Vicevoorzitter Frans Timmermans van de Europese Commissie in het Europees Parlement in Straatsburg, in januari van dit jaar.

Nieuwe wet

Brussel gaat het klimaatbeleid sturen

Vicevoorzitter Frans Timmermans van de Europese Commissie in het Europees Parlement in Straatsburg, in januari van dit jaar. Beeld EPA

Woensdag presenteert Frans Timmermans zijn voorstel om klimaat­neutraliteit in 2050 juridisch bindend te maken. Niet alle lidstaten zitten op één lijn.

Alsof de Europese Unie niet genoeg aan haar hoofd heeft (coronavirus, migratieruzie met Turkije, brexit) krijgen boeren, burgers, bedrijven, buitenlui én politici woensdag nieuw voer toegeworpen voor felle discussies: de Europese klimaatwet.

Vicevoorzitter Frans Timmermans van de Europese Commissie, die de komende jaren gestalte moet geven aan de Europese strijd tegen klimaatverandering, presenteert zijn voorstel woensdag. In een voorlopige versie die Trouw heeft ingezien, staat onder meer dat de ‘overgang naar klimaatneutraliteit veranderingen behoeft over het gehele beleidsspectrum en een collectieve inspanning van alle sectoren van de economie en de maatschappij’.

De klimaatwet moet het EU-brede, juridisch bindende fundament worden onder de zogenoemde Green Deal, waarvan Timmermans in december de eerste contouren schetste. Gesproken werd toen van een ‘Europees man-op-de-maan’-project. De mooie woorden slaan nu neer in concrete verplichtingen over beperking van de uitstoot, waaraan alle lidstaten zich de komende dertig jaar moeten houden.

Een klimaatneutrale EU in 2050

Het voorstel wordt de komende maanden de speelbal van EU-lidstaten en het Europees Parlement. Maar ook op nationaal niveau kan de discussie losbarsten: kan en mag het klimaatbeleid vanuit Brussel gestuurd worden? Ja, zeggen voorstanders, klimaatverandering kent geen grenzen en samen staan we sterk. Nee, zeggen tegenstanders, nationale regeringen en parlementen moeten de baas blijven.

Hoofddoel van Timmermans’ wet is een volledig klimaatneutrale EU in 2050, ofwel nul uitstoot aan schadelijke broeikasgassen. Daartoe hebben alle EU-landen zich in december gecommitteerd, met uitzondering van Polen, dat zich mogelijk later dit jaar aansluit.

Controversiëler is het ‘tussendoel’ voor 2030. In 2014 spraken de EU-landen af dat de CO2-uitstoot dat jaar 40 procent lager moet zijn dan in 1990. Maar dat was vóór het klimaatakkoord van Parijs, waarin de hele wereld belooft de temperatuurstijging deze eeuw te beperken tot 2 graden Celsius, het liefst 1,5. Het 40-procentsdoel voldoet bij lange na niet aan dat streven.

De Europese Commissie noemt al een tijdje een nieuw streefpercentage van ‘50 à 55’, maar heeft nog geen definitief voorstel gedaan. Dat gebeurt pas in september, na een uitvoerige doorberekening van wat zo’n doel concreet betekent voor mens en maatschappij.

September is te laat

Twaalf landen, waaronder Nederland, manen de Europese Commissie tot meer haast. In een open brief aan Timmermans schreven de milieuministers dinsdag dat de EU alleen­­ een voortrekkersrol in het mondiale klimaatbeleid kan spelen als dat nieuwe 2030-doel uiterlijk in juni bekend is.

Volgens milieuorganisaties, groene politieke partijen én deze twaalf ministers – onder wie Eric Wiebes (VVD, economische zaken en klimaat) – is september te laat om goed beslagen ten ijs te komen op de cruciale VN-klimaattop in Glasgow in november. Bovendien is er in september een top van de EU en China, een potentiële bondgenoot in een ambitieuzer klimaatbeleid. “We moedigen de Europese Commissie dan ook aan om het klimaatdoel-plan voor 2030 zo snel mogelijk te presenteren, uiterlijk in juni 2020, zodat we de discussies tijdig vooruit kunnen helpen”, luidt de oproep van de twaalf landen.

In de onderhandelingen over het klimaatwet-voorstel zal veel aandacht uitgaan naar de instrumenten die de Europese Commissie (pas na 2030) moet krijgen om landen te dwingen hun beleid bij te sturen. Europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks) noemt dat op voorhand al tijdverspilling. “Iedereen heeft het straks over dit soort technische details, terwijl we het dit jaar juist moeten hebben over de ambities vóór 2030.”

Woensdagmiddag kunt u op Trouw.nl een interview met Frans Timmermans lezen.

Lees ook:
Twaalf EU-landen tegen Timmermans: Maak meer klimaat-haast

Woensdag presenteert ‘EU-klimaatpaus’ Frans Timmermans de klimaatwet. Een nieuw uitstoot-doel voor 2030 laat echter op zich wachten. Dat moet sneller, vinden de Europese milieuministers, onder wie Eric Wiebes.

Frans Timmermans wil alle EU-besluiten onder de klimaatloep houden

EU-kopstukken Von der Leyen en Timmermans presenteerden in december hun ‘Green Deal’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden