Bedrijven zijn verplicht om de uitstoot van broeikasgassen aan te pakken

Een steenkoolcentrale in Changchun, China. De Verenigde Staten, India en China zijn de grootste producenten van broeikasgassen ter wereld.  Beeld ap
Een steenkoolcentrale in Changchun, China. De Verenigde Staten, India en China zijn de grootste producenten van broeikasgassen ter wereld.Beeld ap

Een unieke lijst met dertig principes voor goed klimaatbestuur geeft rechters een handvat om bedrijven harder aan te pakken.

Leonie Hosselet

Bedrijven zijn nu al juridisch verplicht hun uitstoot van broeikasgassen aan te pakken. Dat blijkt uit de Principles on Climate Obligations of Enterprises die vandaag worden gepubliceerd.

Deze unieke lijst van dertig punten is opgesteld door een internationale groep rechters en wetenschappers. Zij inventariseerden en interpreteerden daartoe het bestaand recht. De Principles zijn zo in feite een juridisch handvat voor ‘goed klimaatbestuur’ van bedrijven. Als rechters zouden willen, kunnen ze bedrijven die er een potje van maken veel harder aanpakken.

Zo zijn bedrijven volgens de groep nu al verplicht de uitstoot van broeikasgassen jaarlijks te verminderen. En moeten ze buitensporige uitstoot, in de Principles omschreven als ‘excessieve emissie’, compenseren. Lukt het verminderen van broeikasgassen onvoldoende, dan moeten ze andere bedrijven en landen technisch en financieel helpen bij hún emissiereductie. Wat dat aan CO2-vermindering oplevert, mogen ze dan op hun eigen conto schrijven.

Verandering afdwingen

De rechters en wetenschappers hopen dat bedrijven, met de dertig punten van de Principles in de hand, aan de slag gaan om hun impact op het klimaat te verminderen. Voor investeerders is deze ‘code voor klimaatbeleid’ ook handig. Zij kunnen nu nagaan of bedrijven hun emissies wel genoeg terugbrengen. En zo nodig kunnen ngo’s er bij de rechtbank verandering mee proberen af te dwingen.

Maar, erkent Jaap Spier, de Principles zijn niet bindend. Spier, de drijvende kracht achter de Principles, is oud-advocaat-generaal van de Hoge Raad en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Uiteindelijk zijn de Principles een interpretatie van het bestaand recht. Een rechter kan het daarmee oneens zijn en ze naast zich neerleggen. Dat betekent niet dat bedrijven de Principles kunnen negeren, betoogt Spier in een interview met Trouw. “Reduceren van uitstoot is onvermijdelijk voor bedrijven. Dat doet nu pijn, maar als er niets gebeurt, doet het straks nog veel meer pijn.”

Rechtszaken

Bedrijven lopen immers aansprakelijkheidsrisico’s als ze hun kop in het zand steken en hun verantwoordelijkheid voor het klimaat ontlopen. Een voorbeeld daarvan is de rechtszaak die New York vorige week aankondigde tegen vijf grote oliemaatschappijen, waaronder Shell. New York wil dat deze bedrijven meebetalen aan beschermingsmaatregelen tegen orkanen als Sandy. Spier: “Er zitten heel veel rechtszaken in de pijplijn. Dat maak ik op uit gesprekken met collega’s en ngo’s, en je hoort weleens wat in de wandelgangen. Helaas zullen veel van die zaken over schadevergoeding gaan, dat vind ik ongelukkig. Laten we ons focussen op uitstootbeperking.”

Het stoort Spier en zijn mede-opstellers dat er tot nu toe weinig discussie is over wie concreet wat moet gaan doen om ervoor te zorgen dat het klimaatakkoord van Parijs (2015) wordt nageleefd en opwarming van de aarde onder de 2 graden blijft. “Mensen willen het niet onder ogen zien. Zelfs juristen vluchten in discussies over ‘we hebben verplichtingen aan komende generaties’. Ja, dat vind ik ook, maar kun je even aangeven wat dat betekent?” Met de Principles wil de groep de discussie hierover wel op gang brengen.

Lees ook het interview met Jaap Spier: 'Uitstoot reduceren doet pijn, maar later beginnen doet nog veel meer pijn'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden