Bank kan vervuilers aanpakken

Krediet voor de oliesector is nog makkelijk verkrijgbaar. Beeld Hollandse Hoogte

De financiële sector moet in actie komen voor het klimaat. Banken, verzekeraars en pensioenfondsen dienen in kaart te brengen welke leningen en beleggingen de meeste CO2-uitstoot veroorzaken. Met die kennis kunnen ze vervuiling uit hun portefeuilles verbannen.

Dit zeggen twaalf grote Nederlandse geldbeheerders, waaronder de banken Triodos, Volksbank, ASN en ABN-Amro en pensioenfondsen APG en PGGM. Vanaf nu kan vervuiling opsporen volgens hen zeer nauwkeurig. Ze presenteren vandaag een nieuw rekenmodel, op een belangrijke klimaatconferentie in Parijs. 

Initiatiefnemer van dit topoverleg, tussen wereldleiders en de financiële sector, is de Franse president Macron. Hij zegt haast te willen maken bij de uitvoering van het mondiale klimaatakkoord van Parijs, waar precies twee jaar geleden 195 landen mee instemden. Anders lukt het niet om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de 2 graden Celsius, zoals afgesproken. De uitstoot van broeikasgas daalt nog steeds niet. Het topoverleg draait niet zozeer om extra geld om dat te veranderen. Het gaat vooral over een klimaatvriendelijke inzet van bestaand kapitaal. 

Het voorstel van de Nederlandse vermogensbeheerders is een van de vele initiatieven vandaag in Parijs. Als de sector ermee aan de gang gaat, kan het een doorbraak opleveren voor ‘vergroening’ van geldstromen, zeggen de Nederlandse geldbeheerders, verenigd in het platform carbon accounting financials (PCAF). Met goed zicht op milieu-effecten van hun geld kunnen kapitaalbeheerders vervuilende klanten weigeren, of aandringen op milieuverbetering. 

Weinig milieucijfers zijn niét boven water te krijgen. Financiële instellingen kunnen zeker 90 procent van hun hele CO2-voetafdruk zien, aldus PCAF. “Het gaat natuurlijk niet alleen om vervuiling van kantoren en bedrijfsauto's, maar van al het uitstaande geld, over de hele keten”, zegt manager duurzaamheid Piet Sprenger van ASN, een van de initiatiefnemers. '

Het nieuwe, technische model heeft alles in zich om de internationale standaard worden, denkt hij. Bestaande CO2-rekenmodellen kunnen er niet aan tippen, zegt Sprengers. De crux van het model: alle beschikbare gegevens en cijfers belanden samen in de computer. Per uitgeleende, of belegde som geld rolt daar het milieu-effect uit. “Doorrekenen van klimaatschade kan leiden tot desinvesteringen, of duurzame eisen aan klanten", zegt Sprengers.

Maar ja, dan moeten grote, winstgedreven kapitaalbeheerders wel CO2-sommen gaan maken. En veranderen. Sprengers is optimistisch. De hele financiële sector zal wel duurzamer moeten worden, zegt hij. Toezichthouder de Nederlandse Bank (DNB) eist ook dat ze beter letten op klimaatrisico’s van hun investeringen.

President Macron onderstreept hoe belangrijk de financiële sector is voor het klimaat. Als grote geldstromen voor olie-, gas- en kolenprojecten wegvallen, levert dat snel milieuverbetering op. Op de laatste klimaattop, afgelopen oktober in Bonn, bleek ook dat de financiering van schone projecten een obstakel is. Voor de fossiele energiesector en vuile industrie is te makkelijk kapitaal beschikbaar.

Wanneer is kapitaal echt duurzaam?

Geldschieters die hun fondsen, met daarin miljarden euro’s, gaan doorlichten, controleren dan in feite hoe vervuilend de gebruikers van hun geld bezig zijn. Solo, of als klantgroep. Dat kunnen bedrijven zijn die geld lenen, of particuliere klanten. Bij een ‘milieucheck’ van kapitaal is van belang: hoeveel energie gebruikt zo’n geldklant? Hoe ver reikt dat, en om welk type energie gaat het?

Bedrijven die geld krijgen van een bank of pensioenfonds scoren slecht als ze fossiele, vervuilende energie gebruiken, zoals de kolenenergie. Zeker als ze geen zuinige processen hebben. Ook zakelijke geldklanten met vervuilende schepen of vrachtwagens voor hun goederentransport komen snel slecht uit de test. Want directe én indirecte vervuiling van een bedrijf telt mee. Ook de mate van grondstoffen- en watergebruik telt mee voor de CO2-voetafdruk. Dus een energiezuinig hoofdkantoor bouwen, met zuinige lampen en wat elektrische auto’s voor de deur, dat levert nog geen hoge duurzaamheidsscore op.

Dat is volgens de twaalf Nederlandse financiële instellingen het voordeel van de rekenmethode, die ze vandaag in Parijs lanceren. Alles telt mee, dat geeft het eerlijkste beeld. Het zijn allemaal gegevens die op te vragen zijn, zeggen de initiatiefnemers, of te vinden in openbare stukken. Een bedrijf dat over belangrijke milieugegevens geen openheid van zaken wil geven krijgt een speciale aantekening. Dat staat niet fraai. Bedrijven die gas of olie oppompen geven daar mogelijk niet graag details bij vrij. Maar er is genoeg algemene informatie beschikbaar om de klimaatschade van zulke projecten globaal te berekenen. 

Financiers kunnen sturende keuzes maken. ING maakt vandaag in Parijs bekend versneld te willen stoppen met leningen aan steenkoolklanten. Eind 2025 financiert de bank alleen nog energiebedrijven die maximaal 5 procent op steenkool draaien. Een straffende aanpak. Belonen kan ook. Geldbeheerders kunnen duurzaamheid aanmoedigen, met gunstige voorwaarden of rente. Maar wanneer is een consument duurzaam bezig? Kadastergegevens kunnen een idee geven, en het energielabel van een huis. Maar de data hiervoor kunnen nog beter. Een huishouden stelt geen jaarverslag op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden