Boer Jack verzorgt zijn koeien als collega's, maar zijn boerenhart doet pijn

Jack van Poppel (m) met zoon Gijs (l) en collega (r) Beeld Ton Toemen

Melkveehouder Jack van Poppel uit Brabant zou zijn veestapel graag willen uitbreiden, maar loopt tegen milieuregels aan. De fraude van zijn collega's vervult hem met schaamte.

Voor de koeien met registratienummers 5014, 5024, 5101 en 5104 duurt het bestaan in het Brabantse buitengebied nog een kleine week. Mits hun bloedmonsters geen rariteiten vertonen, zetten ze hun leven voort in Polen. Zoals andere koeien van Jack van Poppel het afgelopen jaar zijn verhuisd naar Spanje, Rusland, Iran en Irak. "Ik krijg er tranen van in mijn ogen. Het is hoogwaardig vee, waarin ik veel geld heb geïnvesteerd. Nu gaan ze naar de concurrent. Of naar de slacht, dat gebeurt ook."

Want de veestapel moet binnen de perken blijven. In het dorp Molenschot (gemeente Gilze en Rijen) houden Jack en zijn zoon Gijs zo'n 160 koeien. Meer mag niet, want dan loopt de fosfaatproductie wettelijk te ver op. Komen er jonge dieren bij, dan moeten oude plaats maken. Grofweg een op de drie kan hij levend verkopen, de rest gaat naar het abattoir. 

Al is verkoop aan een Oost-Europese collega ongeveer net zo erg, sombert Jack. "De koeien gaan op een tochtige wagen op weg naar vaak vieze stallen. Door het landklimaat vriest het er soms tientallen graden. Eigenlijk moet je het een dier niet willen aandoen."

Maar in de melkveehouderij telt elke euro en een levende koe levert meer op dan een dode. Toch doet het een boerenhart pijn. "Koeien zijn mijn collega's, we verzorgen ze hier uitstekend. Vier keer per dag voedt mijn schoondochter de pasgeboren kalveren met moedermelk die 'au bain marie' precies op 38 graden is bereid. Zo verzorgen we bejaarden niet eens in Nederland. De melkkoeien liggen lekker in zaagsel, met borstels kunnen ze achter hun eigen kop krabben. Het ontbreekt hen aan niets. Ik kan je vertellen dat het er in die vieze Russische stallen heel anders aan toegaat."

Schaamrood op de kaken

In het huis van Jacks zoon Gijs, naast de stal, hangt een trouwfoto van hem en zijn vrouw Paula. Een liefdevol bruidspaar geportretteerd op eigen land, omringd door zwartbonten. Jack woont één boerderij verderop. Met het schaamrood op de kaken keek hij dinsdag naar de berichten over kalverfraude. "Ik ben daar heel boos over. Eindelijk hebben we een minister met het hart op de goede plek. Het is voor haar toch ondoenlijk om enthousiast te blijven als er een stel criminelen in de sector rondloopt? En de winst die de fraudeurs maken, is zo marginaal. Daardoor kunnen ze misschien twee of drie koeien méér houden."

Het moeten haast wel melkveehouders zijn die met hun rug tegen de muur staan, vermoedt Van Poppel. Dat er collega's zijn die het moeilijk hebben, staat buiten kijf. In zijn eigen stal staan sinds 1 juli 2015 drie melkrobots, een investering die na een bedrijfsongeval van Gijs werd gedaan om het werk te verlichten. Kosten: een half miljoen euro. De dag erop kondigde toenmalig staatssecretaris Van Dam de fosfaatregeling aan.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Beeld Ton Toemen

Van Dam deed dit omdat veel boeren extra koeien kochten na de afschaffing van het melkquotum in 2015. Met als gevolg dat ze gezamenlijk ver over de fosfaatlimiet heen schoten; de veestapel moest daarom inkrimpen.

Van Poppel: "Ik snap het probleem, maar dit kwam uit het niets. Het jongvee staat sindsdien bij een collega die niet meer melkt. Gevolg: een deel van de stal staat leeg en we hebben aan twee robots genoeg. We zijn onnodige financiële verplichtingen aangegaan, waarbij ook nog eens 160 koeien de opbrengst van de beoogde 200 moeten leveren. Ik vind dat de overheid zich onbetrouwbaar gedraagt. Dat meen ik echt. Helaas blijken sommige melkveehouders als antwoord nu hetzelfde te doen."

Het is de makke van een branche waarin elke cent telt. Van Poppel rekent voor dat hij bij een goede prijs drie tot vier cent winst maakt op een liter melk. "Vorig jaar produceerden wij 1,9 miljoen liter, zeer welkom na de afschaffing van het melkquotum. Dat quotum heeft ons veel gekost. De enige oplossing om die jaren goed te maken, is schaalvergroting. We hebben het idee gehad om naar 300 koeien door te groeien. Daar hoeven we nu echt niet aan te denken."

Lees ook: 

Rustig inwerken is er niet bij: boerendochter Carola Schouten moet direct distels rooien. Het ene boerenschandaal volgt het andere op, met de koeienfraude van deze week als dieptepunt. Brengt de alom geprezen minister frauderende boeren in het gareel?

Waarom fraudeert de boer? Een uitleg door wetenschapper Tjirk van der Ziel.

Eerder deze week schreven we een analyse over de melkveefraude. Alweer omzeilen agrariërs regels, nu bij het registreren van melkkoeien.

Vorige maand kwam een ander geval van fraude in de agrarische sector aan het licht. Door stiekem bermen aan hun perceel toe te voegen, kunnen boeren meer mest kwijt en krijgen ze meer EU-subsidie.

In ons commentaar pleitten we daarom voor drastische maatregelen: We moeten het landbouwstelsel en alle subsidies herzien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden