null Beeld
Beeld

ColumnPatrick Jansen

Bouwen in het groen is helemaal niet nodig

Gouden tijden gloren voor projectontwikkelaars. Bijna alle politieke partijen vinden schijnbaar dat er de komende jaren 1 miljoen woningen moeten worden bijgebouwd om het woningtekort op te lossen.

Die 1 miljoen komt recht uit ‘Actieagenda Wonen’ van de bouwindustrie. In praatprogramma’s mocht Maxime Verhagen van Bouwend Nederland op zijn wc-eends vertellen dat er 100.000 woningen per jaar moesten worden gebouwd.

Vooral nieuwbouwwijken met betaalbare gezinswoningen en starterswoningen. Op weilanden vanzelfsprekend, want daar kan nieuwbouw sneller en goedkoper. En natuurlijk met nieuwe wegen om die woningen te kunnen bereiken.

Voorstellen bouwindustrie kritiekloos overgenomen

Veel politici namen de bouwboodschap kritiekloos over. Dat er meer woningen moeten worden bijgebouwd, ‘zelfs als dat ten koste gaat van groen’ werd zelfs de eerste stelling van Kieskompas. Speculerende projectontwikkelaars wrijven zich in de handen.

Je hoeft geen helderziende te zijn om te zien dat ons landschap op het spel staat. Uitgaande van 25 woningen per hectare gaat het om 400 vierkante kilometer, ruim vier keer het oppervlak van de gemeente Utrecht. Dat komt boven op het gierende ruimtebeslag van distributiedozen, datacentra en zonnevelden. Wat dreigt is een land met nauwelijks nog grote onbebouwde ruimte.

Die bouwreflex is ook bizar omdat planologen en stedenbouwkundigen al jaren waarschuwen tegen bouwen in open ruimte. Bouwen moet je bínnen de grote steden doen, zeggen zij. Juist daar is de vraag groot, vooral naar compacte appartementen. Veel is te realiseren door herbestemming en door hogere bouw.

Ook wijzen zij op de dalende woonbezetting als belangrijke oorzaak van het groeiende woningtekort. Huishoudens tellen inmiddels gemiddeld nog maar 2,1 personen. Nederlanders bezetten steeds meer woonruimte, nu gemiddeld 65 vierkante meter per persoon. Dat is ruim anderhalf keer het Europese gemiddelde. Dat is absurd in een vol, dichtbevolkt land.

Overzicht van Almere Pampus. Coalitiepartijen CDA en D66  willen dat daar tienduizenden woningen komen/ Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Overzicht van Almere Pampus. Coalitiepartijen CDA en D66 willen dat daar tienduizenden woningen komen/Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Inmiddels wordt meer dan de helft van de eengezinswoningen bewoond door slechts één of twee mensen, vooral empty nesters en senioren. Hun lege kamers vormen een kolossale hoeveelheid verborgen leegstand. Het woningtekort oplossen is dus in de eerste plaats een kwestie van woonruimte beter verdelen.

Doorstroming

Wat nodig is, is doorstroming. Veel ouderen willen best verhuizen, maar er is een tekort aan aantrekkelijke ouderenwoningen, juist binnen de bebouwde kom. Vooral die moeten dus worden gerealiseerd. Ook zou je scheefwoners een duwtje kunnen geven. Volkskrant-columnist Peter de Waard opperde de eigen woning over te hevelen naar belastingbox 3, zodat woningbezit wordt belast als vermogen in plaats van gesponsord.

Het lijkt er al met al verdraaid veel op dat woningbouw in de open ruimte helemaal niet dient om het woningtekort efficiënt op te lossen, maar vooral om grondspeculanten en bouwbedrijven veel geld te laten verdienen.

Politici, tuin er niet in. Stimuleer kleiner wonen. En reserveer het buitengebied voor duurzame landbouw, gezonde natuur, recreatieruimte en nieuwe bossen. Dat hebben we écht nodig.

Patrick Jansen is ecoloog en universitair hoofddocent in Wageningen en schrijft voor Trouw om de week een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden