Jelle's WeekdierGeelvintonijn

Bedreigde tonijn? Uit het schap ermee

Geelvintonijn

Tonijnen zijn commercieel uiterst aantrekkelijke en daardoor al snel overbeviste dieren. Er zijn acht soorten ‘echte’ tonijnen, vissen die behoren tot het geslacht Thunnus, waaronder drie soorten blauwvintonijn, de kleinere geelvin- en grootoogtonijn, en de nog kleinere zwartvintonijn en de albacore. De Atlantische blauwvintonijn is de grootste van alle, deze dieren kunnen ruim vierenhalve meter lang worden en dan zeven- à achthonderd kilo wegen, maar dergelijke joekels worden al lang niet meer gevangen.

De populaire bonito is ook een tonijnachtige maar zit in een ander geslacht, Sarda. Samen met de makreel en nog wat veel gegeten soorten behoren tonijnen en bonito’s tot de makreelfamilie, de Scombridae. Het zijn allemaal snelle zwemmers. De zwemspieren gebruiken daarbij zo veel energie dat het donker van kleur is, gevolg van een grote hoeveelheid zogenoemde mitochondriën in de spiercellen. Mitochondriën zijn onderdelen van de cel die energie genereren. Hoe meer er zich van in het weefsel bevinden, hoe donkerder dat is gekleurd. Vissen die normaliter slechts loom rondzwemmen of geen sprintjes hoeven te trekken, hebben meestal veel witter vlees dan snelle jagers. De makreelachtigen zijn bovendien allemaal goed gestroomlijnde vissen met een perfecte torpedovorm en dus ook qua bouw optimaal aangepast aan het op hoge snelheid afleggen van grote afstanden.

De geelvintonijn heet zo omdat de tweede rugvin, de aarsvin en vooral de kleine vinnetjes die als een rij zaagtanden aan rug- en buikzijde van veel Scombridae voorkomen knalgeel zijn. Geelvintonijnen worden negen jaar oud, kunnen twee meter lang worden en dan ongeveer 200 kilo wegen. Meestal worden jonge en nog niet geslachtsrijpe exemplaren gevangen, omdat die in scholen zwemmen.

Hun nadeel is dat ze zo smakelijk zijn

Een eigenschap van tonijnen, die tegenwoordig in hun nadeel werkt, is dat ze zeer smakelijk zijn. Diverse soorten zijn daarom zwaar overbevist; in sommige gevallen zozeer dat ze als kwetsbaar of ‘critically endangered’ op rode lijsten figureren. Dat laatste is het geval met de zuidelijke blauwvintonijn, Thunnus maccoyii. Een andere soort die er slecht aan toe is, is de geelvintonijn, Thunnus albacares (niet te verwarren met de albacore tonijn ofwel Thunnus alalunga – wetenschappelijke namen, volksnamen en handelsnamen leiden dikwijls tot grote verwarring). Om te zorgen dat deze op een na meest verkochte tonijnsoort niet de blauwvintonijn achternagaat in de richting van ‘bijna uitgestorven’, hebben enkele Britse supermarktketens besloten minder geelvintonijn te willen verkopen. Ze roepen daarbij andere winkelketens op datzelfde te doen en streven naar een vangstquotum.

De nieuwssite Nu.nl heeft navraag gedaan bij enkele Nederlandse supermarktketens; zowel Albert Heijn, Jumbo, Aldi als Lidl hebben meegedeeld dat ze geen geelvintonijn verkopen. Tonijn in blik is bij deze supermarkten meestal skipjack of bonito (Sarda sarda) en tonijnsteak is afkomstig van witte tonijn (Gymnosarda unicolor), die dus beide tot een ander geslacht behoren dan de ‘echte’ tonijnen. Bonito is niet bedreigd en witte tonijn is weliswaar kwetsbaar, maar beide soorten worden verkocht met het MSC-keurmerk, dat een duurzame vangst moet garanderen. Naar verluidt wordt geelvintonijn in ons land wel in restaurants verkocht. Geef mij dan maar een vers makreeltje, een van de minst bedreigde vissoorten die we kennen en zeker zo smakelijk.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier dat het nieuws haalt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden