Britse onderzoekers denken dat ze de opwarming van de aarde nauwkeuriger kunnen schatten

Beeld AP

Hoeveel warmt de aarde op als de concentratie broeikasgassen stijgt? Britse meteorologen hebben een aanpak bedacht die deze voorspelling een stuk betrouwbaarder maakt.

Het is de belangrijkste factor in de klimaatmodellen en tegelijk de grootste bron van onzekerheid. De klimaatgevoeligheid geeft aan hoeveel de aarde opwarmt als de concentratie broeikasgassen zou verdubbelen. Ongeveer drie graden, is al decennialang het beste antwoord. Maar daar hoort een grote marge bij. In zijn laatste rapport schrijft het IPCC, het klimaatinstituut van de Verenigde Naties, dat de klimaatgevoeligheid waarschijnlijk ergens tussen de 1,5 en 4,5 graden ligt. De onzekerheid is zo groot dat het IPCC in 2013 zelfs geen beste schatting durfde te geven.

Die onzekerheid werkt door in de ramingen die het IPCC hanteert voor de klimaatverandering in de komende eeuw. Zelfs als alle andere factoren vast liggen, zit in die voorspelling een marge van één of twee graden. Dat maakt het lastig om harde afspraken te maken. Weigerachtige landen kunnen zich verschuilen achter die onzekerheid – laten we nog even wachten met drastische maatregelen, misschien valt het wel mee met de opwarming.

Als Britse meteorologen gelijk krijgen, is het gedaan met die terughoudendheid. Zij beschrijven in het vakblad Nature een geheel nieuwe manier om de klimaatgevoeligheid te berekenen. De beste schatting blijft gelijk – 2,8 graden, zeggen zij – maar zijn kunnen zeer hoge en zeer lage waardes afstrepen. En concluderen dat de werkelijke waarde waarschijnlijk tussen 2,2 en 3,4 graden ligt.

Klimaatgevoeligheid bepalen

Er waren drie manieren om de klimaatgevoeligheid te bepalen. Door de huidige opwarming onder de loep te nemen, maar dat heeft als probleem dat de tijdschaal voor sommige processen, zoals de rol van de diepe oceanen, te kort is. Of door te proberen periodes van opwarming in een ver verleden te reconstrueren, maar daar zit bijna per definitie een grote onzekerheid in. Of door een computermodel te bouwen op basis van de (fysische) kennis van het klimaat en dat model de gevoeligheid te laten berekenen.

De tekst loopt door onder de afbeelding.

Beeld Trouw

Op die laatste manier hebben de Britten zich gestort, maar daarbij concentreerden ze zich niet zozeer op de mate waarin het model de recente opwarming weerspiegelde, maar of het oog had voor de jaarlijkse variaties. Het klimaat heeft een geheugen, redeneerden ze: de jaarlijkse variatie is niet willekeurig, een uitzonderlijk warm jaar wordt meestal gevolgd door een jaar dat ook bovengemiddeld warm is. Als ze alle modellen aan die toets onderwierpen, vielen de modellen met extreem hoge of extreem lage klimaatgevoeligheid af.

Verstorende factoren

Heel elegant gedaan, reageert Rein Haarsma van het KNMI. “Dit opent de weg naar een manier om de klimaatgevoeligheid nauwkeurig te bepalen.” Maar aan deze studie ziet hij nog wel een paar haken en ogen. Haarsma is er niet van overtuigd dat de Britten alle verstorende factoren onder controle hebben, met name de rol van de oceanen en die van de zogeheten aerosolen – roetdeeltjes bijvoorbeeld. “De rol van oceanen redeneren ze weg en ik heb het vermoeden dat vulkaanuitbarstingen een veel te grote rol spelen in hun aanpak.”

Toch is het een nuttige bijdrage, vindt Detlef van Vuuren van het Planbureau voor de Leefomgeving. “Het IPCC werd geconfronteerd met een brede range van bepalingen en kwam dan, terwijl het alles tussen de oogharen door bekeek, tot een schatting: ‘dit moet het ongeveer zijn’. Deze studie bakent de grenzen scherper af en dat maakt de doelen voor het klimaatbeleid duidelijker.”

Al zegt de klimaatgevoeligheid ook weer niet alles, voegt hij eraan toe. “De gevoeligheid is meer iets voor de komende eeuwen, de opwarming hobbelt immers een eind achter de CO2-stijging aan. Bovendien: als je een ambitieus klimaatbeleid voert en de opwarming sterk wil beperken, dan is de rol van de onzekerheid niet meer zo groot. Maar goed, in een debat waar de onzekerheden groot zijn, draagt een beetje zekerheid bij aan het vertrouwen.”

Lees ook: Hoe groter de schommelingen in de temperatuur, hoe meer vluchtelingen naar Europa gaan, stellen onderzoekers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden