Bodemsanering nodig door honderdduizend asbestdaken

Asbestgolfplaten.Beeld Bram Saeys / HH

Op tweehonderdduizend locaties in Nederland is de bodem rond agrarische bedrijven en fabrieken 'ernstig verontreinigd' met asbest. In de helft van de gevallen is de vervuiling zo fors dat die een direct gevaar vormt voor de volksgezondheid. Deze locaties moeten met spoed worden gesaneerd.

De grootschalige asbestverontreiniging wordt veroorzaakt door de erosie van oude asbestdaken die niet voorzien zijn van een goot. Door de weersinvloeden laten de kankerverwekkende asbestvezels los van de golfplaten, en die verdwijnen met het regenwater in de bodem. Rond de gebouwen met asbestdaken is de bodem tot één meter van het pand en tot een diepte van tien centimeter vervuild.

De schaal van deze verontreiniging staat in een nog vertrouwelijk rapport van de provincies Gelderland en Overijssel, dat is opgesteld door twee onafhankelijke adviesbureaus. Het onderzoek was al in juli beschikbaar, maar is nog altijd niet gepubliceerd. Partijen steggelen over de vraag of de provinciale óf de rijksoverheid de kosten van de sanering (gedeeltelijk) moet compenseren.

Subsidiepot
PvdA-staatssecretaris Mansveld (Milieu) kondigde gisteren aan dat de asbestdaken zelf vanaf 2024 in Nederland zijn verboden. De eigenaren zijn verantwoordelijk voor het verwijderen van het kankerverwekkende asbest, maar kunnen wel gebruik maken van een subsidiepot van in totaal 75 miljoen euro. De werkelijke kosten komen veel hoger uit, op wel 1,5 miljard euro. De sanering van de bodem valt niet onder deze regeling.

Omdat buitenlandse rapporten wijzen op toenemende erosie van de ouder wordende asbestpanelen, lieten Gelderland en Overijssel in mei 2014 onderzoek doen naar twintig locaties met asbestdaken die vóór 1980 zijn gebouwd, geen dakgoot hebben én waarbij de bodem naast het dak onverhard is. Grondmonsters wezen uit dat op alle locaties in meer of mindere mate asbestvezels aanwezig waren. In 45 procent van de gevallen was er sprake van 'ernstige verontreiniging', in nog eens 45 procent van de gevallen levert de asbestvervuiling direct gevaar op voor de volksgezondheid. Deze moet met spoed opgeruimd worden.

Vervuild regenwater
Nederland telt ongeveer 135 miljoen vierkante meter asbesthoudende daken en gevelbeplating. In de agrarische sector zijn 85.000 daken aanwezig, waarvan slechts 20 procent is voorzien van een waterafvoer. Daarnaast zijn er zo'n 600.000 asbestdaken op fabrieken en woningen, waarvan 90 procent is voorzien van een goot. Omdat één dak doorgaans aan twee kanten afwatert, gaan de onderzoekers van de adviesbureaus Geofox-Lexmond en Eelerwoude uit van in totaal 250.000 zogeheten inspoellocaties, waar vervuild regenwater de grond in sijpelt.

Als het onderzoek in Overijssel en Gelderland wordt vertaald naar de Nederlandse situatie, dan moeten er volgens de bureaus 100.000 locaties met spoed worden gesaneerd. Die bevinden zich vooral op het platteland. Veel boeren en bedrijven financieren de asbestsaneringen mee als zij hun stal of opslag vernieuwen of investeren in zonnepanelen. Vooral voor kleine boeren of particulieren is zo'n opruimactie een dure aangelegenheid.

Lees hier de reactie van asbestonderzoeker Jan Tempelman op de onthullingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden