Biodiversiteit

Biodiversiteitsverlies leidt tot grote financiële risico's

Beeld Peter Bulsing

Net als klimaatverandering bedreigt verlies van biodiversiteit de waarde van beleggingen. Financiële instellingen moeten daar meer oog voor krijgen.

Pensioenen, beleggingen en leningen lopen risico’s door verlies van soorten en schade aan ecosystemen en natuur. Nederlandse banken, verzekeraars en pensioenfondsen hebben voor honderden miljarden aan euro’s uitstaan bij bedrijven die afhankelijk zijn van de natuur of die het milieu bedreigen. Die belangen kunnen onverwacht snel in waarde dalen als de schade verder toeneemt, de milieuregels strakker worden en er meer conflicten over leefgebied ontstaan.

Deze waarschuwing komt van De Nederlandsche Bank (DNB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) die voor het eerst samen de risico’s van biodiversiteitsverlies in kaart hebben gebracht. Die gevaren zijn groter dan een eerdere, minder brede schatting van DNB vorig jaar aangaf.

Beeld Sander Soewargana

Zo financieren Nederlandse financiële instellingen voor 510 miljard euro bedrijven die zeer afhankelijk zijn van diensten uit de natuur, zoals bestuiving van gewassen door insecten, grond- en oppervlaktewater en een vruchtbare bodem. Dat is 36 procent van de onderzochte belangen van 1400 miljard euro. 96 miljard euro staat uit bij bedrijven die de natuur of ecosystemen direct schade toebrengen. Daarnaast zijn er voor 97 miljard euro belangen bij ondernemingen die met ontbossing van doen hebben. De nieuwe cijfers zijn nog aan de lage kant, volgens DNB en PBL, omdat er nog niet genoeg data zijn over het verband tussen natuur en economie en de berekeningen zeer complex zijn.

Een van de grootste risico's

Wel is duidelijk dat het verlies aan biodiversiteit een van de grootste risico’s is voor de samenleving en de economie, stellen DNB en PBL. Niet alleen eet en consumeert de mens uit de natuur, vernietiging daarvan draagt ook bij aan snellere klimaatverandering. Andersom is opwarming van de atmosfeer één van de belangrijkste oorzaken van verlies van soorten en verstoorde ecosystemen. De komende decennia dreigen wereldwijd een half tot één miljoen plant- en diersoorten uit te sterven, aldus het IPBES-rapport vorig jaar, een soort klimaatpanel voor de biodiversiteit bij de VN.

Bedrijven lopen direct risico bij hun productie. Zo is ongeveer driekwart van de 107 meest gebruikte voedselgewassen in de wereld afhankelijk van dierlijke bestuiving. Een derde van de visvoorraad wordt te intensief bevist en bossen gaan onzorgvuldig tegen de vlakte wat de houtproductie bedreigt. Maar de gevaren zijn ook meer indirect. Een bedrijf dat palmolie verkoopt, kan te maken krijgen met kritischer consumenten of strengere overheidsregels. Dat kan leiden tot ‘transitierisico’s: het bedrijf moet zich sneller dan verwacht aanpassen anders verliest het zijn waarde. Een bank of pensioenfonds dat zulke bedrijvigheid financiert, doet er goed aan al die verschillende bedreigingen in kaart te brengen en bekend te maken, vinden de instituten, om al te grote financiële schokken te voorkomen.

Geen verplichting

De impact op natuur in beeld brengen, is nu nog niet verplicht. Voorbeeld van zo’n gevaar is de Nederlandse stikstofcrisis, constateren PBL en DNB. Economische activiteiten komen stil te liggen of moeten snel veranderen omdat de uitstoot te hoog blijkt. Nederlandse grote banken hebben 81 miljard euro aan leningen uitstaan in sectoren die stikstof uitstoten.

De komende jaren zullen maatregelen om soorten en gebieden te beschermen toenemen, verwachten DNB en PBL. De publicatie van het IPBES-rapport heeft de urgentie vergroot. Volgend jaar is een belangrijke VN-top over biodiversiteit. Daar ligt een voorstel op tafel om het areaal beschermd gebied in de wereld, nu 17 procent, fors te vergroten. Zo’n stap heeft directe gevolgen voor de financiële instellingen. De risico’s bij natuuronvriendelijke bedrijven of producenten die erg afhankelijk zijn van de natuur lopen dan op. Belangen daarin zullen de instellingen dan verkleinen of ze moeten die bedrijven aanzetten om duurzamer te produceren of te verkassen.

Lees ook:

Biodiversiteit op de bankbalans

Na het klimaat moet nu ook biodiversiteit hoog op de agenda van bedrijven en financiële instellingen, vindt ASN Bank. Dat is noodzakelijk om soortenrijkdom en ecosystemen te redden.

De mens vernietigt meer dan ooit

‘De ecosystemen waarvan wij en alle andere soorten afhankelijk zijn, gaan harder achteruit dan ooit. We ondergraven de fundamenten van onze economie, ons voortbestaan, voedselveiligheid, gezondheid en kwaliteit van leven wereldwijd.’ Dat concludeert VN-panel IPBES.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden