Reportage

Ayman was chef-kok in Syrië. Dolblij is hij, nu hij weer in de keuken staat

De Syrische chef-kok Ayman Mezyan Momo (tweede van rechts) aan het werk met zijn collega's in Le Souk d'Orient. De hele ploeg volgt op maandag een horeca-opleiding. Beeld Koen Verheijden

In Orientalis, het oudste openluchtmuseum van Nederland, werken sinds kort 15 vluchtelingen uit Syrië, Somalië en Eritrea in het restaurant Le Souk d'Orient.

Koken is zijn lust en zijn leven. Ayman Mezyan Momo (36) was chef-kok in Syrië. Maar zijn restaurant is platgebombardeerd. Hij verloor zijn vrouw, vluchtte uit zijn thuisland en kwam twee jaar geleden met zijn drie kinderen terecht in Nijmegen. Dolblij is Mezyan Momo dat hij nu weer in de keuken staat. Hij werkt in restaurant Le Souk d'Orient in het openluchtmuseum Orientalis, ook wel bekend onder de oude naam Bijbels Openluchtmuseum.

Orientalis richt zich op meerdere culturen en religies; naast het jodendom en christendom ook op de islam. Zo is er een Arabisch themadorp, en daarbij hoort natuurlijk ook een Levantijnse keuken, vond ondernemer Frederik IJsseldijk. Hij gaf Le Souk d'Orient dat bij de entree van het museumpark ligt, in maart een doorstart.

IJsseldijk wilde dit doen met werknemers die de keuken uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika kennen. Hij riep de hulp in van bemiddelaar Inc4 groep Social Return en reïntegratiebedrijf Maas Groep, die op hun beurt weer naar meerdere gemeenten stapten.

Wantrouwen

De animo onder statushouders om bij Le Souk d'Orient aan de slag te gaan was groot, maar het wantrouwen ook. "Ze hadden veel vragen over de gevolgen van het uit de uitkering gaan. Er was angst om huursubsidie of kinderbijslag kwijt te raken als ze zouden werken. Dat hebben we goed moeten uitleggen", vertelt Marianne Strik van Inc4 groep Social Return en Maas Groep.

Uit meer dan twintig geïnteresseerden werden vijftien vluchtelingen geselecteerd, afkomstig uit Syrië, Somalië en Eritrea. Zij staan nu ieder drie dagen per week in de bossen van het Gelderse dorpje Heilig Landstichting in de keuken of in de bediening van Le Souk d'Orient. Sommige gasten zijn soms teleurgesteld dat er geen appeltaart of patat is, vertelt IJsseldijk, maar de meesten reageren enthousiast als ze proeven van yalangi, gevulde wijnbladeren, of baba ganoush, auberginedip.

In Nederland werkt tweeënhalf jaar na het verkrijgen van een verblijfsvergunning 11 procent van de statushouders, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het is voor hen moeilijk een baan te vinden. Tegelijkertijd vinden ze de stap naar werk ook eng. Strik: "Ze maakten zich veel onterechte zorgen, om de dag van uitbetaling van het loon, om hun vergunning, om de taallessen, noem maar op."

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Tweeënhalf jaar na de ontvangst van hun verblijfsvergunning werkt 11 procent van de statushouders. Beeld Koen Verheijden

Na ruim een maand is de uitbater heel tevreden. "Er staat echt een team nu. En iedereen kan inmiddels koffie zetten", lacht hij. Dan serieuzer: "We gaan de kant op dat we een product leveren om trots op te zijn". Ondertussen serveert Mezyan Momo een dienblad vol mezze; kleine Arabische gerechten. Enthousiast vertelt hij hoe alles is bereid.

Op tijd komen is belangrijk

Op dat moment komt ook Ruta Tukue Keleta (21) binnen, veel te laat. De Eritreese weet het, kijkt schuldbewust, en verexcuseert zich stilletjes bij IJsseldijk. Hij knijpt een oogje toe. Maar niet altijd, benadrukt hij. Ze moet leren dat op tijd komen belangrijk is. Tukue Keleta heeft moeite met wakker worden, zegt ze even later. Al is ze wel enorm blij dat ze werk heeft. "Elke dag op de bank liggen, beetje zappen en slapen, daar krijg je geen energie van. Dan krijg je het gevoel dat je nergens goed voor bent."

Tukue Keleta vindt het, net als de anderen, heel belangrijk dat ze nu zelf haar geld verdient en niet meer afhankelijk is van de gemeente. "Een uitkering is niet goed." Inc4 groep Social Return bood de vijftien mensen een jaarcontract. "Wij willen deze mensen een toekomst geven", zegt Strik. "Dus na een korte screening gelijk in dienst. Wel onder begeleiding van een jobcoach natuurlijk. Want dat is noodzakelijk voor duurzame arbeid."

Le Souk d'Orient huurt de werknemers vervolgens van Inc4 groep in. De werkgever Inc4 groep kan met deze inleenvergoeding en met de werkgeversbonus, loonkostensubsidie en geld voor jobcoach het personeel het minimumloon betalen. Het is organisatorisch wel een hele klus, vertelt Strik. Ze heeft te maken met zes gemeenten die alle weer andere formulieren en regels hanteren voor de subsidies.

Dankbaar

Met dank aan het Werkbedrijf Rijk van Nijmegen, dat voor zes gemeenten de uitvoering van de Participatiewet op zich neemt, is het toch gelukt. Ook heeft het werkbedrijf geregeld dat ze op maandag gezamenlijk naar het roc Nijmegen kunnen gaan, in een eigen klasje, voor de horeca-opleiding.

De dankbaarheid onder de werknemers is groot. Menigeen geeft Strik een knuffel als ze binnenkomt. "Marianne lacht altijd", zegt Tukue Kelata. "Veel lachen is goed." Zij is ook vol lof over Meyzan Momo. "Hij is als een broer voor mij. Hij kan ook alles." De bedoeling is dat Le Souk d'Orient een 'doorgroeiplek' wordt, zegt IJsseldijk. "Ik hoop dat ze na een jaar goed genoeg zijn om naar andere horeca in Nijmegen te gaan."

Maar van sommige werknemers hoopt de restauranthouder juist dat ze straks stoppen in de horeca. Zoals bij Hassen Mohammed Ahmed (34), die leraar aardrijkskunde was in Eritrea. "Als hij de Nederlandse taal goed onder de knie heeft, kan hij misschien weer het onderwijs in."

Lees ook: Gevluchte wetenschappers kunnen in Nederland aan het werk met NWO-beurs

Onderzoeksfinancier NWO start een proef met beurzen voor gevluchte wetenschappers. Mensen met een vluchtelingenstatus en tenminste een mastergraad, kunnen een aanstelling krijgen voor een jaar in een lopend onderzoeksprogramma.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden