Ballonnen oplaten tijdens Koningsdag? Vergeet het maar

Beeld ANP

In razendsnel tempo doen Nederlandse gemeenten het oplaten van ballonnen in de ban. Zeevogels sterven door het inslikken van zacht plastic.

Weer iets wat niet mag: ballonnen oplaten. Hoe mooi was het vroeger om op verjaardagen en bij winkelopeningen samen te kijken naar verdwijnende ballonnen. Zelfs bij begrafenissen was het bijzonder. Maar uit recent onderzoek blijkt dat met name ballonnen en zachte plastics dodelijk zijn voor zeevogels, gevaarlijker nog dan hard plastic. Ze zien de ballonnen voor voedsel aan.

Aangespoord door minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) doen daarom nu steeds meer steden ballonoplatingen in de ban. Stichting De Noordzee becijferde de stand van zaken en komt tot een opvallend resultaat: in een jaar tijd is het percentage gemeenten met een oplaatverbod gestegen van 5 naar 24.

Beeld Studio Trouw

Ontmoedigingsaanpak

Er zijn nog meer gemeenten die tegen ballonnen zijn maar een verbod niet sympathiek vinden. “Bijna eenderde slaat daarom de weg van ontmoediging in”, vertelt Zita Veugen van De Noordzee. Dat kan zijn: zelf niets meer oplaten, het mijden van bijeenkomsten waar ballonnen toch de lucht in gaan en campagne voeren tegen oplaten. Plus een meldingsplicht invoeren of een ontheffingsplicht in de evenementenvergunning opnemen.

Tezamen vormen de regio’s met een verbod of ontmoedigingsaanpak al een ruime meerderheid van 55 procent van de 355 Nederlandse gemeenten. “En er werken nog zeker 25 gemeenten aan nieuw beleid”, weet Veugen. De Noordzee voert  al jaren campagne tegen ballonoplatingen. “Want elke ballon die de lucht in gaat, komt weer naar beneden.”

De start van de nieuwe trend ligt bij een motie, in 2014, van de Partij voor de Dieren. Daarop riep de regering op ballonoplatingen actief te ontmoedigen. Amsterdam zette de oproep als eerste in beleid om en verbood het oplaten bij evenementen. In 2013 had burgemeester Eberhard van der Laan al een plan afgeblazen om bij de kroning van Willem-Alexander 150.000 oranje ballonnen op te laten. Veugen: “Maar elders bleef het vrijwel stil.”

Daarom pakte De Noordzee het vorige Koningsdag groot aan: “We lanceerden een schrijfactie om je gemeente om beleid te vragen. Het is een simpele manier om in actie te komen tegen de plastic soep en politieke partijen kunnen zich zo op duurzaamheid profileren.” Waarschijnlijk verklaart die burgeractie de opmerkelijke versnelling in spreiding van ontmoedigingsbeleid.

Plastic soep

De kaart van Stichting De Noordzee laat interessante verschillen zien. Friesland is koploper met 65 procent van de gemeenten die een verbod hebben ingevoerd in de algemene plaatselijke verordening (APV). Ook de eilanden en kustprovincies zijn er flink mee bezig. In de provincie Groningen stelde 75 procent een verbod of ontmoedigingsbeleid in.

Provincies zonder kust scoren ­opvallend lager. In Overijssel doet maar 28 procent iets. Limburg hangt onderaan, daar is geen enkel verbod. De gemeente Stein heeft wel actie ­ondernomen en al in 2016 het oplaten van  heliumballonnen bij vergunningsplichtige evenementen ver­boden. “Maar omdat  het vaak gaat om kleine bijeenkomsten waarvoor je geen vergunning nodig hebt, bekijken wij nu of een totaalverbod in de APV moet komen”, zegt gemeentewoordvoerder Paul van Alphen.

Veugen denkt dat goed voorbeeld doet volgen. “Als veel gemeenten er iets aan doen, zal een buurgemeente het eerder oppikken.” Bovendien is er veel publiciteit geweest over de plastic soep in zee, die maar groeit, en zwerfafval. “Mensen willen graag in actie komen.”

Wat misschien het publiek het meest raakt, is het dierenleed dat gepaard gaat met zwerfafval. Veugen: “De linten aan de ballonnen breken niet af, en vogels en zeezoogdieren kunnen hun nek erin verstrikken. Die beelden heeft iedereen gezien.”

Lees ook:

‘Stop met die ballonnen op Koningsdag, die zijn veel te vervuilend’

Een vrolijk gezicht al die ballonnen, maar we realiseren ons te weinig wat voor vervuiling ze teweegbrengen, waarschuwt bioloog Inez Flameling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden