Boeren willen subsidie voor het intact laten van bomen en bosjes op hun land

‘Houtwallen, heggen, singels en bosschages zijn van belang voor het aanzien van het landschap.’ Beeld Hollandse Hoogte / Sijmen Hendriks
‘Houtwallen, heggen, singels en bosschages zijn van belang voor het aanzien van het landschap.’Beeld Hollandse Hoogte / Sijmen Hendriks

Boeren vragen om subsidie voor bomen en bosjes op hun land. Natuurorganisaties steunen hun betoog.

Emiel Hakkenes

Nederlandse boeren willen een vergoeding voor het intact laten van heggen, houtwallen en singels op en rond hun land. Dat zou de natuur ten goede komen, schrijven zij in een brief aan minister Schouten van landbouw. De brief is mede ondertekend door vijf natuurorganisaties, waaronder Natuurmonumenten en de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap (VNC).

Landschapselementen zoals bosschages zijn van belang voor het aanzien van het landschap, en ze zorgen voor een grote biodiversiteit: insecten, vogels en kleine dieren maken er gebruik van. Die waarde, stellen de briefschrijvers ‘staat buiten kijf’. Maar, voegen zij eraan toe, Nederlandse boeren ondervinden er financieel nadeel van.

Dat nadeel komt door aanvullende voorwaarden die Nederland stelt aan Europese landbouwsubsidies. Boeren in de EU krijgen een subsidie voor iedere hectare land die zij bewerken. Maar de definitie van ‘bewerkt land’ is Nederland strenger dan in sommige andere lidstaten. De oppervlakte die singels en houtwallen innemen op een agrarisch perceel mogen Nederlandse boeren niet meetellen bij hun subsidieaanvraag.

Vorig jaar beschreef Trouw wat in de praktijk hiervan het gevolg is: om meer subsidie te ontvangen, ruimen boeren bomen of houtsingels op. Ook zijn er boeren die in antwoord op de afgetrokken oppervlakte illegaal andere stukjes grond bij hun land trekken, zoals wegbermen. De Gelderse gemeente Berkelland stelde binnen haar grenzen tientallen gevallen van dergelijk ‘landjepik’ vast. En Landschapsbeheer Drenthe schatte op basis van steekproeven dat er in tien jaar tijd meer dan 120 kilometer aan bomenrijen en singels is verdwenen.

‘Niet-productieve last’

Op Kamervragen antwoordde toenmalig staatssecretaris Van Dam (PvdA) van economische zaken dat hij zich niet herkende in het beeld dat de Nederlandse uitvoering van de Europese landbouwsubsidies “een negatieve prikkel in zich zou hebben voor landschapselementen op landbouwgrond”.

Dat dit wel degelijk zo is, erkennen de boeren nu in hun brief aan minister Schouten: “Door landschapselementen buiten de vergoedingen te houden zijn zij voor de boeren uitsluitend een niet-productieve last.” VNC-woordvoerder Gertjan voegt daar aan toe: “Het is voor een boer het gunstigst om landschapselementen tot een minimum te beperken. In de praktijk betekent dit het heel kort terugsnoeien van landschapselementen en er strak langs ploegen. Dit heeft desastreuze gevolgen voor ons landschap.”

Volgens hem speelt mee dat de landbouwgrond in Nederland de duurste van Europa is. Een boer die 70.000 euro betaalde voor de aankoop van 1 hectare grond, wil die grond maximaal benutten. Maar in zijn subsidieaanvraag mag hij niet het volledige perceel meetellen. “Dit stimuleert een aversie bij boeren tegen landschapselementen. Het terugbrengen van landschapselementen tot een minimum, of zelfs rooien, wordt beloond.”

Principieel

“Uiteraard praten wij het slopen van landschap in geen enkel geval goed. Maar de natuurorganisaties hebben begrip voor de positie van de boer: “In dit geval vinden wij dat het overheidsbeleid tegenstrijdig werkt, terwijl dat niet hoeft.”

Volgens boerenbelangenorganisatie LTO Nederland zullen boeren niet rijk worden als zij voortaan subsidie krijgen voor het intact laten van bomen en heggen. Mogelijk levert het per hectare twee euro extra op. Toch is dat voor de boeren principieel belangrijk: “De extra hectarevergoeding is een beloning voor hun inspanningen voor landschapselementen.”

Een woordvoerder van minister Schouten laten weten dat de EU druk doende is haar nieuwe landbouwbeleid vast te stellen. “Nederland wil dat daarin wordt afgesproken boeren te belonen als zij bijdragen aan natuurbehoud.” Hij spreekt de suggestie tegen dat de Nederlandse boer in de EU het slechtst af zou zijn. “Er zijn landen waar boeren landschapselementen wel mogen meetellen. Er zijn ook landen die het net als Nederland niet toestaan. Nederland is niet uniek.”

Lees ook:

Gestaag verorbert de boer het groen

Op zoek naar zoveel mogelijk hectares voor mestafzet en EU-subsidie, kappen boeren vaker bomen en houtsingels. Natuurbeheerder René Oosterhuis ziet het voor zijn ogen gebeuren: "Het mooie verdwijnt. Het wordt hier een grootschalig open landschap."

‘Landjepik’ levert boeren subsidie op

Door stiekem bermen aan hun perceel toe te voegen, kunnen boeren meer mest kwijt en krijgen ze meer EU-subsidie. Daarmee plegen zij fraude en brengen zij de natuur schade toe

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden