslag aanleggen dankzij de ‘huur’ van andermans overtollige stikstofruimte. Milieuorganisatie MOB maakt daar bezwaar tegen.

Rotterdamse industrie wil 1,5 miljard subsidie om CO2 onder de zeebodem op te bergen

Grote vervuilers in de Rotterdamse haven willen hun broeikasgas onder zee gaan opbergen. Hun subsidieaanvraag deed veel stof opwaaien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden