Column Patrick Jansen

Biomassa verbranden is geen serieuze manier om de energiehonger te stillen

Je kunt tegenwoordig bijna niets lezen over klimaatbeleid of het gaat over bos. En dan vooral over bos als bron van biomassa voor opwekking van hernieuwbare energie. Het klopt dat energie uit biomassa hernieuwbaar is. Immers, bos kan bijna eindeloos zonne-energie en CO2 vastleggen in hout. Voor miljoenen jaren oude steenkool, bruinkool en aardgas geldt dat niet.

Maar er zijn wel een paar problemen. Zo duurt het een jaar of 80 voor de CO2 die bij verbranding van één boom vrijkomt door een nieuwe boom weer is vastgelegd. Op korte termijn leidt verbranding van biomassa tot méér uitstoot. Om meteen al CO2-neutraal te zijn zouden er voor elke verstookte boom een stuk of honderd nieuwe bomen moeten opschieten.

Een ander probleem is dat de vraag naar biomassa absurd groot wordt. Het AD meldde dat er alleen al in Nederland 618 biomassacentrales zijn gepland. Dit legt een gigantische druk op de bossen. Alleen al voor de centrale die gepland is in Diemen is jaarlijks 200.000 ton aan hout nodig. Dat komt ongeveer overeen met wat er in één jaar aan hout bijgroeit in alle 50.000 hectare productiebos van Staatsbosbeheer. Daarmee wordt nog geen kwart procent van de Nederlandse energiebehoefte gedekt.

Complete bossen vermalen

Nu al wordt op grote schaal hout geïmporteerd uit landen die meer bos hebben. Allemaal ‘resthout’, afval dat anders toch niet nuttig is, stelde een bestuurder van energiebedrijf RWE afgelopen week. Daar valt wel wat op af te dingen. Ten eerste is duidelijk geworden dat biomassa dankzij subsidies zó goed betaalt dat er voor houtpellets hele bomen en soms zelfs complete bossen worden vermalen. Die hebben dan zogenaamd “lage kwaliteit”.

Ten tweede kénnen bossen helemaal geen afval. Alles is onderdeel van een natuurlijke kringloop van voedingsstoffen. Ook hout. Hyperdiverse legioenen van beestjes en schimmels zijn volledig gespecialiseerd in het verteren van hout. Zij zijn op hun beurt voedsel voor talloze andere dieren. Het nut van dood hout is dat het de biodiversiteit van bossen voedt. Van zaagsel en snippers kunnen deze soorten niet leven.

Versnipperd hout op de Veluwe, bestemd voor de biomassacentrale. Beeld Patrick Jansen

Biomassa verbranden is geen serieuze manier om de energiehonger te stillen, oordelen wetenschappers daarom. Het doet meer kwaad dan goed. Het toonbeeld van gemakzuchtig klimaatbeleid, oordeelde ‘Een Vandaag’. Maar ja, “er wordt door wetenschappers van alles beweerd”, zei minister Wiebes gemakshalve.

Duizelingwekkend subsidiebedrag

Klimaatbeleid met bossen dat wél werkt is bos terugbrengen waar het ooit verdween. Zwitserse wetenschappers becijferden dat er wereldwijd ruimte is voor 1 miljard hectare bosherstel. Daarmee zou twee derde van alle CO2-uitstoot van de afgelopen twee eeuwen kunnen worden ingevangen. Laten we daarmee gauw beginnen.

Volgens het AD heeft Nederland inmiddels het duizelingwekkende subsidiebedrag van 11,4 miljard euro gereserveerd voor biomassa. Denk eens in hoeveel gedegradeerde grond met dit geld had kunnen worden beplant met bomen om bossen te laten terugkomen. Hoeveel marginale landbouwgrond op kwetsbare plekken had kunnen worden vrijgekocht om bos vanzelf te laten opschieten. Hoeveel corridors hadden kunnen worden gerealiseerd om natuurparken opnieuw te verbinden.

Deze week werd bekend dat biomassacentrales een aanzienlijke stikstofuitstoot hebben. Hopelijk is dit wel voldoende reden voor de regering om met biomassasubsidies te stoppen.

Patrick Jansen is ecoloog en universitair hoofddocent in Wageningen en schrijft voor Trouw om de week een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden