InterviewBodemleven

Bodemgezant Barbara Baarsma: ‘Zet een schep in de grond en kijk eens wat je ziet’

Barbara Baarsma nam deze week een bodemmonster in het Amsterdamse Amstelpark.Beeld Anne van Gelder

Barbara Baarsma, hoogleraar economie en directeur van de Rabobank Amsterdam, is sinds kort bodemgezant van het programma Onder het Maaiveld. Dat is opgezet door natuurbeschermingsorganisatie IUCN NL, de Vlinderstichting en het Nederlands Instituut voor Ecologie om het bodemleven in Nederland te herstellen.

1. Wat heeft een econoom nou van doen met de gesteldheid van de bodem?

“In mijn onlangs verschenen boek over korte voedselketens, ‘Nederland voedselparadijs’, beschrijf ik mijn onderzoek naar de werking van voedselketens en de verschillende spelers daarin. Bij de Rabobank ben ik me daar vanuit het agrarische perspectief van veel van onze klanten in gaan verdiepen. Een vitale bodem is van cruciaal belang voor de voedselproductie. Via de bodem komen vitaminen en mineralen in onze groentes. Hoe meer wij die bodem onder druk zetten, hoe minder nutriënten er in ons voedsel zitten.”

2. Hoe staat de Nederlandse bodem er eigenlijk voor?

“Ik ben geen ecologe, maar het antwoord kort en krachtig is: slecht. Onze bodem staat onder zware druk door intensief gebruik en veel schadelijke stoffen. Onder het Maaiveld bundelt de krachten van veel organisaties om de bodem te herstellen. We hebben een vitale, groene bodem nodig voor het vasthouden en zuiveren van water, opslaan van koolstof, natuurlijke plaagbestrijding en recycling van voedingsstoffen. Een gezonde bodem is van groot belang voor de verduurzaming van de voedselproductie en helpt ons in de strijd tegen klimaatverandering.”

3. Juist veel klanten van uw bank, de boeren, verstoren met eenzijdige productie en gewasbeschermingsmiddelen de bodem. Hoe is dat te rijmen met uw rol?

“Landbouwminister en Eurocommissaris Sicco Mansholt heeft onder het credo ‘nooit meer honger’ een modernisering in gang gezet waardoor Nederland van een gemiddeld tot een hoogproductief landbouwland uitgroeide, het tweede exportland van landbouwproducten ter wereld. Alleen was dat de oplossing van gisteren en die droeg bij aan de problemen van vandaag. De hoogproductieve op de export gerichte landbouw gaat door de grenzen van onze milieugebruiksruimte. Daarom vraagt de maatschappij nu aan boeren om te schakelen naar kringlooplandbouw. Daarbij staan ze niet alleen: burgers, bestuurders en banken, ze zijn allemaal partij in die transitie. 

“De Rabobank was toen betrokken en dat zijn we nu weer. We werken mee aan een open bodemindex, geen black box, iedereen kan bijdragen op www.openbodemindex.nl. Vergelijk het met de energielabels voor huizen. Ik hoop dat we boeren kunnen aanzetten een zo hoog mogelijk label na te streven.”

Soortenkaart die wordt gebruikt tijdens de bodemdierendagen.Beeld Anne van Gelder

4. Welke rol spelen de economen?

“Het is een misvatting dat het bij economie alleen gaat om geld, het is de wetenschap van de verdeling van schaarse middelen. Iedereen die de bodem gebruikt zou een prikkel moeten krijgen die in lijn ligt met de waarde van die bodem. Omdat die waarde nu niet in een prijs tot uitdrukking komt, geven we de verkeerde prikkels, en gaan we slordig met de bodem om in plaats van voorzichtig. Economen moeten samen met ecologen zorgen dat die waarde niet weerloos is.”

5. Wat trof u aan toen u deze week zelf een bodemmonster nam in het Amsterdamse Amstelpark?

“Verrassend veel, daar was ik vooral verbaasd over. Wormen, pissebedden, verschillende soorten slakken en spinnen. Ze kropen voortdurend uit het bekertje dat we hadden meegenomen voor de foto. Ze waren nieuwsgierig en dat moeten wij ook zijn, want er zit veel meer in de bodem dan je denkt. Volop reden om een schep in de grond te zetten en te kijken wat je dan ziet.”

Lees ook:

Zo leert Stichting Wij.Land boeren hoe ze hun grond gezonder kunnen maken

Stichting Wij.Land ondersteunt boeren in het westelijk veenweidegebied onder andere met bodemcursussen om hun bodem gezonder te maken. Met biologische en scheikundige analyses en een schep vinden ze gehoor bij biologische en gangbare boeren.

Zo lok je ook in een droge zomer meer soorten naar je tuin of balkon

Tips voor wie dezer dagen de tuin of het balkon eens goed onder handen wil nemen. Maak je groen waterbestendig en vooral niet te netjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden