OverzichtKlimaatbeloftes

Azië klimaatneutraal? Dit zijn de beloftes van Japan, Zuid-Korea en China

Beeld Fadi Nadrous

China, verantwoordelijk voor de meeste CO2-uitstoot, stelt voor het eerst een concreet klimaatdoel voor later deze eeuw. Andere Aziatische landen volgen en voegen zich bij een groeiende groep landen die klimaatneutraal willen worden.

Geen klimaattop deze maand. De wereld zou nu voor de zogeheten COP26 in Glasgow bijeen zijn, maar de conferentie is een jaar uitgesteld vanwege de coronapandemie. Intussen komen landen wel met de ene na de andere klimaatbelofte.

Drie grote Aziatische landen maakten de afgelopen weken bekend klimaatneutraal te willen worden: China, Japan en Zuid-Korea. De Europese Unie en tientallen landen gingen hun voor en beloven om in 2050 per saldo geen broeikasgassen meer uit te stoten. China houdt nog – iets voorzichtiger – 2060 aan. ‘Net zero’ in jargon betekent de emissies ver terug dringen en de uitstoot die er dan nog is compenseren met bijvoorbeeld bossen of opslag van CO2.

Ook de Verenigde Staten zijn, volgens de plannen van de nieuw gekozen president Joe Biden, van plan in 2050 klimaatneutraal te zijn. Dat is een breuk met het beleid van huidig president Donald Trump die uit het klimaatverdrag van Parijs is gestapt.

De regen van beloftes luiden een opmaat in naar de volgende klimaatconferentie en bieden kansen op meer gezamenlijke actie. Begin 2021 moeten landen officieel bekendmaken wat zij doen om ontwrichtende klimaatverandering te voorkomen en de opwarming dichtbij 1,5 graden te houden.

Japan ziet het klimaat niet langer als last voor de economie 

Beeld Fadi Nadrous

“We moeten onze manier van denken veranderen”, zei de Japanse premier Yoshihide Suga twee weken geleden, “en het terugdringen van CO2-uitstoot als een grote bron van groei zien”. Suga doet de belofte dat Japan in 2050 netto geen broeikasgassen meer de lucht in blaast en wil af van het idee dat die inspanning een last voor de economie zou zijn. Japan is de twee na grootste economie in de wereld en nummer vijf op de lijst van grootste uitstoters.

Tot nog toe had Japan een streven voor 2030 (ruim een kwart minder emissies dan in 2013). Ergens in de tweede helft van de eeuw zou het land klimaatneutraal zijn. Dit bescheiden en vage doel leidde eerder dit jaar nog tot internationale druk om een tandje bij te zetten. Toen zweeg Japan, nu stuurt de nieuwe premier het klimaatbeleid duidelijk in een andere richting. Met name van zonne-energie, het gebruiken van kooldioxide voor de industrie en waterstof heeft Suga grote verwachtingen. In onderzoek op die gebieden zal Japan flink investeren. Veel meer details zijn nog niet bekend.

Het zal nog wel een uitdaging worden om met name van kolen af te komen. Na de nucleaire ramp in 2011 in Fukushima, ging Japan meer op deze fossiele brandstof leunen.

Kolen zijn goed voor ongeveer een kwart van het totale energiegebruik. De stap van de verse premier is wel een signaal naar andere landen in de regio. Australië heeft nog weinig daadkrachtig klimaatbeleid en verdient veel aan fossiele export. Veertig procent van de Australische kolen en gas gaat naar Japan.

Zuid-Korea maakt einde aan financiering van kolencentrales

Beeld Fadi Nadrous

Een paar dagen na Japan sprong ook Zuid-Korea op de klimaatwagen met de belofte klimaatneutraal te zijn in 2050. Het buurland van Japan, nummer zeven in de wereld wat betreft uitstoot, staat voor een grote opgave. Het haalt nu bijvoorbeeld 40 procent van de stroom uit kolen, hernieuwbare bronnen zorgen voor nog maar krap 6 procent van de elektriciteit.

De weg vanaf fossiele energie is nog niet echt ingeslagen. Er zijn nog zeven kolencentrales in aanbouw. Volgens onderzoek van een maatschappelijke organisatie is Zuid-Korea bovendien een van de drie grootste geldschieters voor kolencentrales in andere landen, vooral in Azië. Maar president Moon Jae-in liet het parlement weten de klimaatcrisis ‘actief’ het hoofd te willen bieden en mee te willen doen met de internationale gemeenschap die op 2050 koerst.

De regering werkt aan een miljardenplan aan investeringen in groene infrastructuur, schone energie en elektrisch vervoer. Het plan moet daarnaast een einde maken aan de financiering van kolencentrales in andere landen en onder meer voorzien in een CO2-belasting en meer bossen bij steden.

Net als de Japanse belofte, vergroot ook de Koreaanse stap de pressie op Australië. Vier grote handelspartners van Australië hebben nu scherpere klimaatplannen: Japan, China, Zuid-Korea en het Verenigd Koninkrijk.

Het VK maakte vorig jaar al bekend op netto nul broeikasgassen in 2050 uit te willen komen. Vooralsnog laat minister-president Scott Morrison zich niet beïnvloeden, laat de krant Sydney Morning Herald weten.

Hij maakt zich geen zorgen over de Australische export die voor een kwart uit fossiele brandstoffen bestaat.

China wil de groei van de uitstoot snel naar beneden brengen

Beeld Fadi Nadrous

“Een groene revolutie creëren.” Dat is wat de mensheid te doen staat volgens de Chinese president Xi Jinping. Bij de 75ste verjaardag van de Verenigde Naties, eind september, constateerde Xi in zijn toespraak dat de Natuur (met hoofdletter) ‘herhaalde waarschuwingen’ afgeeft die niet langer te negeren zijn.

De mens put ‘Moeder Aarde’ uit en dat moet anders. Daarom gaat China een krachtiger klimaatbeleid voeren, beloofde Xi. De uitstoot van CO2 zal voor 2030 het hoogste punt bereiken en voor 2060 zal de Chinese economie klimaatneutraal zijn.

Het was een onverwachte, korte mededeling, die veel ruimte laat voor verschillende interpretaties. Komt die piek vlak voor 2030, dan betekent dat nog bijna tien jaar om fossiel uit te breiden. In het beste geval gaat de groei van de uitstoot snel naar beneden, zodat al ruim voor 2030 de emissies daadwerkelijk kunnen dalen.

Het is in ieder geval de eerste keer dat China wat betreft het klimaat publiekelijk verder kijkt dan 2030. Tot nog toe was het uitgangspunt dat het hoogste niveau van uitstoot van broeikasgassen ‘rond 2030’ bereikt zou worden.

Nu is 2060 nog heel ver weg. Maar als het China ernst is met het klimaat dan zou dat doel op de lange termijn al zichtbaar moeten zijn in de komende investeringsplannen, anders heeft het weinig zin het nu al aan te kondigen. De uitspraak van Xi is geen goedkope pr-stunt, denkt onderzoeksbureau Centre for Research and Clean Energy (CREA). China heeft eerdere klimaatbeloftes serieus genomen en er was geen druk om juist in september met een nieuw statement te komen.

De grote vraag is, volgens China-klimaatwatchers, wat er in het komende vijf-jarenplan voor de Chinese economie staat. Dat loopt van 2021 tot 2025, het land legt er de laatste hand aan. Zit het nieuwe doel van Xi er al in verwerkt of wordt het nog aangepast?

Die vraag is nog niet te beantwoorden. Financieel persbureau Bloomberg wist al wel wat cijfers in te zien. Daaruit blijkt dat China mikt op 20 procent schone energie en maximaal 52 procent energie uit kolen voor 2025.

Nader bekeken door CREA blijkt dat niet zo hoog gegrepen. Het aandeel schone energie is nu al ruim 15 procent. Om in 2025 op 20 procent uit te komen, zou energie uit bronnen als zon, wind en biomassa ongeveer even hard groeien als in de afgelopen vijf jaar.

Niet sneller dus, terwijl China daar wel zeer toe in staat zou moeten zijn. In de 52 procent kolen is bovendien nog gerekend met een lichte groei van die fossiele energiebron de komende jaren. Alles bij elkaar betekent het dat de Chinese uitstoot de komende vijf jaar nog met 1 tot 2 procent per jaar toeneemt.

Wie naar de hele energiemix kijkt, ziet de cijfers uit het vijfjarenplan zonniger in. Die 20 procent schone energie slaat op alles: stroom, verwarming, transport, industrie. Om dat te bereiken, moet in 2025 42 procent van de elektriciteit schoon zijn, tegen 32 procent nu, rekent een analist van Bloomberg door. Dat ziet er al ambitieuzer uit, is de conclusie.

Zwak punt is nog wel de Chinese voorliefde voor kolen, vooral op de korte termijn. Carbon Brief, een organisatie die fossiele investeringen onderzoekt, heeft van de acht grootste provincies de herstelplannen onderzocht om de economie er na corona weer bovenop te helpen. Daar is de nieuwe klimaatbelofte van Xi nog niet doorgedrongen. Honderden miljarden dollars zijn bestemd voor fossiele projecten zoals nieuwe kolencentrales en zware industrie.

Lees ook:

Met de VS weer aan boord, komt ‘Parijs’ beter in zicht

Weer hoop voor het klimaat, nu een Democraat in het Witte Huis trekt. Maar het zal niet gemakkelijk worden voor Joe Biden om zijn plannen voor schone energie uit te voeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden