ReportageBomen

Bomen planten om CO2-uitstoot te compenseren? Dat kan ook gewoon in Nederland

Ecoloog Franke van der Laan, initiatiefnemer van het project ‘meerbomen.nu’, neemt even pauze.Beeld Alexis de Roode

Bomen planten in een ver land om je CO2-uitstoot te compenseren, dat kan met een muisklik. Maar ecoloog Franke van der Laan wil deze winter hier een miljoen bomen planten. Hoe werkt dat, planten in eigen land?

Op een frisse winterochtend staan zo’n twintig vrijwilligers zich warm te trappelen bij de ingang van het Schinkelbos, pal onder de kerosinedampen van Schiphol. Onder de vrijwilligers is een applicatiebeheerder van middelbare leeftijd die ‘corona-vrij’ heeft, een jongen uit Limburg die een voedselbos wil aanplanten bij Sittard, een horeca-ondernemer, meerdere pensionado’s. Wat ze gemeenschappelijk hebben, is dat ze zich hebben aangemeld bij ‘meerbomen.nu’, een project dat deze winter een miljoen bomen wil planten.

Even later komt Franke van der Laan, de initiatiefnemer van het project, aanrijden in een gebutste oude Volkswagen-station met een grote aanhanger vol spaden, kruiwagens en handschoenen. De ecoloog is een tanige zestiger met diepliggende blauwe ogen en een licht verwilderde haardos. “Het is vandaag lekker koud en miezerig”, zegt hij energiek. “Ideaal weer om bomen te oogsten, want dan drogen de haarworteltjes niet uit.” Hij begint schoppen en handschoenen uit te delen. “Heb je die handschoenen zelf meegenomen? Daar kan je geen hondsroos mee uit de grond trekken. Pak deze maar!”

Franke van der Laan: “Veel mensen denken dat er in Nederland geen ruimte is om bomen te planten. Dat klopt niet.”Beeld Alexis de Roode

In een meanderende woordenstroom legt Van der Laan aan de vrijwilligers uit wat we gaan doen: zaailingen oogsten om ze vervolgens in te kuilen en later elders uit te planten. Hij wijst op een vijftien meter hoge boom in de bosrand. “Dat is een zoete kers, prunus avium. Die kan je herkennen aan de grijze bast met horizontale streepjes. Het leuke is dat vogels de vruchten eten, de vogelpoepjes vallen op de grond en ontkiemen. Maar de meeste zaailingen staan in de schaduw en krijgen nooit de kans om een boom te worden. Als wij ze meenemen, helpen we de boswachter om het dichtgegroeide bos weer wat open te maken. Het is een win-win-win.”

Het slechtst beboste land van Europa

Een vrijwilliger vraagt waar alle boompjes straks geplant gaan worden. Van der Laans ogen lichten op: “Die vraag krijg ik vaak. Veel mensen denken dat er in Nederland geen ruimte is om bomen te planten. Dat klopt niet. Nederland is het slechtst beboste land van heel Europa. De enige plek waar geen ruimte is, zit tussen de oren!”

Gelukkig is er een toverwoord om de plantplekken te vinden. Van der Laan: “Als ik in Nederland ‘gratis boompjes’ in de krant zet, heb ik mensen op de vuist en verkeersopstoppingen”. Via de website zijn in enkele maanden tijd al anderhalf miljoen bomen aangevraagd, vooral door groene boeren en voedselbossen. Maar Van der Laan ziet meer mogelijkheden. De 300.000 hectare Nederlandse wegberm zijn hem bijvoorbeeld een doorn in het oog. “De overheid bouwt nu foeilelijke muren langs de snelweg. Terwijl je daar prachtige coulissen kunt maken van bomen en struiken, waarmee je fijnstof afvangt en CO2 vastlegt.”

Een eerste ploegje vrijwilligers wordt achtergelaten bij de kersen. Paarsgewijs werken is het devies. De ene persoon steekt met de spa, de andere trekt het boompje los. Met beleid, want er moeten wel haarworteltjes aan blijven zitten. “We willen het liefst zaailingen van ongeveer 80 centimeter, een meter lengte”, wijst Franke aan. “Niet te groot, niet te klein. Dan wip je ze makkelijk uit de grond en je kunt er veel van verzamelen.”

Zaailing van de lijsterbes.Beeld Alexis de Roode

We steken het bospad over naar de andere kant, waar andere gewenste boompjes en struiken blijken te vinden: meidoorn, sleedoorn, hazelaar, kardinaalsmuts en ribes. Van der Laan heeft bij elk boom een verhaal. De stekelige sleedoorn bloeit al in april, in tegenstelling tot de meidoorn die... inderdaad. Sleedoornuitlopers schieten uit de wortelstokken omhoog, dat betekent flink hakken met je spade. Andere planten maken ‘afleggers’, takken die naar de grond groeien en wortel schieten. En bomen zoals de wilg kun je gewoon in stukken zagen en in de grond steken. Van der Laan houdt een wilgentak omhoog: “Kijk, dit is alweer een boom”.

Maar het meest enthousiast is Van der Laan als we een struikachtig boompje met fijne, donkerbruine takjes tegenkomen. “Deze verwachtte ik hier niet.” Het is een vuilboompje, Van der Laans favoriet. “Wil je bijen, vlinders en lijsters in je tuin, dan moet je een vuilboompje planten. Die naam is een eretitel, omdat de bast vroeger werd gebruikt als laxeermiddel. Er is geen plant in Nederland die zo lang bloeit, van april tot september! Het is de waardplant voor twee vlindersoorten, het boomblauwtje en de citroenvlinder. Een bijkomend voordeel is dat hij klein blijft, dus hij past in elke tuin.”

Een vrijwilliger pakt de schop al, maar dat is niet de bedoeling: “Laat maar staan. Volgende week gaan we er in Arnhem duizenden halen.” Want soorten die in het ene bos een bijzonderheid zijn, zijn in het andere bos een plaag. In Schaarsbergen bij Arnhem kun je vuilboompjes en lijsterbessen oogsten, bij het Sorghbos in Heemstede wemelt het van de Europese vogelkers, een recreatiegebied in Hoofddorp staat vol met grauwe elzen en zilverpopulieren.

Het ecologische evangelie

Vandaag gaan we voor de kersenbomen, meidoorns en hondsroos, want die zijn hier in overvloed. “Ik wil vandaag 10.000 boompjes oogsten!”, zegt Van der Laan hoopvol. Aan bomen is in elk geval geen tekort, want de natuur plant zich exponentieel voort, betoogt hij. Het oogsten gaat de hele dag door, met korte onderbrekingen voor lunch en koffie. Van der Laan, die vroeger voor de VN werkte, doet dit tegenwoordig dag in, dag uit. Ondertussen verkondigt hij onvermoeibaar zijn ecologische evangelie: hoe groenwerk niet alleen goed is voor klimaat en biodiversiteit, maar ook mensen verbindt. Kletsende en lachende vrijwilligers illustreren zijn punt.

De aanhangwagen wordt opgeladen met alle gebundelde boompjes.Beeld Alexis de Roode

Het begint al te schemeren als de aanhangwagen wordt opgeladen met alle gebundelde boompjes; de totale oogst blijkt zo’n 2000 stuks, ongeveer 25 soorten. Nog heel wat te gaan tot een miljoen, maar Van der Laan weet het zeker: “Waar een wil is, is een weg. Er is wereldwijd 100 miljoen vierkante kilometer nieuw bos nodig. Dus we moeten de handen uit de mouwen steken.”

Meerbomen.nu is een initiatief van stichting MEERgroen, dat is opgepakt door Urgenda, Nationale Boomfeestdag en Caring Farmers. Meer informatie: www.meerbomen.nu.

Lees ook: 

Heel veel bomen zouden verhit Rotterdam flink afkoelen, weet Charlotte van der Heiden

Hoe verkoel je een hete stad zoals Rotterdam? Nou, door veel bomen te planten, weet Charlotte van der Heiden, die de mouwen daartoe flink heeft opgestroopt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden