Volksgezondheid

Besmetting nertsen houdt niet op, maar ze zijn geen coronabrandhaard

Ruiming van nertsen op een met het coronavirus besmette fokkerij.Beeld ANP

Frustrerend vindt hoogleraar diergeneeskunde Arjan Stegeman de aanhoudende reeks coronabesmettingen op nertsenfokkerijen. Maar een gevaar voor de volksgezondheid vormen ze niet.

Het was een krachtige belofte: raken er na half augustus nog nertsen besmet met Covid-19, dan moeten alle fokkerijen worden geruimd. De teller staat inmiddels op 33, nadat er afgelopen weekeinde weer twee gevallen van besmetting bijkwamen: een fokkerij met 700 moederdieren in De Mortel (Noord-Brabant) en een met 8000 moederdieren in Ottersum (Limburg). Toch is de kans klein dat die preventieve ruiming er nu komt.

“Kijk naar de kaartjes van het RIVM”, zegt Arjan Stegeman, hoogleraar diergeneeskunde aan de Universiteit Utrecht. “De brandhaarden die we de afgelopen weken hebben zien ontstaan, liggen niet rond nertsenfokkerijen. Daar is het juist schoon.”

De volksgezondheid is dus niet in direct gevaar, net zomin als de diergezondheid, afgezien van de nertsen zelf. En dat is een van de twee voorwaarden die zijn gesteld in het advies dat het Outbreak Management Team Zoönosen (OMT-Z) op 17 juli uitbracht aan de ministers Hugo de Jonge (volksgezondheid) en Carola Schouten (landbouw). De andere voorwaarde, dat er een verhoogd risico is op infectie, is op zichzelf niet voldoende om tot grootschalige ruiming over te gaan. “De mensen die op de nertsenbedrijven werken lopen een verhoogd risico op besmetting. Maar daar buiten niet”, legt Stegeman, die vice-voorzitter is van het OMT-Z, uit.

Frustrerend

Toch is de aanhoudende coronabemetting van nertsen reden tot zorg. “Het is frustrerend dat het nog steeds doorgaat”, zegt Stegeman. “We gingen uit van een hypothese van verhoogde activiteit op de fokkerijen: in maart de paring, in mei de pups, in juni vaccinatie van de pups en het spenen. Vanaf half juli hadden we een afname willen zien, maar daar is geen sprake van. Alle hygiënische maatregelen, de mondkapjes en het vervoersverbod, helpen blijkbaar niet.”

Nederland telde eind vorig jaar nog 128 nertsenbedrijven; in 2024 moeten ze allemaal zijn verdwenen. Opvallend is dat het virus alleen opduikt bij fokkerijen in het zuiden van het land. “Beneden de rivieren gaat het als een lopend vuurtje, boven de rivieren is nog geen enkele besmetting”, zegt Stegeman. Dat komt, denkt hij, door de clustering van werknemers. “Boven de rivieren zijn het veelal kleine bedrijven, die door alleen een familie worden gerund.

Tegelijk met de aanscherping van de hygiëneregels, een maand geleden, is een diepgaand onderzoek begonnen naar de oorzaken van de besmetting. Daarbij wordt ook gekeken naar andere dieren, zoals zwerfkatten, ratten en vogels, die mogelijk voer of mest van de nertsen zouden hebben verplaatst en daarmee ook het virus verspreid. Voor Stegeman blijft de mens de belangrijkste bron. “Er zijn in het begin twee besmette katten gevonden, maar daarna niet meer. Ook zijn enkele gevallen bekend van besmetting van mensen door nertsen, maar meestal is het andersom.”

Stoppersregeling

Nu de hypothese van verhoogde activiteit niet lijkt te kloppen, is de vraag of de besmetting nog wel zal stoppen. “Het houdt op omdat het aantal nertsenbedrijven beperkt is”, concludeert Stegeman droog. “Daarom is het niet verstandig om geruimde bedrijven te herbevolken. Ik snap de boeren die dat willen, dat zijn ondernemers. Er moet dus een goede stoppersregeling komen.” 

Het ministerie van landbouw, natuur en voedselveiligheid laat weten dat die regeling de komende weken wordt uitgewerkt. “Belangrijk is dat die regeling voldoet aan voorwaarden van de EU voor staatssteun en dat hij aantrekkelijk genoeg is voor pelsdierhouders om er gebruik van te maken”, zegt de woordvoerder.

Lees ook:

Kabinet ruimt alle nertsenfokkerijen preventief als besmettingen aanhouden

Als er na half augustus nieuwe besmettingen op nertsenhouderijen worden gemeld, moet het kabinet overgaan op het preventief ruimen van alle bedrijven in de sector. Dat adviseren de experts van het Outbreak Management Team Zoönosen (OMT-Z).

Als de minister betaalt, willen nertsenhouders wel stoppen

Na weer een coronauitbraak op een nertsenfarm klinkt de roep om alle nertsen preventief te ruimen. Nertsenhouders zijn tegen, maar staan wel open voor een stoppersregeling.

Nertsenhouders mogen na ruiming gewoon door

Het hing even in de lucht. Maar nertsenhouders hoeven niet al voor 2024 hun deuren verplicht te sluiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden